Tới nội dung

Đổi lịch âm dương

Đổi một ngày dương lịch sang âm lịch hoặc ngược lại, kèm can chi ngày, can chi năm và tiết khí. Ngày âm nằm trong năm có tháng nhuận thì anh chị chọn tháng nhuận hay tháng thường. Chế độ thứ ba đếm số ngày giữa hai mốc.

Lịch pháp và thiên vănTính được, đối chiếu được.

Từ đâu ra

Thuật toán tính âm lịch Việt Nam của Hồ Ngọc Đức, dùng công thức điểm sóc và kinh độ Mặt Trời của Jean Meeus, tính theo giờ Việt Nam (UTC+7). Mùng 1 là ngày chứa điểm sóc; tháng nhuận là tháng đầu tiên không chứa trung khí.

Đối chiếuNASA: 2.474 điểm sóc, 1901 tới 2100; IMCCE: 4.824 mốc tiết khí, 1900 tới 2100; USNO: 804 điểm phân, điểm chí, 1900 tới 2100.

Điển tích & thơ cổ

“Nhất cận thị, nhị cận giang, tam cận lộ.”

Tục ngữ Việt Nam · Nói về chọn đất dựng nhà

Xem tiếp

Xem lịch âm

Muốn xem cả tháng âm lịch kèm can chi và ngày lễ? Xem lịch âm bày đủ một tháng.

Mở Xem lịch âm

Các lịch khác nhau ở đâu

Múi giờ tính lịch

Nhật Nguyệt chọnMọi năm đều tính theo UTC+7 (giờ Hà Nội), kể cả những năm lịch Việt Nam còn in theo UTC+8; site không đổi múi giờ theo năm hay theo miền. Vì thế từ 1950 tới 2050, Tết của site khác Tết Trung Quốc (UTC+8) ở các năm 1965, 1968, 1969, 1985, 2007 và 2030.
Lối khácLịch Việt Nam in theo giờ Bắc Kinh UTC+8 tới 8/8/1967 ở miền Bắc và tới 1975 ở miền Nam. Theo lịch thời ấy, Tết 1965 là 2/2 (site ghi 1/2); Tết 1968 miền Bắc là 29/1, miền Nam 30/1; Tết 1969 miền Nam là 17/2 (site ghi 16/2). Tra ngày cũ ở miền Nam trước 1975 thì đối chiếu thêm lịch UTC+8.
2 quy ước khác

Tháng nhuận

Nhật Nguyệt chọnGiữa hai tháng 11 (tháng chứa Đông Chí) mà có 13 lần sóc thì tháng đầu tiên không chứa trung khí là tháng nhuận, mang số của tháng liền trước. Trung khí xét theo giờ UTC+7. Đối chiếu với lịch dựng lại theo đúng quy tắc này từ điểm sóc của NASA và trung khí của IMCCE: 2.459 trên 2.461 tháng âm từ 1901 tới 2100 khớp, đủ cả 73 tháng nhuận; hai tháng còn lại, bắt đầu 9/12/2072 và 19/10/2085, có điểm sóc rơi trong vòng một phút quanh nửa đêm nên mùng 1 của site lệch một ngày. Lá số Tử Vi an sao theo số tháng, coi tháng nhuận như tháng thường cùng số.
Lối khácLịch Trung Quốc dùng cùng quy tắc ở UTC+8, nên tháng nhuận hoặc ngày mùng 1 có thể lệch với lịch Việt Nam: Trung Quốc nhuận tháng 10 năm 1984 còn Việt Nam nhuận tháng 2 năm 1985; năm 2031 tháng 3 nhuận bắt đầu sớm hơn một ngày ở Việt Nam. Trong Tử Vi có phái chia tháng nhuận làm đôi: từ mùng 1 tới 15 tính như tháng trước, từ 16 trở đi tính như tháng sau.

Mốc tiết khí tính thế nào

Nhật Nguyệt chọnKinh độ biểu kiến của Mặt Trời theo công thức rút gọn của Jean Meeus, có quang sai, chương động và ΔT; mốc giao tiết tìm bằng chia đôi tới dưới một phút, theo giờ Việt Nam. Đối chiếu 4.824 mốc năm 1900 tới 2100 với lịch thiên văn INPOP của IMCCE (Đài Thiên văn Paris) và giờ phân, chí của Đài Thiên văn Hải quân Mỹ: sớm trung bình 3 phút, lệch nhiều nhất 14 phút. Ngày giao tiết khớp 4.814 trên 4.824 mốc; 10 mốc lệch ngày đều rơi trong vòng 15 phút quanh nửa đêm.
Lối khácĐài thiên văn dùng lịch thiên văn đầy đủ, chính xác tới giây. Lịch Trung Quốc tính theo UTC+8, nên một tiết giao từ 23h tới 24h giờ Việt Nam thuộc ngày hôm sau ở lịch ấy.

Điều chưa ai chứng minh

Đây là phép tính, không có phần nào là niềm tin. Giới hạn của nó là sai số của thuật toán thiên văn, đã đo và công bố ở hồ sơ mô hình, và những chỗ các lịch chọn khác nhau như múi giờ hay ranh giới ngày.

