Bối cảnh lịch sử và cuộc khởi nghĩa Lam Sơn diễn ra như thế nào?
Năm 1407, sau khi cuộc kháng chiến của nhà Hồ thất bại, nước Đại Việt rơi vào ách đô hộ của nhà Minh. Vận mệnh quốc gia cùng nền văn hóa dân tộc đứng trước nguy cơ bị hủy diệt, cuộc sống của nhân dân rơi vào cảnh lầm than. Trong bối cảnh đó, Lê Lợi, một hào trưởng giàu có và có uy tín ở vùng đất Lam Sơn (nay thuộc huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa), đã nuôi chí lớn đánh đuổi giặc ngoại xâm, giành lại giang sơn.
Năm 1416, tại Lũng Nhai, Lê Lợi cùng 18 vị tướng tài tâm phúc đã mở Hội thề, quyết tâm chống lại giặc Minh. Lời thề thiêng liêng này đã lan tỏa, thu hút anh hùng hào kiệt từ khắp mọi miền đất nước tìm về Lam Sơn tụ nghĩa. Đầu mùa Xuân năm Mậu Tuất (1418), tại núi rừng Lam Sơn, Lê Lợi chính thức dựng cờ khởi nghĩa, truyền hịch chiêu mộ anh hùng bốn phương, kêu gọi nhân dân đứng lên đánh đuổi giặc Minh xâm lược.
Diễn biến và thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn ra sao?
Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn trải qua 10 năm trường kỳ với vô vàn khó khăn, gian khổ. Nghĩa quân đã phải "nếm mật, nằm gai", có lúc bị đẩy vào thế hiểm nghèo, thậm chí phải rút lên vùng núi rừng phía Tây để bảo toàn lực lượng. Trong giai đoạn đầu, nghĩa quân gặp nhiều tổn thất, nhưng nhờ ý chí kiên cường, anh dũng và tài thao lược của Lê Lợi cùng các tướng lĩnh như Nguyễn Trãi, Trần Nguyên Hãn, Lê Lai, Lê Văn An..., phong trào dần dần vững mạnh.
Bằng nghệ thuật quân sự độc đáo, lấy yếu chống mạnh, lấy ít địch nhiều, nghĩa quân Lam Sơn đã chuyển từ phòng ngự sang phản công. Các trận đánh then chốt như trận Tốt Động - Chúc Động (1426), trận Chi Lăng - Xương Giang (1427) đã tiêu diệt hoặc bắt sống hàng chục vạn quân Minh, làm thay đổi cục diện chiến tranh. Năm 1428, cuộc khởi nghĩa Lam Sơn giành thắng lợi hoàn toàn, quét sạch quân xâm lược ra khỏi bờ cõi, kết thúc 20 năm đô hộ của nhà Minh.
Lê Lợi lên ngôi và xây dựng vương triều Hậu Lê như thế nào?
Sau khi đất nước thái bình, tháng 4 năm Mậu Thìn (1428), Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu Thuận Thiên, khôi phục quốc hiệu Đại Việt, lập nên vương triều Hậu Lê. Đây là một triều đại kéo dài hơn 360 năm, đưa Đại Việt trở thành một quốc gia cường thịnh vào bậc nhất ở Đông Nam Á trong nửa sau thế kỷ XV.
Trong 6 năm ở ngôi Hoàng đế, Lê Thái Tổ đã xây dựng một nhà nước trung ương tập quyền vững mạnh. Ông ban hành nhiều chính sách tiến bộ về ruộng đất như phép quân điền, phát triển công thương nghiệp, cho lưu hành tiền tệ, đẩy mạnh giáo dục và tuyển chọn nhân tài, mở rộng bang giao, giữ yên bờ cõi. Nhờ đó, Đại Việt dưới thời Hậu Lê sơ trở nên thái bình thịnh trị, nhân dân có cuộc sống yên vui.
Lam Kinh: Kinh đô thứ hai và là nơi thờ tự có gì đặc biệt?
