Giới thiệu
Vũ Trọng Phụng (1912 - 1939) sinh tại Mỹ Hào, Hưng Yên nhưng lớn lên và sinh sống tại Hà Nội. Cha ông mất sớm, mẹ là bà Phạm Thị Khách ở vậy tần tảo nuôi con ăn học. Ông là một trong những thanh niên Việt Nam đầu tiên được giáo dục bằng tiếng Pháp và chữ Quốc ngữ.
Quá trình hoạt động và sự nghiệp
Sau khi học hết tiểu học tại Trường Hàng Vôi, Vũ Trọng Phụng phải thôi học để đi làm kiếm sống vào khoảng năm 14 tuổi. Sau hai năm làm ở nhà hàng Gôđa và nhà in Viễn Đông, ông chuyển hẳn sang làm báo, viết văn chuyên nghiệp.
Vũ Trọng Phụng là một trong những nhà văn, nhà báo sớm nhất và xuất sắc nhất đưa thể loại phóng sự điều tra lên hàng nghệ thuật báo chí hiện thực ở Việt Nam. Với tuổi đời ngắn ngủi, ông để lại dấu ấn trong báo chí với hàng trăm bài viết sắc sảo, trong đó nổi bật là các phóng sự: Kỹ nghệ lấy Tây (1934), Lục xì (1937), Cạm bẫy người (1933), Dân biểu và dân biểu (1935), cùng Số đỏ (1936), ban đầu là truyện dài kỳ đăng báo, mang đậm chất phóng sự hiện thực và giễu nhại xã hội.
Phóng sự điều tra
Trong các tác phẩm phóng sự báo chí tiêu biểu, Kỹ nghệ lấy Tây (báo Đời Nay, 1934) bóc trần một 'ngành công nghiệp phi pháp', nơi nhiều phụ nữ Việt cố tình săn đón, lấy chồng Tây (Pháp) để đổi đời. Với hàng loạt câu chuyện cười ra nước mắt, ông không chỉ vạch mặt sự xuống cấp đạo đức, vật chất hóa tình cảm, mà còn phê phán xã hội thực dân đã tạo ra những giá trị đảo điên.
Lục xì (Hà Nội báo, 1937) là một trong những phóng sự gây sốc nhất thời kỳ đó. Vũ Trọng Phụng đi sâu điều tra nhà hộ sinh và nạn phá thai, mô tả cảnh tượng rùng rợn, hỗn loạn và đầy máu, là thứ mà xã hội thời đó cố tình giấu kín. Tác phẩm Cạm bẫy người (Tiểu thuyết thứ bảy, 1933) là thiên phóng sự viết về nạn mại dâm, lừa đảo, trộm cắp và môi giới người ở đô thị lúc bấy giờ.
Tiểu thuyết
Năm 1936, Vũ Trọng Phụng đạt được nhiều thành công trong mảng sáng tác tiểu thuyết. Ông lần lượt cho ra đời bốn tiểu thuyết rất thành công: Giông tố, Số đỏ, Vỡ đê, Làm đĩ. Trong đó Số đỏ xuất sắc hơn cả, được xem như tác phẩm ghi lại dấu ấn của Vũ Trọng Phụng trong văn học đương đại.
Phong cách
Đặc điểm ngôn ngữ báo chí của Vũ Trọng Phụng là chất phóng sự vừa chân thật, vừa sắc lạnh, vừa có sức tấn công mạnh mẽ. Ông sử dụng lối viết 'bóc trần sự thật' đến tận cùng, không dùng ngôn từ hoa mỹ, gọi thẳng tên sự vật, hiện tượng. Ông quan niệm: 'Viết văn là cầm dao mổ xẻ xã hội'. Ông cũng kết hợp tự sự báo chí với giọng điệu tiểu thuyết hóa, xây dựng tuyến nhân vật, đối thoại, tình huống kịch tính, khiến bài viết báo chí của ông như những truyện ngắn đặc sắc.
Những năm cuối đời
Nhà văn Vũ Trọng Phụng kiếm sống chật vật, bấp bênh bằng nghề viết báo, viết văn chuyên nghiệp. Khoảng năm 1937 - 1938, ông bị lao phổi nhưng không có tiền chữa bệnh. Vũ Trọng Phụng mất ngày 13.10.1939 tại Hà Nội, ở tuổi 27.