Nhật Nguyệt

Tri thức / Việt Nam

Phong tục lễ tết

Phong Tục Tết Nguyên Đán Của Người Việt: Ý Nghĩa Từng Nghi Lễ

Chia sẻ:
Người đàn ông chở cây đào trên phố Hà Nội ngày giáp Tết
TL;DR: Tết Nguyên Đán là lễ hội lớn nhất trong năm của người Việt, gắn liền với nhiều phong tục như cúng ông Công ông Táo (23 tháng Chạp), cúng giao thừa, xông đất, chúc Tết, mừng tuổi.

Tết Nguyên Đán là gì?

Tết Nguyên Đán (thường gọi tắt là Tết) là lễ hội cổ truyền lớn nhất của người Việt Nam, đánh dấu thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới theo lịch âm. "Tết" bắt nguồn từ "Tiết" (thời tiết/thời điểm), "Nguyên Đán" nghĩa là buổi sáng đầu tiên. Tết thường kéo dài từ 23 tháng Chạp (âm lịch) đến hết mùng 7 tháng Giêng, với nhiều nghi lễ, phong tục đặc trưng.

Cúng ông Công, ông Táo (23 tháng Chạp) là gì?

Theo tín ngưỡng dân gian, ngày 23 tháng Chạp hàng năm là ngày Táo Quân (3 vị thần bếp) cưỡi cá chép bay về trời báo cáo việc trong nhà với Ngọc Hoàng. Các gia đình thường làm lễ cúng tiễn ông Công ông Táo, phóng sinh cá chép, dọn dẹp bàn thờ và nhà cửa để chuẩn bị đón năm mới.

Cúng Tất Niên và Giao Thừa có ý nghĩa gì?

Cúng Tất Niên (thường vào chiều 30 Tết) là lễ cúng tổng kết năm cũ, mời tổ tiên về ăn Tết cùng con cháu. Cúng Giao Thừa được thực hiện vào đúng thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới (giờ Tý, 23h-1h), gồm mâm cúng ngoài trời (tiễn quan hành khiển năm cũ, đón quan hành khiển năm mới) và mâm cúng trong nhà.

Xông đất (Xông nhà) là gì?

Người đầu tiên bước vào nhà sau thời khắc giao thừa được gọi là người "xông đất". Theo quan niệm dân gian, người xông đất hợp tuổi, hợp mệnh với gia chủ, tính tình vui vẻ, làm ăn phát đạt sẽ mang lại may mắn cho cả năm. Nhiều gia đình chủ động nhờ người hợp tuổi đến xông đất đầu năm.

Chúc Tết và mừng tuổi (lì xì) có ý nghĩa gì?

Trong những ngày đầu năm, con cháu thường đến chúc Tết ông bà, cha mẹ, họ hàng; người lớn mừng tuổi trẻ nhỏ (và người già) bằng tiền đựng trong phong bao đỏ (lì xì), tượng trưng cho lời chúc may mắn, sức khỏe đầu năm chứ không đặt nặng giá trị vật chất.

Kiêng kỵ ngày Tết gồm những gì?

Người Việt có nhiều điều kiêng kỵ trong ngày Tết như: kiêng quét nhà (sợ quét mất tài lộc), kiêng cãi vã/nói điều xui, kiêng cho lửa/nước đầu năm, kiêng mặc đồ trắng/đen toàn bộ (thường gắn với tang chế). Đây là các quan niệm dân gian mang tính vùng miền, không phải quy tắc bắt buộc.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao cúng ông Công ông Táo vào 23 tháng Chạp?

Theo tín ngưỡng dân gian, đây là ngày Táo Quân cưỡi cá chép về trời báo cáo việc nhà với Ngọc Hoàng trước khi năm mới đến.

Bài viết liên quan

Tra cứu liên quan

Nguồn tham khảo

  1. Phan Kế Bính, Việt Nam phong tục (1915)
  2. Nhất Thanh, Đất lề quê thói

Nội dung này có giúp được bạn không?

#tếtnguyênđán#phongtụctết#cúngôngtáo#xôngđất#lìxì