Lễ vía Bà Chúa Xứ núi Sam
- Chùa, đình, đền, phủ
- Lễ vật và cách cúng
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Về lễ này: làm lúc nào, cúng ai
Còn gọi: Vía Bà, Tắm Bà, Thỉnh sắc, Túc yết, Xây chầu, Chánh tế, Hồi sắc, Chùa Bà Châu Đốc
Lễ hội ở miếu Bà Chúa Xứ núi Sam, Châu Đốc, An Giang, được UNESCO ghi danh năm 2024. Dân làng Vĩnh Tế tôn Bà như thần làng nên các lễ tắm Bà, thỉnh sắc, túc yết, xây chầu, chánh tế, hồi sắc làm theo lối cúng Kỳ yên ở đình Nam Bộ.
- Làm lúc nào
- Từ 22 tới 27 tháng Tư âm lịch; khách hành hương viếng Bà quanh năm
- Cúng ai
- Bà Chúa Xứ núi Sam; trong lễ còn thỉnh sắc Thoại Ngọc Hầu và hai phu nhân
Lễ vật và cách cúng
Theo nếp thường gặp mà các nguồn ghi lại. Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Tây Nam Bộ, miếu Bà Chúa Xứ núi Sam, Châu Đốc, An Giang, Tế lễ đình làng, Cả kỳ lễ hội do ban quản trị, hội quán, làng đứng làm
- Làm lúc nào
- Từ 22 tới 27 tháng Tư âm lịch
- Đặt lễ ở đâu
- Miếu Bà Chúa Xứ dưới chân núi Sam, bệ đá trên đỉnh núi Sam, và lăng Thoại Ngọc Hầu
- Ai cúng
- Ban quản trị lăng miếu núi Sam và các bô lão trong làng; ông chánh bái chủ lễ
Lễ vật
| Lễ vật | Số lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Nước thơm, áo mão mới để tắm và thay cho tượng Bà | Phải có. áo cũ được cắt nhỏ phát cho khách dự hội | |
| Heo trắng đã cạo lông, mổ sạch, chưa nấu | một con | Phải có. lễ túc yết |
| Đĩa mao huyết (huyết có ít lông heo) | một đĩa | Phải có. lễ túc yết |
| Xôi, trái cây, trầu cau, gạo muối | mỗi thứ một mâm, gạo muối một đĩa | Phải có. lễ túc yết |
| Giấy vàng bạc | hóa sau khi dâng tế |
Trình tự
- Lễ phục hiện rước tượng Bà từ đỉnh núi Sam xuống miếu, lễ khai hội (trước đêm tắm Bà)
- Lễ tắm Bà lúc nửa đêm: lau tượng bằng nước thơm, thay áo mão; xong thì mọi người vào lễ
- Lễ thỉnh sắc lúc 15 giờ ngày 24: rước bài vị Thoại Ngọc Hầu và hai phu nhân từ Sơn Lăng về miếu
- Lễ túc yết lúc nửa đêm 25 rạng 26: bô lão và ban quản trị lễ phục chỉnh tề đứng hai bên; chánh bái dâng hương, chúc tửu, hiến trà, dâng tế
- Lễ xây chầu ngay sau túc yết: chánh bái cầm nhành dương vảy nước, đọc lời cầu nguyện, đánh ba hồi trống, xướng "ca công tiếp giá", hát bội bắt đầu
- Lễ chánh tế lúc 4 giờ sáng ngày 26, nghi thức như túc yết
- Lễ hồi sắc chiều ngày 27: đưa sắc Thoại Ngọc Hầu về Sơn Lăng
Chỗ các nguồn nói khác nhau
- Giờ tắm Bà: bài tạp chí của Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh ghi nửa đêm 23 rạng 24 tháng Tư; mytour.vn ghi 0 giờ ngày 23. Ngày mở hội: báo Văn Hóa và Tuổi Trẻ ghi 22 tới 27, bài tạp chí ghi từ đêm 23 tới 27.
Tây Nam Bộ, miếu Bà Chúa Xứ núi Sam, Châu Đốc, An Giang, Dân gian, Tại đền thờ vị được cúng
- Làm lúc nào
- Quanh năm; đông nhất từ tháng Giêng tới tháng Tư âm lịch
- Đặt lễ ở đâu
- Chánh điện miếu Bà
- Ai cúng
- Khách hành hương
Lễ vật
| Lễ vật | Ghi chú |
|---|---|
| Heo quay | Tuỳ nhà. phần lớn khách hành hương mua heo quay để cúng |
| Hoa tươi, đĩa hoa quả, trầu cau, muối, gạo | Tuỳ nhà. mâm lễ đơn giản |
| Đĩa đồ mặn hoặc bánh chưng | Tuỳ nhà |
Trình tự
- Sắm lễ tùy tâm, dâng lễ và viếng Bà ở chánh điện
Đọc thêm về lễ vía Bà Chúa Xứ núi Sam
Bài của Nhật Nguyệt về cách cúng, phong tục và việc chuẩn bị.
Nguồn
- Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam: Di sản sống động, kết nối cộng đồng (baovanhoa.vn)
- Phạm Xuân Hậu, Nguyễn Thị Diễm Tuyết, Hoạt động tâm linh ở miếu Bà Chúa Xứ núi Sam, An Giang và việc khai thác phục vụ du lịch, Tạp chí Khoa học Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh, tập 17 số 1 (2020) (journal.hcmue.edu.vn)
- Các nghi lễ của lễ hội Bà chúa Xứ núi Sam tổ chức không quá 30 người (tuoitre.vn, 12/5/2020)
- Khai hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam năm 2026 (daibieunhandan.vn)
- Khám phá An Giang trong mùa lễ hội vía Bà Chúa Xứ núi Sam (mytour.vn)
- Kinh nghiệm viếng Bà Chúa Xứ Núi Sam (mia.vn)