Nhật Nguyệt

Từ điển thuật ngữ

Tam Hợp là gì?

Tam Hợp (三合) là nhóm ba Địa Chi cách nhau bốn vị trí, hợp thành một cục ngũ hành, gồm Thân-Tý-Thìn (Thủy), Hợi-Mão-Mùi (Mộc), Dần-Ngọ-Tuất (Hỏa), Tỵ-Dậu-Sửu (Kim).

Cách gọi khác: 三合

Sơ đồ tam hợp: mười hai địa chi trên vòng tròn, bốn nhóm ba chi nối thành bốn tam giác đều theo bốn hành

Tam Hợp là gì?

Tam Hợp (三合) là cách gọi bốn nhóm ba con giáp trong hệ thống 12 Địa Chi, mỗi nhóm gồm ba chi cách nhau bốn vị trí, hợp thành một cục ngũ hành riêng. Bốn nhóm Tam Hợp gồm:

  • Thân - Tý - Thìn: Thủy cục
  • Hợi - Mão - Mùi: Mộc cục
  • Dần - Ngọ - Tuất: Hỏa cục
  • Tỵ - Dậu - Sửu: Kim cục

Mỗi nhóm có một chi đứng đầu (thường gọi là "sinh"), một chi ở giữa ("vượng") và một chi kết thúc ("mộ"), tạo thành vòng tuần hoàn khép kín của một hành.

Nguồn gốc và cách hình thành

Tam Hợp hình thành dựa trên quy luật âm dương và vị trí của 12 Địa Chi trên vòng tròn. Ba chi trong một nhóm luôn có sự kết hợp hài hòa về âm dương và ngũ hành, được xem là bộ ba bổ trợ cho nhau về tính cách, mục tiêu và năng lực. Trong phong thủy, Tam Hợp còn gắn với 24 sơn hướng, mỗi sơn thuộc một cục Tam Hợp nhất định, giúp luận giải hướng nhà và huyệt mộ.

Tam Hợp được ứng dụng như thế nào?

Trong tử vi và chọn tuổi, Tam Hợp thường được dùng để xem mức độ tương hợp giữa các tuổi. Người thuộc nhóm Tam Hợp thường được cho là dễ đồng cảm, hỗ trợ nhau trong công việc và cuộc sống. Trong phong thủy, Tam Hợp là cơ sở để xác định cục của sơn hướng, chọn ngày giờ và bố trí không gian. Trong chiêm tinh học phương Tây, "Tam Hợp" (Trine) là khía cạnh 120 độ giữa hai hành tinh, tượng trưng cho sự hài hòa và tài năng thiên bẩm.

Phân biệt Tam Hợp với các thuật ngữ dễ nhầm

  • Tam Hợp và Tứ Hành Xung: Tứ Hành Xung là bốn nhóm ba con giáp xung khắc (Tý-Ngọ-Mão-Dậu, Dần-Thân-Tỵ-Hợi, Thìn-Tuất-Sửu-Mùi), ngược lại với Tam Hợp.
  • Tam Hợp và Lục Hợp: Lục Hợp là sáu cặp Địa Chi hợp nhau (Tý-Sửu, Dần-Hợi, Mão-Tuất, Thìn-Dậu, Tỵ-Thân, Ngọ-Mùi), khác với nhóm ba chi của Tam Hợp.
  • Tam Hợp trong Địa Chi và Tam Hợp trong chiêm tinh phương Tây: Hai khái niệm cùng tên nhưng thuộc hai hệ thống khác nhau, một bên dựa trên 12 con giáp, một bên dựa trên góc 120 độ giữa các hành tinh.

Lưu ý

Tam Hợp là tri thức truyền thống mang tính tham khảo, chưa được khoa học kiểm chứng. Người đọc nên tiếp nhận như một phần văn hóa tâm linh, không nên xem là cơ sở quyết định tuyệt đối cho mọi lựa chọn trong đời sống.

Các trường phái hiểu Tam Hợp khác nhau thế nào?

  • Trường phái Địa Chi: Tam Hợp là bốn nhóm ba con giáp hợp thành cục ngũ hành, dùng để luận tuổi, chọn ngày và xem tương hợp trong tử vi.
  • Trường phái Phong Thủy: Tam Hợp là cơ sở phân cục cho 24 sơn hướng, ứng dụng trong la bàn Tam Hợp để đo hướng nhà và huyệt mộ.
  • Trường phái Chiêm Tinh Phương Tây: Tam Hợp (Trine) là khía cạnh 120 độ giữa hai hành tinh, tượng trưng cho sự hài hòa và tài năng thiên bẩm, không liên quan đến 12 con giáp.

Bài viết liên quan

Bốn nhóm Tam Hợp

Nhóm chiCon giápHành của chi đầu nhóm
Thân – Tý – ThìnKhỉ, Chuột, RồngKim
Tỵ – Dậu – SửuRắn, Gà, TrâuHỏa
Dần – Ngọ – TuấtHổ, Ngựa, ChóMộc
Hợi – Mão – MùiLợn, Mèo, DêThủy

Mỗi nhóm gồm ba chi cách nhau đúng bốn bậc trên vòng 12. Đây là quan hệ tra bảng, không phải một kết luận về người mang tuổi đó.

*Số liệu trong bảng khớp với kết quả các công cụ tra cứu trên Nhật Nguyệt.*

Câu hỏi thường gặp

Tam Hợp gồm những nhóm nào?

Tam Hợp gồm bốn nhóm: Thân-Tý-Thìn (Thủy), Hợi-Mão-Mùi (Mộc), Dần-Ngọ-Tuất (Hỏa), Tỵ-Dậu-Sửu (Kim).

Tam Hợp khác gì với Tứ Hành Xung?

Tam Hợp là nhóm ba con giáp tương hợp, còn Tứ Hành Xung là nhóm ba con giáp xung khắc. Hai khái niệm đối lập nhau trong hệ thống Địa Chi.

Tam Hợp có phải là khái niệm khoa học không?

Không. Tam Hợp là tri thức truyền thống mang tính tham khảo, chưa được khoa học kiểm chứng.

Tam Hợp trong chiêm tinh phương Tây có giống Tam Hợp trong 12 con giáp không?

Không giống. Tam Hợp trong chiêm tinh phương Tây là khía cạnh 120 độ giữa hai hành tinh, còn Tam Hợp trong 12 con giáp là nhóm ba Địa Chi hợp thành cục ngũ hành.

Nguồn tham khảo

  • Hoàng Xuân Hãn, Lịch và lịch Việt Nam

Trích dẫn trang này

Nguồn: Nhật Nguyệt - https://nhatnguyet.org/tu-dien/tam-hop