Lễ giải hạn đầu năm của người Tày, Nùng
Còn gọi: Then giải hạn, Lễ cầu an đầu năm của người Tày
- Lễ của các dân tộc
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Theo tục, đầu năm gia đình mời thầy then, thầy tào hay thầy pựt về nhà làm lễ cầu an: dâng hương, rót trà, tâu sớ, gieo quẻ. Lời cúng là lời then bằng tiếng dân tộc, các báo không chép.
Tóm tắt
- Làm ngày nào
- Sau Tết Nguyên đán, tháng Giêng tới đầu tháng Hai âm lịch
- Cúng ai
- Tổ tiên, các thánh, bà mụ (Mẻ bjooc)
Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Mâm cúng
Miền Bắc
Đông Bắc, Người Người Tày, Người Nùng, Văn Quan, Lạng Sơn, Nghi lễ do thầy Then, thầy Tào, thầy Pựt làm (Tày, Nùng, Thái)
- Làm lúc nào
- Sau Tết Nguyên đán, thầy xem ngày lành
- Đặt lễ ở đâu
- Giữa nhà, dưới bàn thờ tổ tiên; hoặc tại nhà thầy
- Ai cúng
- Thầy then (mè then) hoặc thầy tào (lạo slay)
| Lễ vật | Số lượng | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Món mặn | |||
| Gà | 3 | Mặn | Phải có. Đồ lễ cơ bản |
| Thủ lợn | 1 | Mặn | Tuỳ nhà. Có thể có thêm |
| Xôi, bánh | |||
| Bánh kẹo | Chay | ||
| Khác | |||
| Ba mâm: mâm thánh, mâm cụ tổ gia tiên, mâm hung tin quan hạn | 3 | Phải có. Mỗi mâm một bát gạo sống cắm hương và hình nhân cắt giấy, một gà luộc đủ lòng mề tim | |
Đông Bắc, Người Người Tày, Người Nùng, Quảng Uyên, Cao Bằng, Nghi lễ do thầy Then, thầy Tào, thầy Pựt làm (Tày, Nùng, Thái)
- Làm lúc nào
- Sau Tết Nguyên đán
- Đặt lễ ở đâu
- Tại nhà gia chủ hoặc nhà thầy
- Ai cúng
- Thầy then, thầy pựt (giàng) hoặc thầy tào
Người Người Tày, Nghi lễ do thầy Then, thầy Tào, thầy Pựt làm (Tày, Nùng, Thái)
- Làm lúc nào
- Cuối tháng Giêng, đầu tháng Hai âm lịch
- Đặt lễ ở đâu
- Trên nhà sàn của gia chủ
- Ai cúng
- Thầy Then; nàng hương (cô gái chưa chồng giúp lễ), chàng khóa
| Lễ vật | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Đồ vật | ||
| Mâm giải hạn: hình vẽ con hổ, hình ngũ quỷ, cờ ngũ sắc, gạo, đèn dầu, bát gạo giải hạn, hình nhân | Chay | Phải có |
| Mâm chúng sinh: cờ ngũ sắc, gạo, hương, thức ăn | Mặn | Phải có |
| Hương, đèn, nến | ||
| Mâm bà mụ: gà luộc, cây hoa, hương, đèn, sách bút vở, ngũ cốc, bánh kẹo | Mặn | Phải có |
| Khác | ||
| Mâm cốc cầu: gà luộc, gạo, hương, cầu nối số, cầu mệnh, vải đỏ vải đen lót cầu, bánh kẹo, hoa quả | Phải có | |
| Món mặn | ||
| Mâm tam sinh (slam sleng): một gà sống, hai miếng thịt sống, gạo, hương | Mặn | Phải có |
| Đa tháp: một gà, một vịt, lồng gà vịt, gạo, rượu, đòn càn, một cây chuối nguyên | Mặn | Phải có |
Cộng đồng và vùng
Đọc thêm về lễ giải hạn đầu năm của người Tày, Nùng
Nguồn
- Độc đáo lễ giải hạn đầu năm của người Tày, Nùng (baolangson.vn)
- Lễ giải hạn đầu năm của người Tày, Nùng ở Cao Bằng (dantocmiennui.baotintuc.vn)
- Nghi thức văn hóa tín ngưỡng Lễ Cầu an của dân tộc Tày (baodantoc.vn)
Thuộc bộ dữ liệu mở Loại lễ cúng Việt Nam và Nghi thức cúng Việt Nam, giấy phép CC BY 4.0.
Xem các lễ khácGiỗ chạp, Tết, nhà cửa, làm ăn, vòng đời, lễ làng và lễ các dân tộc.Mở