Bối cảnh lịch sử trước khi Đảng ra đời
Trước năm 1930, Việt Nam chìm trong ách thống trị của thực dân Pháp và chế độ phong kiến tay sai. Nhiều phong trào yêu nước nổ ra nhưng đều thất bại vì thiếu một đường lối đúng đắn và một tổ chức lãnh đạo thống nhất. Trong bối cảnh đó, Nguyễn Ái Quốc trên đường bôn ba tìm đường cứu nước đã tiếp cận chủ nghĩa Mác - Lê-nin và nhận ra đây là con đường duy nhất để giải phóng dân tộc.
Từ tháng 11/1924 đến tháng 5/1927, Người hoạt động cách mạng tại Quảng Châu (Trung Quốc). Với sự giúp đỡ của Đảng Cộng sản Trung Quốc, Người thành lập Hội Thanh niên Cách mạng Việt Nam và mở các lớp đào tạo chính trị cho thanh niên Việt Nam. Những hoạt động này đã truyền bá chủ nghĩa Mác - Lê-nin vào trong nước, chuẩn bị về chính trị, tư tưởng, tổ chức và cán bộ cho sự ra đời của một chính đảng cách mạng.
Đến cuối năm 1929, ba tổ chức cộng sản lần lượt ra đời ở ba miền: Đông Dương Cộng sản Đảng, An Nam Cộng sản Đảng và Đông Dương Cộng sản Liên đoàn. Sự tồn tại song song của ba tổ chức này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải hợp nhất thành một đảng duy nhất để tránh phân tán lực lượng.
Hội nghị hợp nhất ngày 3/2/1930
Được Quốc tế Cộng sản giao nhiệm vụ, Nguyễn Ái Quốc triệu tập một cuộc họp tại Cửu Long, Hong Kong (Trung Quốc) vào ngày 3/2/1930. Hội nghị đã thống nhất ba tổ chức cộng sản thành một đảng lấy tên là Đảng Cộng sản Việt Nam. Đây là sự kiện mang tính bước ngoặt trong lịch sử Việt Nam.
Tại hội nghị, Người đã trình bày các văn kiện quan trọng như Chánh cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt, Điều lệ vắn tắt, xác định đường lối cách mạng Việt Nam là làm cách mạng tư sản dân quyền và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản. Đảng ra đời là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc.
Sau hội nghị, Đảng Cộng sản Việt Nam nhanh chóng trở thành ngọn cờ dẫn đường cho phong trào cách mạng trong cả nước. Sự kiện này chấm dứt thời kỳ khủng hoảng về đường lối cứu nước kéo dài từ cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20.
Ý nghĩa lịch sử của sự kiện 3/2/1930
Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là bước ngoặt trọng đại của cách mạng Việt Nam. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân ta đã lập nên những kỳ tích trong thế kỷ 20. Đó là thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đập tan xiềng xích nô lệ của thực dân Pháp gần một thế kỷ, lật nhào chế độ phong kiến hàng nghìn năm, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á.
Tiếp đó là thắng lợi của hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước. Thắng lợi này trở thành tấm gương điển hình cho các dân tộc bị xâm lược và áp bức trên thế giới về một nước nhỏ đánh bại một nước lớn, một nước yếu chiến thắng một nước mạnh.
Từ năm 1975, Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới của công cuộc thống nhất đất nước và đổi mới. Trong năm thập kỷ qua, Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn, chuyển mình từ một đất nước nghèo đói, bị chiến tranh tàn phá thành một nước đang phát triển có thu nhập trung bình. Quy mô kinh tế năm 2023 gấp 96 lần năm 1986, lọt vào Top 40 nền kinh tế thế giới và Top 20 về thương mại và thu hút đầu tư nước ngoài.
Ý nghĩa của Ngày thành lập Đảng trong đời sống hiện nay
Ngày 3/2 hằng năm là ngày toàn Đảng, toàn dân Việt Nam long trọng kỷ niệm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam. Đây là dịp để ôn lại truyền thống vẻ vang của Đảng, tưởng nhớ công lao của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các thế hệ tiền bối cách mạng.
Trong 95 năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, cách mạng Việt Nam đã trải qua các mốc lịch sử quan trọng như đã nêu ở trên.
Năm 2025 là năm quan trọng với nhiều sự kiện chính trị trọng đại, hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Tầm nhìn của kỷ nguyên mới là đạt được các mục tiêu chiến lược của Hai mục tiêu 100 năm: đến năm 2030 (100 năm thành lập Đảng), Việt Nam trở thành nước đang phát triển có nền công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 (100 năm thành lập nước) trở thành nước phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa có thu nhập cao.
Ngày thành lập Đảng không chỉ là dịp kỷ niệm mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm xây dựng Đảng vững mạnh toàn diện, tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, đưa đất nước phát triển bền vững trong giai đoạn mới.