Bối cảnh lịch sử trước năm 1944
Sau khi Mặt trận Việt Minh được thành lập (tháng 5/1941), phong trào cách mạng phát triển mạnh mẽ, đòi hỏi phải có một lực lượng vũ trang chủ lực để bảo vệ căn cứ địa và tiến tới tổng khởi nghĩa. Trước đó, các đội du kích và Cứu quốc quân đã hoạt động rải rác, nhưng chưa có một đội quân chính quy tập trung.
Tháng 12/1944, lãnh tụ Hồ Chí Minh ra chỉ thị thành lập một đội quân chủ lực đầu tiên, đặt tên là Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân. Người nhấn mạnh: "Đội quân này phải là đội quân chính quy, có kỷ luật, có huấn luyện, có tổ chức, có lãnh đạo".
Lễ thành lập ngày 22/12/1944
Ngày 22/12/1944, tại khu rừng Trần Hưng Đạo (nay thuộc xã Tam Kim, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng), Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân chính thức làm lễ thành lập. Đội gồm 34 cán bộ, chiến sĩ, do đồng chí Võ Nguyên Giáp chỉ huy.
Cơ cấu ban đầu gồm một chi đội, chia thành ba tiểu đội, có chi bộ Đảng lãnh đạo. Trang bị vũ khí thô sơ, chủ yếu là súng trường, súng ngắn, dao, giáo, nhưng tinh thần quyết chiến rất cao.
Ý nghĩa của tên gọi "Tuyên truyền Giải phóng quân"
Tên gọi thể hiện hai nhiệm vụ: tuyên truyền, vận động nhân dân và trực tiếp chiến đấu giải phóng. Đội quân vừa là lực lượng vũ trang, vừa là đội công tác, gắn bó mật thiết với dân chúng.
Các mốc phát triển chính
- Ngày 22/12/1944: Thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân với 34 người.
- Tháng 4/1945: Đội có trận đánh đầu tiên tại Phai Khắt và Nà Ngần (Cao Bằng), giành thắng lợi.
- Ngày 15/5/1945: Sáp nhập với Cứu quốc quân thành Giải phóng quân, lực lượng chủ lực của Mặt trận Việt Minh.
- Tháng 8/1945: Tham gia Tổng khởi nghĩa giành chính quyền.
- Năm 1950: Đổi tên thành Quân đội Nhân dân Việt Nam.
- Năm 1954: Chiến thắng Điện Biên Phủ, đánh bại thực dân Pháp.
- Năm 1975: Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Ý nghĩa ngày 22/12
Ngày 22/12/1944 được lấy làm Ngày thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam. Đây cũng là ngày hội Quốc phòng toàn dân, nhằm tuyên truyền, giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết quân dân.
Hằng năm, vào dịp này, các hoạt động kỷ niệm, gặp mặt, thăm hỏi cựu chiến binh, gia đình liệt sĩ được tổ chức long trọng, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn".
Vai trò và chức năng hiện nay
Trong thời kỳ đổi mới, Quân đội Nhân dân Việt Nam tiếp tục làm tốt chức năng đội quân chiến đấu, đội quân công tác, đội quân lao động sản xuất. Quân đội tham gia xây dựng nền quốc phòng toàn dân, bảo vệ vững chắc Tổ quốc, đồng thời tham gia phòng chống thiên tai, dịch bệnh, giúp dân phát triển kinh tế.
Quân đội cũng chủ động tham mưu cho Đảng, Nhà nước về quân sự, quốc phòng, đối ngoại quốc phòng, góp phần tạo môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước.
Kết luận
Ngày 22/12/1944 là dấu mốc quan trọng, đánh dấu sự ra đời của lực lượng vũ trang cách mạng đầu tiên, tiền thân của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Từ 34 chiến sĩ ban đầu, quân đội đã không ngừng trưởng thành, lập nhiều chiến công, góp phần bảo vệ và xây dựng đất nước.