Sau khi lên ngôi, Vua Lê Thái Tổ đã chọn đất Lam Sơn làm nơi thờ cúng tổ tiên, xây dựng cung điện, lăng mộ cho các vua và hoàng hậu. Nơi đây được gọi là Lam Kinh (hay còn gọi là Tây Kinh), song hành cùng Đông Kinh (Thăng Long) là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của đất nước. Lam Kinh trở thành vùng đất thiêng, nơi con cháu hướng về cội nguồn với lòng tôn kính và tri ân các bậc tiền nhân.
Ngày nay, Lam Kinh là Di tích Lịch sử Quốc gia Đặc biệt, được Đảng và Nhà nước đầu tư bảo tồn, phục dựng nhiều hạng mục công trình như các tòa Thái miếu, Nghinh môn, Chính điện, hệ thống các lăng mộ, nhà bia, đền thờ Trung Túc Vương Lê Lai, đền thờ vua Lê Thái Tổ... Trải qua gần 600 năm, nơi đây vẫn là một điểm đến hấp dẫn, mang đậm giá trị lịch sử và văn hóa.
Lễ hội Lam Kinh có ý nghĩa gì?
Lễ hội Lam Kinh được tổ chức hằng năm vào dịp tháng 8 âm lịch tại Khu Di tích Lam Kinh, nhằm tưởng nhớ, tôn vinh và tri ân Anh hùng dân tộc Lê Lợi, các vua Lê, tướng sĩ và nhân dân có công lao đóng góp trong lịch sử dựng nước và giữ nước. Lễ hội gồm hai phần chính: phần lễ và phần hội.
Phần lễ: Nghi thức trang nghiêm, thành kính gồm những gì?
Phần lễ được tổ chức theo nghi thức truyền thống với Lễ chính tại Chính điện Lam Kinh, Lễ rước kiệu Vua Lê Thái Tổ và kiệu Trung Túc Vương Lê Lai, Lễ tế tại các đền thờ, tòa thái miếu, lăng mộ trong khu di tích. Nghi thức đọc chúc văn tấu cáo diễn ra trang trọng tại sân rồng, tưởng nhớ công lao của Đức Thái Tổ Cao hoàng đế, các vị vua, hoàng thái hậu nhà Lê, công thần và các tướng sĩ nghĩa quân Lam Sơn.
Phần hội: Tái hiện hào khí Lam Sơn như thế nào?
Phần hội được dàn dựng công phu với chương trình nghệ thuật sân khấu thực cảnh tái hiện cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. Bên cạnh đó là các hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch phong phú như trò chơi, trò diễn dân gian, biểu diễn nghệ thuật truyền thống, trưng bày và giới thiệu về giá trị di tích. Lễ hội không chỉ là dịp để ôn lại lịch sử mà còn góp phần quảng bá những giá trị văn hóa tốt đẹp của đất và người xứ Thanh đến với du khách trong nước và quốc tế.
Dấu ấn Lê Lợi ở vùng biên viễn Tây Bắc là gì?
Không chỉ gắn với Lam Kinh, dấu ấn của Lê Lợi còn hiện diện ở vùng Tây Bắc xa xôi. Vào tháng Chạp năm Tân Hợi (1431), sau khi dẹp yên phản loạn và bình định vùng Tây Bắc, trên đường trở về qua địa phận xã Lê Lợi, huyện Nậm Nhùn (tỉnh Lai Châu ngày nay), Vua Lê Thái Tổ đã cho khắc bài văn trên vách đá Pú Huổi Chỏ ở bờ bắc sông Đà. Tấm bia đá này được xem như một lời răn dạy nhân dân bảo vệ biên cương, đồng thời là một kiệt tác văn hóa, lịch sử.
Năm 2016, Bia Vua Lê Thái Tổ được công nhận là Bảo vật Quốc gia. Hằng năm, vào dịp đầu xuân, Lễ hội Đền thờ Vua Lê Thái Tổ được tổ chức tại đây với nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc như lễ rước kiệu, đua thuyền, tái hiện hình ảnh đội thủy quân của vua Lê Thái Tổ năm xưa. Điều này cho thấy lòng biết ơn và sự tôn kính của nhân dân đối với vị anh hùng dân tộc đã ăn sâu vào tiềm thức văn hóa của người Việt trên khắp mọi miền đất nước.
