Tết Chôl Chnăm Thmây của người Khơ-me
Còn gọi: Chol Chnam Thmay, Tết vào năm mới, Lễ tắm Phật, Đắp núi cát, Tết Chôl Chnăm Thmây của người Khmer
- Lễ của các dân tộc
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Tết vào năm mới của người Khơ-me, làm chủ yếu ở chùa Phật giáo Nam tông: rước Đại lịch, dâng cơm cho sư, đắp núi cát, tắm Phật, cầu siêu cho người đã khuất. Tại nhà có mâm cúng tổ tiên và lễ tắm tượng Phật.
Tóm tắt
- Làm ngày nào
- Ba ngày giữa tháng Tư dương lịch, tính theo lịch Khơ-me
- Cúng ai
- Đức Phật, chư thiên (Têvêđa) của năm mới, ông bà tổ tiên
Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Mâm cúng
Miền Nam
Tây Nam Bộ, Người Người Khơ-me, Phật giáo Nam tông Khơ-me
- Làm lúc nào
- Ba ngày giữa tháng Tư dương lịch (năm nhuận bốn ngày), tính theo lịch Khơ-me; xưa kéo dài 10 tới 15 ngày
- Đặt lễ ở đâu
- Chùa Phật giáo Nam tông; bàn lễ trước nhà
- Ai cúng
- Phật tử cả phum sóc; sư sãi và vị achar hướng dẫn
| Lễ vật | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Hương, đèn, nến | ||
| Nhang đèn, hoa quả mang vào chùa | Chay | |
| Quả | ||
| Mâm ngũ quả đón chư thiên lúc giao thừa | Chay | Theo VietNamNet |
| Đồ vật | ||
| Thức ăn, đồ uống dâng sư sãi | Ngày thứ hai | |
| Cát sạch để đắp núi cát | Phải có | |
| Y cà sa và vật dụng dâng chùa | Lễ dâng y, theo một nguồn | |
| Trà, rượu, nước | ||
| Nước thơm ướp hoa để tắm tượng Phật | Phải có | |
Nam Bộ (nguồn không nói rõ hơn), Người Người Khơ-me, TPHCM, Vĩnh Long, Phật giáo Nam tông Khơ-me, Tại chùa, đền, văn miếu (cặp với bài khấn tại nhà)
- Làm lúc nào
- Chiều ngày cuối của Tết (bài tả ngày 16 tháng 4)
- Đặt lễ ở đâu
- Chùa Candaransi (TPHCM); chùa Pisesaram (xã Bình Phú, tỉnh Vĩnh Long)
- Ai cúng
- Vị trụ trì chủ trì; phật tử lần lượt làm theo
| Lễ vật | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Trà, rượu, nước | ||
| Nước thơm pha từ hoa tươi và thảo mộc như sả, lá bưởi | Phải có | |
| Hoa | ||
| Hoa tươi, nước sạch, lễ vật | Chay | |
Tây Nam Bộ, Người Người Khơ-me, Phật giáo Nam tông Khơ-me, Cúng trong nhà
- Đặt lễ ở đâu
- Tại nhà
- Ai cúng
- Gia đình; có nhà thỉnh sư về tụng kinh chúc phúc
| Lễ vật | Chay, mặn |
|---|---|
| Khác | |
| Mâm cơm, hương cúng ông bà tổ tiên | |
| Quả | |
| Hoa quả cúng chư thiên, đổi theo từng ngày trong ba ngày Tết | Chay |
Nghi thức
Tây Nam Bộ, Người Người Khơ-me, Phật giáo Nam tông Khơ-me
- Ngày thứ nhất (Chôl Sangkran Thmây): chọn giờ tốt, tắm gội, mặc đồ đẹp, mang lễ vật vào chùa làm lễ rước Đại lịch (Maha Sangkran), đi ba vòng quanh chánh điện đón Têvêđa của năm mới
- Ngày thứ hai (Wonbơt): sáng dâng cơm cho sư sãi, sư làm lễ tạ ơn người làm ra hạt gạo; chiều đắp núi cát trong sân chùa theo hướng dẫn của achar
- Ngày thứ ba (Lơng Sắk): sư dùng cành hoa vẩy nước thơm lên tượng Phật (lễ tắm Phật), rồi tắm sư; thỉnh sư tụng kinh cầu siêu nơi tháp cốt cho người thân đã khuất
- Trưa ngày thứ ba về nhà tắm tượng Phật thờ trong nhà, chúc mừng và dâng bánh tạ ơn ông bà, cha mẹ
Nam Bộ (nguồn không nói rõ hơn), Người Người Khơ-me, TPHCM, Vĩnh Long, Phật giáo Nam tông Khơ-me, Tại chùa, đền, văn miếu (cặp với bài khấn tại nhà)
- Ba hồi trống báo hiệu, thỉnh tượng Phật ra nơi làm lễ
- Trụ trì vẩy nước thơm lên tượng Phật; phật tử lần lượt rưới nước thơm lên tượng
- Tắm sư: dùng nước thơm rửa tay chân cho vị trụ trì; chư tăng chúc phúc lại
Tây Nam Bộ, Người Người Khơ-me, Phật giáo Nam tông Khơ-me, Cúng trong nhà
- Dựng bàn lễ trước nhà, quay về hướng tốt, đón vị thần năm mới
- Làm mâm cơm, thắp hương mời tổ tiên về sum họp
- Tắm tượng Phật thờ trong nhà; có khi làm lễ tắm ông bà, cha mẹ để báo hiếu
- Thỉnh sư về nhà tụng kinh chúc phúc
Chỗ các nguồn nói khác nhau
- Số núi cát: Tạp chí Công Thương ghi đắp tám núi nhỏ theo tám hướng và núi thứ chín ở giữa; Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ ghi một núi lớn ở giữa tượng trưng núi Tu Di và bốn núi nhỏ chung quanh
Cộng đồng và vùng
Nguồn
- Những nghi lễ chính của Tết Chôl Chnăm Thmây (vietnamnet.vn)
- Tết Chôl Chnăm Thmây: lễ hội lớn, nét văn hóa đặc sắc của đồng bào Khmer (baolaocai.vn, đăng lại tin TTXVN)
- Về An Giang trải nghiệm Lễ hội Chôl Chnăm Thmây của người Khmer (tapchicongthuong.vn)
- Tết Chôl Chnăm Thmây: Nét đẹp văn hóa đặc sắc của đồng bào Khmer (thitruongtaichinhtiente.vn)
- Đông đảo người dân tham dự nghi lễ tắm Phật trong Tết Chôl Chnăm Thmây (sggp.org.vn)
Thuộc bộ dữ liệu mở Loại lễ cúng Việt Nam và Nghi thức cúng Việt Nam, giấy phép CC BY 4.0.
Xem các lễ khácGiỗ chạp, Tết, nhà cửa, làm ăn, vòng đời, lễ làng và lễ các dân tộc.Mở