Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11: nguồn gốc và ý nghĩa
Ngày 20/11 hằng năm từ lâu đã trở thành ngày lễ "tôn sư trọng đạo" của dân tộc Việt Nam. Đây là dịp để các thế hệ học trò bày tỏ lòng biết ơn với thầy cô, đồng thời là ngày hội của toàn ngành giáo dục. Tuy nhiên, ít ai biết rằng ngày lễ này có nguồn gốc từ một sự kiện quốc tế cách đây hơn nửa thế kỷ.
Nguồn gốc quốc tế của ngày 20/11
Sự ra đời của tổ chức FISE
Tháng 01/1946, một tổ chức quốc tế các nhà giáo tiến bộ được thành lập tại Paris (Pháp) với tên gọi FISE (Féderation International Syndicale des Enseignants, tức Liên hiệp quốc tế các Công đoàn Giáo dục). Tổ chức này quy tụ các công đoàn giáo dục trên thế giới nhằm đấu tranh cho quyền lợi chính đáng của nhà giáo và xây dựng nền giáo dục tiến bộ.
Hiến chương các nhà giáo 1949
Năm 1949, tại Hội nghị quốc tế Vacsava (thủ đô Ba Lan), FISE đã xây dựng bản "Hiến chương các nhà giáo" gồm 15 chương. Nội dung chủ yếu là đấu tranh chống nền giáo dục tư sản, phong kiến; xây dựng nền giáo dục tiến bộ; bảo vệ những quyền lợi vật chất và tinh thần chính đáng của nghề dạy học và nhà giáo.
Quyết định lấy ngày 20/11
Từ ngày 26 đến 30/8/1957, tại thủ đô Vacsava, Hội nghị FISE có 57 nước tham dự, trong đó có Công đoàn Giáo dục Việt Nam, đã quyết định lấy ngày 20 tháng 11 làm ngày Quốc tế Hiến chương các nhà giáo.
Quá trình du nhập và công nhận tại Việt Nam
Công đoàn Giáo dục Việt Nam gia nhập FISE
Công đoàn Giáo dục Việt Nam được thành lập ngày 22/7/1951. Chỉ một thời gian ngắn sau khi thành lập, tổ chức này đã được kết nạp là thành viên của FISE. Mùa xuân năm 1953, Đoàn Việt Nam do Thứ trưởng Bộ Quốc gia Giáo dục Nguyễn Khánh Toàn làm trưởng đoàn đã dự Hội nghị quan trọng kết nạp Công đoàn giáo dục của một số nước vào tổ chức FISE tại Viên (thủ đô Áo), trong đó có Công đoàn Giáo dục Việt Nam.
Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, Công đoàn Giáo dục Việt Nam đã liên hệ với FISE nhằm tranh thủ các diễn đàn quốc tế, tố cáo âm mưu tội ác của bọn đế quốc xâm lược đối với nhân dân ta cũng như đối với giáo viên và học sinh. Đồng thời, giới thiệu những thành tích của nền giáo dục cách mạng, tranh thủ sự đồng tình ủng hộ của toàn thể giáo viên trên thế giới đối với cuộc kháng chiến chính nghĩa của nhân dân ta.
Lần đầu tổ chức tại Việt Nam
Lần đầu tiên ngày "Quốc tế Hiến chương các nhà giáo" được tổ chức trên toàn miền Bắc nước ta vào ngày 20/11/1958. Những năm sau đó, ngày lễ 20/11 còn được tổ chức tại các vùng giải phóng ở miền Nam.
Hàng năm, kỷ niệm lịch sử ngày 20/11, cơ quan tiểu ban giáo dục thường xuất bản, phát hành một số tập san đặc biệt để cổ vũ tinh thần đấu tranh của giáo viên trong vùng tạm chiếm nói riêng, động viên tinh thần chịu đựng gian khổ hy sinh của anh chị em giáo viên kháng chiến nói chung.
Quyết định 167/HĐBT năm 1982
Theo đề nghị của ngành Giáo dục, ngày 28/9/1982 Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) đã ban hành Quyết định số 167/HĐBT về ngày Nhà giáo Việt Nam. Trong đó có điều khoản quy định lấy ngày 20/11 là ngày Nhà giáo Việt Nam.
Ngày 20/11/1982 là lễ kỷ niệm ngày Nhà giáo Việt Nam đầu tiên được tiến hành trọng thể trong cả nước ta. Từ đó đến nay, đây là ngày truyền thống của ngành giáo dục để tôn vinh những người làm công tác trồng người.
Ý nghĩa của ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11
Tôn vinh nghề dạy học
Ngày 20/11 là dịp để các thế hệ học trò bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc với những người thầy. Đây cũng là ngày để mọi ngành, mọi nghề và toàn xã hội chia sẻ niềm vui, tri ân tới những người đã góp công sức và tâm huyết cho sự nghiệp trồng người cao cả, góp phần xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Dịp sinh hoạt truyền thống của ngành giáo dục
Vào ngày 20/11, các thế hệ học sinh trên cả nước thường tặng hoa và quà chúc mừng các thầy cô giáo. Ngành giáo dục cũng thường nhân dịp này đánh giá lại hoạt động giáo dục và lập phương hướng nâng cao chất lượng giáo dục.
Giá trị văn hóa tinh thần
Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 không chỉ là một ngày lễ hành chính mà đã ăn sâu vào đời sống văn hóa tinh thần của người Việt. Đây là dịp để xã hội nhìn lại và trân trọng hơn vai trò của người thầy trong sự nghiệp giáo dục thế hệ tương lai.
Kết luận
Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 có nguồn gốc từ phong trào giáo giới tiến bộ quốc tế, được Việt Nam tiếp nhận từ năm 1958 và chính thức hóa bằng Quyết định 167/HĐBT năm 1982. Trải qua hơn 40 năm kể từ khi được công nhận chính thức, ngày lễ này vẫn giữ nguyên ý nghĩa thiêng liêng: tôn vinh nghề dạy học và tri ân những người thầy, người cô đã cống hiến cho sự nghiệp trồng người.