Việt Nam

Điển tích & thơ cổ

“Mai cốt cách, tuyết tinh thần, mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười.”

Nguyễn Du · Truyện Kiều (đoạn Chị em Thúy Kiều)

Tất cả (660)Lễ hội và ngày Tết (184)Tín ngưỡng và nghi lễ thờ cúng (210)Kiêng kỵ và xem ngày (46)Cộng đồng các dân tộc (82)Đời sống và con người (138)

Bài viết Việt Nam

Nghệ thuật truyền thống

Âm nhạc dân gian Việt Nam gồm những thể loại nào? Tổng quan quan họ, ca trù, chèo, xẩm, hát văn, đờn ca tài tử, nhã nhạc

Quan họ, ca trù, chèo, xẩm, hát văn, đờn ca tài tử, nhã nhạc cùng dân ca vùng miền tạo nên bức tranh âm nhạc dân gian Việt Nam.

Phong tục Tết

Đào Nhật Tân và chợ hoa Tết Hà Nội có gì đặc biệt? Giống đào, nghề trồng và tục chơi đào ngày Tết

Đào Nhật Tân nổi tiếng với đào bích, đào phai cánh dày, màu thắm. Tìm hiểu giống đào, nghề trồng ở Nhật Tân và tục chơi đào ngày Tết của người Hà Nội.

Tín ngưỡng dân gian

Duyên phận là gì và khác nhân duyên trong Phật giáo ở đâu?

Duyên phận là cách nói dân gian về sự gặp gỡ như đã định sẵn. Nhân duyên trong Phật giáo là điều kiện làm việc gì đó sinh khởi, không phải duyên số.

Phật giáo

Huyền Quang, tổ thứ ba Thiền phái Trúc Lâm là ai?

Huyền Quang (Lý Đạo Tái) là tổ thứ ba Thiền phái Trúc Lâm, nối nghiệp Trần Nhân Tông và Pháp Loa. Bài viết điểm tiểu sử, công hạnh và thơ văn còn lại.

Tín ngưỡng dân gian

Lễ gọi hồn gọi vía của người Việt và dân tộc thiểu số làm thế nào?

Lễ gọi hồn, gọi vía được làm khi ốm đau, ngã, sợ hãi hay đi xa về. Tìm hiểu ai làm, lễ vật, cách gọi và sự khác nhau giữa các dân tộc.

Phong tục dân tộc thiểu số

Lễ mừng trâu mùng 6 tháng 6 của người Tày Nùng có ý nghĩa gì?

Lễ mừng trâu mùng 6 tháng 6 âm lịch của người Tày, Nùng là nghi lễ tạ ơn trâu sau vụ cấy, cầu cho gia súc khỏe mạnh và mùa màng bội thu.

Phật giáo

Phật giáo Việt Nam qua các thời kỳ phát triển: từ Luy Lâu, thời Lý Trần, Lê Nguyễn đến phong trào chấn hưng

Phật giáo Việt Nam gần hai mươi thế kỷ: từ trung tâm Luy Lâu, hoà vào tín ngưỡng bản địa, hưng thịnh thời Lý Trần, đến phong trào chấn hưng đầu thế kỷ 20.

Nghệ thuật truyền thống

Tranh Kim Hoàng là gì và khác tranh Đông Hồ, Hàng Trống ở đâu?

Tranh Kim Hoàng in trên giấy nền đỏ, thất truyền sau trận lụt vỡ đê năm 1915. Bài phân biệt dòng tranh này với Đông Hồ, Hàng Trống và kể chuyện phục dựng.

Thờ cúng tổ tiên

Bà cô ông mãnh là ai, vì sao được thờ riêng dưới gầm bàn thờ tổ tiên?

Bà cô ông mãnh là con cháu chết trẻ, chưa lập gia đình, được thờ riêng dưới gầm hương án vì tuổi nhỏ không ngồi ngang hàng các cụ. Tìm hiểu tục thờ này.

Thờ cúng tổ tiên

Bàn thờ Thánh sư (tổ nghề) trong nhà thờ ai, đặt ở đâu, cúng ngày nào?

Bàn thờ Thánh sư (Tiên sư, Nghệ sư) là nơi thờ ông tổ một nghề. Bài giải thích ba tên gọi, vị trí bàn thờ, đồ thờ, ngày cúng theo sách phong tục.

Nghi lễ vòng đời

Cưới chạy tang là gì, vì sao phải cưới gấp và người xưa nghĩ gì về tục này?

Cưới chạy tang là đám cưới gấp trước khi phát tang, tổ chức trong một hai ngày vì để tang thì phải hoãn cưới. Bài phân tích tục này theo sách phong tục.

