Tới nội dung

Lễ bồi hoàn địa mạch

Còn gọi: Hồi hoàn địa mạch, Điền hoàn địa mạch, Bồi hoàn long mạch, Chuộc đất, Hoàn long mạch

  • Nhà cửa, đất đai
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.

Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.

Lễ bồi hoàn địa mạch là gì, làm khi nào?

Lễ bồi hoàn địa mạch, còn gọi là lễ hồi hoàn hay điền hoàn địa mạch, là lễ gia chủ làm khi việc đào đất, lấp ao, khơi rãnh, xây tường bị coi là đã làm tổn thương long mạch của khu đất[1][2]. Cốt lõi của lễ là nặn một Thần Quy (rùa) bằng đất, bày lễ cạnh một hố đào, khấn, rồi đặt Thần Quy xuống hố và lấp lại[2].

Cần chuẩn bị những gì?

  • Khi chọn ngàyLễ chọn một trong các ngày Thiên Xá, Thiên Nguyên, Địa Nguyên, Cường Nhật, Trùng Mậu, Trùng Kỷ[1][2].
  • Trước ngày lễGia chủ lấy nước ở ba con sông hòa với năm loại đất linh để nặn Thần Quy, rồi buộc chỉ năm màu vào thân rùa[1][2]. Cũng sửa soạn sẵn nước vang màu đỏ nấu từ nước ba con sông, và cát lấy ở bãi nơi ngã ba sông trộn với năm thứ đỗ: đỗ xanh, đỗ vàng, đỗ đỏ, đỗ trắng, đỗ đen[2].
  • Nơi đặt lễGia chủ tìm một chỗ đào đất thành hố, bày lễ ngay cạnh hố[1][2].

Lễ vật, mâm cúng

Lễ bày theo ngũ hành: hoa quả năm màu xanh, vàng, đỏ, trắng, đen hay tím, lễ mặn ứng với ngũ hành, hoa năm màu, cùng hương và vàng mã[1][2].

Lễ vậtChay, mặnGhi chú
Đồ vật
Thần Quy (rùa nặn bằng năm loại đất hòa nước ba con sông), thân buộc chỉ năm màu
Cát lấy ở bãi ngã ba sông trộn năm thứ đỗ: xanh, vàng, đỏ, trắng, đenChay
Quả
Hoa quả năm màu ứng với ngũ hànhChayXanh, vàng, đỏ, trắng, đen hoặc tím
Món mặn
Lễ mặn ứng với ngũ hànhMặn
Hoa
Hoa năm màu
Hương, đèn, nến
Hương, vàng mã
Trà, rượu, nước
Nước màu đỏ nấu từ nước ba con sông

Nguồn: [1][2]

Các bước làm lễ

  1. Gia chủ bày lễ cạnh hố và khấn theo bài văn khấn bồi hoàn địa mạch[1][2].
  2. Khấn xong, chờ tàn ba tuần hương thì tưới nước vang đỏ xuống hố[2].
  3. Đặt Thần Quy vừa nặn xuống hố[2].
  4. Lấp đầy hố bằng cát trộn năm thứ đỗ[2].

Vì sao làm như vậy?

Theo quan niệm xưa, đào đất, lấp ao, khơi rãnh, xây tường có thể làm tổn thương long mạch, và người trong nhà vì thế gặp điều không lành; gia chủ làm lễ bồi hoàn để giải trừ điều không lành ấy[1][2]. Lời khấn thưa rằng việc đào đất lấp ao đã gây chấn động, tổn thương long mạch, nay gia chủ xin bồi hoàn, sám hối, để phong thổ an hòa, người trong nhà được bình an[2].

Phan Kế Bính (1915) ghi tục ta trọng địa lý: đất lập cửa nhà gọi là dương cơ; long mạch chỗ cao như gò đống núi non gọi là âm long, chỗ đất bằng gọi là dương long, và người tìm đất dò theo long mạch mà tìm huyệt[3].

Chuẩn bị văn khấn

Bài khấn mở và kết bằng ba lần Nam mô A Di Đà Phật; người khấn lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, U minh Giáo chủ Địa Tạng Vương Bồ Tát, Hoàng thiên Hậu thổ, Ngũ phương Ngũ đế, Ngũ nhạc Thánh đế, Nhị thập tứ khí thần quan, Địa mạch thần quan, Thanh Long Bạch Hổ, các Thổ thần, Kim niên Đương cai và Bản cảnh Thành hoàng[1][2]. Người khấn xưng tên, nơi ở, ngày tháng, xin điền hoàn địa mạch, kể việc đã gây tổn thương long mạch, rồi dâng lễ lên Địa Tạng Vương Bồ Tát, Kiên Lao địa thần và 24 vị khí thần quan, long mạch thần quan, địa mạch thần quan[2].

Văn khấn lễ bồi hoàn địa mạch1 bài, giữ nguyên chữ, có chỗ điền tên và địa chỉ.

Cộng đồng và vùng

Nguồn

  1. Văn khấn lễ hồi hoàn địa mạch (vankhan.vn)
  2. Văn khấn lễ xin bồi hoàn địa mạch (tuvi.vn)
  3. Việt Nam phong tục, Phan Kế Bính (1915), thiên III, mục XXII. Địa lý (vi.wikisource.org)

Thuộc bộ dữ liệu mở Loại lễ cúng Việt Nam và Nghi thức cúng Việt Nam, giấy phép CC BY 4.0.

Xem các lễ khácGiỗ chạp, Tết, nhà cửa, làm ăn, vòng đời, lễ làng và lễ các dân tộc.