Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10: nguồn gốc và ý nghĩa
Ngày 13/10 hằng năm được biết đến là Ngày Doanh nhân Việt Nam, dịp tôn vinh đội ngũ doanh nhân và cộng đồng doanh nghiệp nước nhà. Đằng sau ngày kỷ niệm này là một câu chuyện lịch sử kéo dài gần tám thập niên, từ bức thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi giới công thương năm 1945 đến quyết định chính thức của Chính phủ năm 2004.
Bối cảnh ra đời
Sau ngày đọc Tuyên ngôn Độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (2/9/1945), trong Tuần lễ Vàng, các nhà công thương Hà Nội là một trong những giới chức xã hội đầu tiên được Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tại Phủ Chủ tịch. Ngày 13/10/1945, khi giới doanh nhân tập hợp lại thành lập "Công thương cứu quốc đoàn" và gia nhập Mặt trận Việt Minh, Bác Hồ đã viết thư động viên, cổ vũ. Bức thư "Gửi các giới công thương Việt Nam" được đăng trên Báo Cứu Quốc số 66 cùng ngày.
Trong thư, Người gọi giới công thương là "các Ngài", mở đầu thân mật và trân trọng: "Cùng các Ngài trong giới Công - Thương. Được tin giới Công - Thương đã đoàn kết lại thành 'Công - Thương cứu quốc đoàn' và gia nhập vào Mặt trận Việt Minh, tôi rất vui mừng...". Bác khẳng định: "Trong lúc các giới khác trong quốc dân ra sức hoạt động để giành lấy nền hoàn toàn độc lập của nước nhà, thì giới Công - Thương phải hoạt động để xây dựng một nền kinh tế và tài chính vững vàng và thịnh vượng". Người cũng nhấn mạnh: "Việc nước và việc nhà bao giờ cũng đi đôi với nhau. Nền kinh tế quốc dân thịnh vượng nghĩa là các sự kinh doanh của các nhà công nghiệp, thương nghiệp thịnh vượng". Bức thư chưa đầy 200 chữ này được xem như văn kiện đầu tiên của Đảng và Nhà nước đối với doanh nghiệp, doanh nhân Việt Nam.
Quyết định chính thức năm 2004
Phải đến hơn nửa thế kỷ sau, ngày 20/9/2004, Thủ tướng Chính phủ Phan Văn Khải ký Quyết định số 990/QĐ-TTg, lấy ngày 13/10 hằng năm là "Ngày Doanh nhân Việt Nam". Quyết định nêu rõ mục đích: phát huy vai trò, truyền thống của đội ngũ doanh nhân, động viên các tầng lớp xã hội góp phần xây dựng và phát triển doanh nghiệp, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Theo quyết định, việc tổ chức Ngày Doanh nhân Việt Nam hằng năm phải thiết thực, tiết kiệm, có hiệu quả, tránh hình thức, bảo đảm các yêu cầu:
- Giáo dục truyền thống yêu nước, tự cường, chủ động sáng tạo của đội ngũ doanh nhân; động viên phong trào thi đua sản xuất, kinh doanh; nâng cao kỷ luật, đạo đức, văn hóa kinh doanh.
- Biểu dương khen thưởng các doanh nghiệp, doanh nhân kinh doanh giỏi, thực hiện tốt chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước.
Cũng trong ngày 13/10/2004, tại cuộc gặp thường niên giữa Thủ tướng Chính phủ với hơn 500 doanh nghiệp đại diện cộng đồng doanh nghiệp cả nước, Thủ tướng Phan Văn Khải đã công bố quyết định này.
Ý nghĩa sâu sắc
Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10 mang nhiều tầng ý nghĩa. Trước hết, đây là dịp tôn vinh vai trò của đội ngũ doanh nhân, lực lượng sản xuất vật chất chủ yếu của nền kinh tế. Đảng và Nhà nước luôn đánh giá cao vai trò này qua các thời kỳ lịch sử. Hiến pháp 2013 khẳng định: "Nhà nước khuyến khích, tạo điều kiện để doanh nhân, doanh nghiệp và cá nhân, tổ chức khác đầu tư, sản xuất, kinh doanh; phát triển bền vững các ngành kinh tế, góp phần xây dựng đất nước". Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIII xác định: "Phát triển kinh tế tư nhân thực sự là một động lực quan trọng của nền kinh tế".
Thứ hai, ngày này nhắc nhở về truyền thống yêu nước, tự cường của giới công thương. Từ bức thư năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt doanh nhân vào vị trí là một bộ phận của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, là thành viên của hệ thống chính trị. Những lời dạy của Người về sản xuất "nhanh, nhiều, tốt, rẻ", về thật thà trong kinh doanh, không trưng bày hàng tốt mà bán hàng xấu vẫn còn nguyên giá trị.
Thứ ba, đây là dịp biểu dương, khen thưởng các doanh nhân tiêu biểu, lan tỏa tinh thần đổi mới, sáng tạo. Cố Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong thư gửi doanh nhân ngày 7/5/2004 từng nhấn mạnh: doanh nhân là "người đứng đầu và là nhạc trưởng doanh nghiệp, phải có ý chí vươn lên theo tinh thần đổi mới, sáng tạo, nghĩ những điều chưa ai nghĩ, làm những việc chưa có tiền lệ".
Thành tựu và triển vọng
Theo số liệu được báo Nhân Dân dẫn lại, Việt Nam hiện có gần 900 nghìn doanh nghiệp đang hoạt động, khoảng 14,4 nghìn hợp tác xã và hơn 5 triệu hộ kinh doanh. Khu vực doanh nghiệp đóng góp hơn 60% GDP và khoảng 30% tổng số lao động đang làm việc. Các doanh nghiệp, doanh nhân có mặt ở hầu hết ngành nghề, nhiều thương hiệu đã vươn tầm khu vực và thế giới.
Nhìn lại chặng đường từ năm 1999 khi Luật Doanh nghiệp đầu tiên được ban hành, tạo tiền đề cho tự do kinh doanh, đến nay đội ngũ doanh nhân đã lớn mạnh cả về số lượng lẫn chất lượng. Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10 không chỉ là dịp kỷ niệm mà còn là lời nhắc về sứ mệnh của doanh nhân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.