Thờ cúng tổ tiên

Gia phả của dòng họ Việt ghi những gì và người xưa giữ gia phả ở đâu?

Gia phả dòng họ Việt ghi tên húy, tự hiệu, ngày sinh mất, nơi táng, con trai con gái; sách xưa cất trong long khám hoặc hộp riêng tại nhà thờ họ.

Thờ cúng tổ tiên

Giỗ hậu là gì: người không có con trai mua hậu ở họ, làng, chùa để được cúng giỗ thế nào?

Giỗ hậu là tục người không có người nối dõi giao tiền, ruộng cho họ, làng hay chùa để được cúng giỗ sau khi mất. Sách phong tục chép ai đứng cúng, ở đâu.

Thờ cúng tổ tiên

Hoành phi, câu đối trên bàn thờ gia tiên viết những gì? Treo ở đâu và khác câu đối Tết thế nào

Hoành phi là bức đại tự treo ngang trên bàn thờ, câu đối treo hai bên cột hoặc tường, nội dung tỏ lòng kính tổ tiên và ca tụng công đức.

Kiêng kỵ dân gian

Kiêng tên húy tổ tiên: người xưa kiêng thế nào khi khấn và khi đặt tên con?

Tục kiêng tên húy tổ tiên của người Việt: vì sao khấn giỗ phải đọc khẽ tên người đã khuất, có kiêng đặt tên con trùng tên ông bà, và tục này còn ở đâu.

Lễ hội truyền thống

Lễ hạ điền, thượng điền của làng Việt: cúng lúc nào và cầu gì?

Lễ hạ điền làm khi làng bắt đầu cấy, lễ thượng điền khi lúa trổ đòng hoặc cuối vụ, cầu mùa màng. Sách phong tục chép khác nhau về thời điểm và tên gọi.

Tín ngưỡng dân gian

Lễ mát nhà và bùa trấn trạch: người xưa làm gì khi nhà có chuyện không yên?

Lễ mát nhà và bùa trấn trạch theo sách phong tục đầu thế kỷ 20: ai làm, làm ở đâu, bùa dán chỗ nào, và lời bình của Phan Kế Bính về thầy phù thủy.

Nghi lễ vòng đời

Lễ tơ hồng và lễ hợp cẩn trong đám cưới xưa: Làm gì, lúc nào, ai làm?

Lễ tơ hồng tế ông Tơ bà Nguyệt sau khi rước dâu, lễ hợp cẩn là vợ chồng chia nhau chén rượu, miếng trầu trong buồng cưới. Tìm hiểu nghi thức và ý nghĩa.

Thờ cúng tổ tiên

Thần chủ trên bàn thờ là gì, vì sao thờ tới đời thứ năm thì đem chôn?

Thần chủ bằng gỗ táo ghi tên họ, chức tước, ngày tháng sinh tử, đặt trên bàn thờ. Sách chép lệ thờ bốn đời; sang đời thứ năm, thần chủ cao tổ được mai đi.

Tín ngưỡng dân gian

Thần Hổ, Sơn thần, Mộc tinh: những vị thần người Việt xưa thờ ở cây hương ngoài trời

Theo sách phong tục, cây hương ngoài trời có nhà thờ Sơn thần và thần Hổ, có nhà lập miếu thờ Mộc tinh ở gốc cây cổ thụ. Tìm hiểu nguồn gốc và cách thờ.

Tín ngưỡng dân gian

Thần Tiền chủ là ai, vì sao nhiều nhà thờ ở cây hương ngoài sân?

Sách phong tục lý giải Tiền chủ là vong hồn người chủ cũ, vì sao nhiều nhà lập bàn thờ ở cây hương ngoài sân và cách cúng.

Thờ cúng tổ tiên

Bàn thờ Phật và bàn thờ gia tiên: bàn nào đặt trên, bàn nào đặt dưới?

Nguyên tắc chung là bàn thờ Phật đặt cao hơn bàn thờ gia tiên, nhưng cách bài trí cụ thể tùy không gian và truyền thống từng gia đình, từng vùng.

Nghi lễ vòng đời

Cúng 100 ngày có cần bát cơm quả trứng không? Ý nghĩa bát cơm úp và quả trứng trong lễ cúng

Cúng 100 ngày không bắt buộc có bát cơm úp, quả trứng: Phan Kế Bính chép hai lễ vật này ở cỗ giỗ, còn lễ tốt khốc chỉ ghi tế một tiệc.

Nghi lễ vòng đời

Cúng 49 ngày có cần đúng ngày không? Cúng sớm muộn có sao không?

Cúng 49 ngày theo tục lệ Việt Nam có cần đúng ngày không, cúng sớm hay muộn có ảnh hưởng gì, và vì sao nhiều gia đình chọn cúng vào ngày gần nhất.