Lễ bỏ mả (Pơ thi) của người Gia-rai, Ba-na
Còn gọi: Lễ bỏ mả của người Gia Rai, Ba Na, Lễ bỏ mả của người Jrai
- Lễ của các dân tộc
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Lễ chia tay lần cuối với người mất: dựng nhà mồ, tạc tượng, cúng báo, đánh cồng chiêng và múa quanh nhà mồ; sau lễ gia đình không còn mang cơm nước ra mộ và coi như mãn tang.
Tóm tắt
- Làm ngày nào
- Một tới ba năm sau khi chôn hoặc lâu hơn, vào mùa nghỉ, thường ba ngày
- Cúng ai
- Linh hồn người đã mất
- Nơi cúng
- Nhà mồ ở nghĩa địa của làng; ngày cuối tại nhà
- Ai cúng
- Già làng làm chủ lễ, người nhà tự cúng; cả làng giúp
Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Mâm cúng
Miền Trung
Tây Nguyên, Người Người Gia-rai, Gia Lai, Dân gian, Khấn tại mộ
- Làm lúc nào
- Một tới ba năm sau khi chôn, tùy gia cảnh (một bài ghi 5 tới 10 năm); lễ thường ba ngày, vào mùa nghỉ khoảng tháng Ba; nghi thức chính làm buổi chiều
| Lễ vật | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Món mặn | ||
| Trâu, bò | Mặn | Một bài ghi nhất thiết phải mổ trâu, bò; nhà nghèo thì heo, gà, rượu cần |
| Lợn, gà | Mặn | Phải có. Nhà khá cúng nguyên con, nhà nghèo cũng có thịt, thủ và đuôi lợn |
| Xâu gan, lưỡi, tim, da bụng, cổ họng lợn và ống tre rượu | Mặn | Chủ lễ dùng khi cúng tại nấm mộ |
| Một con gà mới nở đặt trên nấm mồ | Mặn | Theo một bài |
| Trà, rượu, nước | ||
| Rượu cần (rượu ghè), cơm | Chay | Phải có |
| Đồ vật | ||
| Tượng gỗ nhà mồ, cột kút, cột klao, rối gỗ, mặt nạ | Phải có | |
| Của chia cho người mất: chiêng, ché, vòng cườm, kiếm, cuốc, nồi, chén bát; khung dệt nhỏ, gùi, ống điếu | ||
Tây Nguyên, Người Người Gia-rai, Người Ba-na, Đắk Lắk, Chư Păh (Gia Lai), Dân gian, Khấn tại mộ
| Lễ vật | Ghi chú |
|---|---|
| Đồ vật | |
| Tượng gỗ dựng ở bốn góc ngôi mộ | Phải có |
Kiêng kỵ
Tây Nguyên, Người Người Gia-rai, Gia Lai, Dân gian, Khấn tại mộ
- Trong thời gian để tang trước lễ, người nhà không mặc áo mới, không dùng đồ tốt, không đi chơi
- Sau lễ bỏ mả không còn mang cơm nước, không thăm nom nhà mồ nữa
Tây Nguyên, Người Người Gia-rai, Người Ba-na, Đắk Lắk, Chư Păh (Gia Lai), Dân gian, Khấn tại mộ
- Sau lễ này người thân không còn ra thăm mộ hay thờ cúng nữa
Chỗ các nguồn nói khác nhau
- Tên các bước: một bài kể dựng nhà mả, tiễn đưa linh hồn về thế giới Atâu, giải phóng cho người sống; một bài kể dựng lại nhà mồ, bỏ mả, giải phóng; già làng Ak kể ba ngày, hai ngày ở nhà và một ngày ở mả
- Thời gian chờ: 1 tới 3 năm (Vietnam+, Đại Đoàn Kết); thường 5 tới 10 năm tùy kinh tế gia đình (báo Nhân Dân)
Cộng đồng và vùng
Nguồn
- Lễ bỏ mả của người Gia Rai: Tôn vinh giá trị gia đình và cộng đồng (vietnamplus.vn)
- Lễ bỏ mả của đồng bào Gia Rai (daidoanket.vn)
- Chuyện nhà mồ và lễ Pơ Thi ở Tây Nguyên (baophapluat.vn)
- Quan niệm về sự tái sinh trong Lễ bỏ mả của người Gia Rai (baodantoc.vn)
- "Ma bùn" trong lễ bỏ mả của người Jrai ở Tây Nguyên (nhandan.vn)
- Nghệ thuật tạc tượng nhà mồ ở Tây Nguyên (nhandan.vn)
- Giữ gìn văn hóa truyền thống các dân tộc Tây Nguyên (nhandan.vn)
Thuộc bộ dữ liệu mở Loại lễ cúng Việt Nam và Nghi thức cúng Việt Nam, giấy phép CC BY 4.0.
Xem các lễ khácGiỗ chạp, Tết, nhà cửa, làm ăn, vòng đời, lễ làng và lễ các dân tộc.Mở