Đọc tiếp

Hỏi Nhật Nguyệt AI

Tìm hiểu thêm

Đổi âm sang dương có gì khó hơn chiều ngược lại?

Dương lịch đi theo Trái Đất quanh Mặt Trời, tháng có số ngày cố định, chỉ tháng Hai đổi theo năm nhuận. Âm lịch đi theo tuần trăng: mỗi tháng bắt đầu ở ngày sóc nên dài 29 hoặc 30 ngày tuỳ năm. Mười hai tuần trăng chỉ được khoảng 354 ngày, nên vài năm lại phải thêm một tháng nhuận.

Đổi dương sang âm thì mỗi ngày chỉ ra một kết quả. Đổi âm sang dương thì phải biết thêm một điều: năm có tháng nhuận, ví dụ nhuận tháng 6, thì ngày 15 tháng 6 âm có hai lần, cách nhau chừng một tháng. Vì vậy trang hỏi anh chị đang muốn tháng nhuận hay tháng thường.

Ngày âm nhập bằng ba ô số (ngày, tháng, năm) chứ không bằng ô lịch của điện thoại, vì ô lịch là lịch dương và không cho chọn ngày 30 tháng Hai. Tháng âm nào chỉ có 29 ngày mà anh chị nhập ngày 30, hoặc tháng ấy không có nhuận mà anh chị đánh dấu nhuận, trang sẽ báo ngày không tồn tại.

Kết quả có kèm can chi ngày, can chi năm và tiết khí. Can chi là thứ anh chị cần ngay sau khi đổi lịch: chọn ngày, xem tuổi, đối chiếu lịch giấy. Hai mươi bốn tiết khí chia theo vị trí Mặt Trời nên gần như cố định theo ngày dương, dù được in trong lịch âm.

Chế độ khoảng cách đếm số ngày từ ngày đầu tới ngày cuối, không cộng chính ngày đầu: từ 1/1 tới 31/12 cùng năm là 364 ngày. Số tuần và số tháng chỉ là quy đổi gần đúng, vì tháng dương dài từ 28 tới 31 ngày.

Khác biệt giữa hai loại lịch
Điểm so sánhDương lịchÂm lịch Việt Nam
Căn cứ tínhTrái Đất quanh Mặt TrờiTuần trăng, tháng bắt đầu ngày sóc
Số ngày một tháng28–31, theo quy tắc cố định29 hoặc 30, theo chu kỳ trăng thật
Độ dài một năm365 hoặc 366 ngày354–355 ngày, năm nhuận 383–385
Cách bù lệchThêm ngày 29/2Thêm cả một tháng nhuận
Một ngày ứng mấy ngày bên kiaLuôn đúng một ngày âmNgày trong tháng nhuận ứng hai ngày dương
Múi giờ tínhKhông phụ thuộcUTC+7 cho Việt Nam, UTC+8 cho Trung Quốc

Câu hỏi thường gặp

Vì sao phải đánh dấu ô "là tháng nhuận"?

Vì năm có nhuận thì tháng ấy xuất hiện hai lần, và một ngày âm như 15 tháng 6 ứng với hai ngày dương khác nhau. Không đánh dấu thì trang lấy tháng thường.

Vì sao lịch âm Việt Nam đôi khi lệch lịch Trung Quốc một ngày?

Vì Việt Nam tính theo UTC+7 còn Trung Quốc theo UTC+8. Thời điểm trăng non có giờ phút cụ thể; khi nó rơi sát nửa đêm, một giờ chênh đủ đẩy mùng 1 sang ngày khác. Đó cũng là lý do có năm hai nước ăn Tết khác ngày.

Bao lâu thì âm lịch có một tháng nhuận?

Khoảng 2 tới 3 năm một lần, đúng hơn là 7 lần trong 19 năm. Tháng nhuận mang số của tháng liền trước, ví dụ năm 2025 có tháng 6 nhuận nằm sau tháng 6.

Tiết khí là âm lịch hay dương lịch?

Là dương lịch, dù in trong lịch âm. Hai mươi bốn tiết khí chia theo vị trí Mặt Trời, mỗi tiết cách nhau 15 độ, nên gần như cố định theo ngày dương: Lập Xuân quanh 4/2, Đông Chí quanh 21 hoặc 22/12.

Đếm khoảng cách có tính cả ngày đầu không?

Không. Từ ngày 1 tới ngày 2 là 1 ngày. Muốn đếm cả hai đầu, như số ngày của một chuyến đi, thì cộng thêm 1.

Đổi lịch cho những năm rất xa có đúng không?

Phép tính dựa trên vị trí thiên văn nên tính được rất xa. Nhưng lịch người ta dùng thật còn tuỳ quy định từng thời; giai đoạn Việt Nam in lịch theo giờ Bắc Kinh là một ví dụ, khi đó vài ngày trên trang có thể khác tờ lịch in.

API công khai, trả JSON, không cần đăng nhập: GET https://api.nhatnguyet.org/api/v1/calc/doi-lich?d=2027-01-01; GET https://api.nhatnguyet.org/api/v1/calc/doi-lich?am=2027-01-01

Nội dung này có giúp được anh chị không?