Lễ rước sắc, mừng sắc phong
- Lễ nông nghiệp của làng, xóm
- Lễ vật và cách cúng
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Về lễ này: làm lúc nào, cúng ai
Còn gọi: Cáo tuyên sắc, Bái khánh sắc, Thỉnh sắc, Hồi sắc, Nghinh sắc
Theo lệ của nhiều làng, sắc phong vua ban cho thần được cất ở nhà một người có uy tín hay ở làng tới phiên; tới lễ hội làng rước sắc về nơi thờ, xong lễ lại đưa về. Nam Bộ gọi là thỉnh sắc và hồi sắc.
- Làm lúc nào
- Đầu lễ hội của đình (Nam Bộ: ngày đầu lễ Kỳ yên); Phú Gia (Hà Tĩnh) mùng 7 tháng Giêng
- Cúng ai
- Vị thần được ban sắc: Thành hoàng làng và các vị thần, nhân vật được thờ
Lễ vật và cách cúng
Theo nếp thường gặp mà các nguồn ghi lại. Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Nam Bộ (nguồn không nói rõ hơn), Châu Đốc (An Giang), Trảng Bàng (Tây Ninh), Sóc Trăng, Tế lễ đình làng
- Làm lúc nào
- Ngày đầu của lễ Kỳ yên. Đình Châu Phú (Châu Đốc): 7 giờ sáng mùng 10 tháng 5 âm lịch; đình Gia Lộc (Trảng Bàng): 6 giờ sáng 14 tháng 3
- Đặt lễ ở đâu
- Từ nơi cất giữ sắc thần (thường là nhà riêng của một người có uy tín, hay một đền miếu) về chánh điện của đình
- Ai cúng
- Ban tế lễ, hương chức của đình; Chánh lễ thỉnh sắc
Lễ vật
| Lễ vật | Số lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Hương, rượu, trà | nơi giữ sắc: một tuần hương, ba tuần rượu; tại đình: một tuần hương, ba tuần rượu, một tuần trà | |
| Long đình hoặc kiệu để đặt sắc | Phải có | |
| Khăn điều mới để bọc sắc | đình Gia Lộc |
Trình tự
- Đoàn rước gồm chiêng, trống, cờ, lọng, long đình, nhạc lễ, lân tới nơi giữ sắc thần
- Dâng một tuần hương, ba tuần rượu, đọc một bài văn tế ngắn hoặc khấn, rồi đặt sắc vào long đình
- Ở đình Gia Lộc: Chánh lễ lấy sắc đựng trong ống thiếc, trải ra, cuốn lại bằng khăn điều mới rồi đặt lên kiệu do bốn lính thú khiêng, có đào thài, trò lễ, quân hầu đi theo
- Rước sắc về đình, làm lễ an vị, đặt tráp sắc lên bàn thờ thần ở chánh điện
- Có làng làm thêm lễ Nghinh: đưa kiệu tới các đền miếu trong làng mời các vị thần về đình
- Kết thúc lễ hội làm lễ hồi sắc, đưa sắc về nơi cất giữ
Bắc Trung Bộ, Phú Gia, Hương Khê, Hà Tĩnh, Tế lễ đình làng
- Làm lúc nào
- Mùng 7 tháng Giêng hằng năm
- Đặt lễ ở đâu
- Từ nhà cố đạo chủ cũ, qua đền Cộng Đồng Hội Sở, thành Sơn Phòng, đền Trầm Lâm, về nhà cố đạo chủ mới
- Ai cúng
- Ban lễ nghi là các già làng; cố đạo chủ mới làm lễ khai hạ; trai kiệu là thanh niên chưa vợ, 8 người một kiệu
Lễ vật
| Lễ vật | Ghi chú |
|---|---|
| Ba kiệu: kiệu rước ảnh vua Hàm Nghi, kiệu rước sắc Đức Đại Vương, kiệu rước Đức thánh mẫu và Mã Hồng Công chúa | |
| Các báu vật được rước: 40 đạo sắc phong, bảo kiếm, voi vàng, voi đồng, nghê đồng, đục lạc, chiêng, trống, áo chầu | theo bài báo năm 2023 |
Trình tự
- Rằm tháng Chạp chọn cố đạo chủ mới bằng bỏ phiếu và xin quẻ sấp ngửa trước bàn thờ vua
- Mùng 7 tháng Giêng làm lễ bàn giao báu vật ở nhà cố đạo chủ cũ
- Đoàn rước đi bộ qua các đền và thành Sơn Phòng để thắp hương, khấn vái
- Cố đạo chủ mới làm lễ khai hạ
- Rước kiệu, sắc phong về nhà cố đạo chủ mới để giữ trong một năm
Nam Trung Bộ, đảo Phú Quý, Tế lễ đình làng
- Làm lúc nào
- Mỗi năm một lần khi làng tới phiên nhận sắc; bài báo không ghi ngày
- Đặt lễ ở đâu
- Nhà vuông của làng tới phiên thờ
- Ai cúng
- Chín làng thuộc ba xã trên đảo thay phiên nhau
Trình tự
- Chín làng luân phiên, mỗi làng rước sắc phong của thầy Nại về nhà vuông của làng thờ cúng một năm rồi giao cho làng khác
- Việc thờ Công chúa Bàn Tranh cũng theo lệ luân phiên ấy
Nguồn
- Lễ Kỳ Yên (mytour.vn)
- Khám phá lễ hội Kỳ Yên ở Nam Bộ (fptshop.com.vn)
- Đào Ngọc Cảnh, Huỳnh Văn Đà, Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của lễ hội đình trong cộng đồng người Kinh ở tỉnh Sóc Trăng, Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ, phần C, số 29 năm 2013 (sss.ctu.edu.vn)
- Lễ hội Kỳ Yên là gì? Nguồn gốc lễ hội Kỳ Yên (hoatieu.vn)
- Độc đáo Lễ hội Kỳ yên đình Bình Thủy, Cần Thơ (Báo Văn Hóa)
- Hàng ngàn người dân trang trọng rước báu vật vua ban đầu năm (sggp.org.vn)
- Phú Quý, những giai thoại truyền kỳ: Chuyện thầy Nại (nongnghiepmoitruong.vn)