Cúng căn 3, 6, 9, 12 tuổi
Còn gọi: Cúng đốt, Cúng dứt căn
- Vòng đời
Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Cúng căn 3, 6, 9, 12 tuổi là gì, làm khi nào?
Cúng căn, còn gọi là cúng đốt hay cúng dứt căn, là lễ cúng khi trẻ tròn 3, 6, 9 và 12 tuổi; theo các hướng dẫn hiện nay, đây là lễ nối tiếp lễ cúng Mụ đầy tháng, thôi nôi, tạ ơn 12 bà Mụ và Đức Ông đã che chở trẻ trong lúc lớn lên[1]. Lần 12 tuổi gọi là dứt căn, là lần cúng Mụ cuối cùng, thường làm lớn và trang trọng hơn các lần trước[1].
Cần chuẩn bị những gì?
- Chọn ngàyCó hướng dẫn tính theo ngày sinh âm lịch của bé, như cách tính ngày thôi nôi; một số địa phương lùi ngày theo lệ "gái lùi 2, trai lùi 1" (bé trai sinh ngày 15/5 âm lịch thì cúng ngày 14/5 âm lịch), còn nhiều nhà cúng đúng ngày sinh âm lịch; không làm đúng ngày được thì chọn một ngày tốt gần nhất[1]. Có hướng dẫn khác ghi tính theo âm lịch hay dương lịch đều được[2].
- Giờ cúngCó hướng dẫn ghi cúng vào buổi sáng hay trưa, khung 9 tới 11 giờ sáng (giờ Tỵ)[1]; có hướng dẫn ghi sáng sớm hay lúc mặt trời lặn[3].
- Người đứng lễÔng bà hay cha mẹ đứng cúng[1]; người cúng mặc gọn gàng, lịch sự, có thể mặc áo dài[3].
Lễ vật, mâm cúng
Lễ cúng Mụ theo nguyên tắc 12 phần nhỏ và 1 phần lớn: trầu cau têm cánh phượng, xôi, chè đều 13 phần[1]. Bé trai cúng chè đậu trắng và bộ giấy độ thế Nam, bé gái cúng chè trôi nước và bộ giấy độ thế Nữ[1]; có hướng dẫn ghi không thay chè trôi nước bằng loại chè khác[2]. Mâm mặn có gà luộc chéo cánh hay heo quay, nhà ăn chay làm mâm chay[1].
Lần 6 tuổi, khi bé vào lớp một, cha mẹ thường đặt thêm sách, vở, bút lên bàn cúng[1]. Tùy vùng, có nhà mua thêm 12 roi ngựa bằng giấy màu, gọi là bông chi[1]. Bánh kem không phải lễ vật truyền thống; tùy địa phương và điều kiện, có nhà bày thêm bánh kem sinh nhật, heo quay, rau câu[1][2].
| Lễ vật | Số lượng | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Hương, đèn, nến | |||
| Mâm ngũ quả, bình hoa, nhang, cặp đèn cầy, gạo, muối | Chay | ||
| Trầu cau | |||
| Trầu cau têm cánh phượng | 12 phần nhỏ và 1 phần lớn | Chay | |
| Trà, rượu, nước | |||
| Trà, rượu, nước | 3 ly mỗi loại | Chay | |
| Món mặn | |||
| Gà luộc chéo cánh hoặc heo quay | Mặn | Nhà ăn chay có thể làm mâm chay | |
| Xôi, bánh | |||
| Xôi | 12 phần nhỏ và 1 phần lớn | Chay | |
| Chè | 12 phần nhỏ và 1 phần lớn | Chay | Phải có. Bé trai chè đậu trắng, bé gái chè trôi nước; có hướng dẫn ghi không đổi sang loại chè khác |
| Bánh kem | 1 cái | Tuỳ nhà. Không phải lễ vật cổ truyền | |
| Vàng mã | |||
| Bộ giấy cúng căn: giấy cúng Mụ, hài, áo giấy, sớ, giấy độ thế Nam hoặc Nữ | 1 bộ | ||
| 12 roi ngựa giấy màu (bông chi) | 12 cái | Tùy vùng; cúng xong vắt lên mái nhà (theo một số hướng dẫn) | |
| Đồ vật | |||
| Sách, vở, bút | Tuỳ nhà. Đặt thêm ở lần cúng 6 tuổi, khi bé vào lớp một | ||
Các bước làm lễ
- Bày mâm cúng Mụ hướng ra cửa chính; nhà có thờ Phật thì dâng mâm chay ở ban Phật trước tiên, có thờ thần linh thì thêm một mâm nhỏ, gia tiên có mâm riêng, nhà không có bàn thờ gia tiên thì cúng chung với mâm Mụ[1].
- Rót nước, trà, rượu vào ly; người cúng thắp ba nén hương, vái ba vái[2][1].
- Đứng giữa bàn cúng đọc hết văn khấn, cắm hương vào lư rồi vái thêm ba vái[2].
- Mẹ bế bé vái ba vái tạ ơn; bé đã lớn thì tự vái[1].
- Châm thêm nước, trà, rượu cho đầy ly rồi đợi hương tàn[2]. Hương tàn hai phần ba thì đem giấy tiền, váy áo, hài đi hóa; có hướng dẫn ghi hóa cả roi ngựa, có chỗ ghi cúng xong thì vắt 12 roi ngựa lên mái nhà[1].
- Cúng xong, thu dọn lễ, chia món ăn trong mâm cho người thân hay hàng xóm[3].
Vì sao làm như vậy?
Theo quan niệm dân gian, các tuổi căn là những giai đoạn quan trọng của trẻ, nên lễ cúng mang ý cầu bình an, may mắn[1]. Mỗi mốc có ý riêng: 3 tuổi tạ ơn Mụ khi bé tập nói, tập đi; 6 tuổi là lúc bé bắt đầu đi học, cầu mong sáng dạ; 9 tuổi cầu mong bé tránh xa cám dỗ, có tính cách tốt; 12 tuổi là lúc 12 bà Mụ xong việc che chở, từ đó bé tự lập[1].
Chè đậu trắng gửi mong con đỗ đạt, thành danh, mạnh mẽ; chè trôi nước gửi mong con sau này sống tròn đầy, suôn sẻ; gạo, muối tượng trưng cho ấm no, đủ đầy[1]. Roi ngựa giấy là phần lễ dâng 12 bà Mụ, vắt lên mái nhà là gửi lễ lên cõi trên; bộ đồ thế bằng giấy, theo quan niệm, gánh thay những xui rủi cho bé[1].
Chuẩn bị văn khấn
Văn khấn của các mốc 3, 6, 9, 12 tuổi giống nhau, chỉ đổi số tuổi của bé; có thể in ra rồi điền sẵn tên tuổi, ngày tháng cho khỏi quên, đến lúc cúng thì bố mẹ hay ông bà đọc to, rõ[1]. Bài kính lạy Đệ nhất Thiên tỷ, Đệ nhị Thiên đế, Đệ tam Thiên Mụ đại tiên chúa và các vị Tiên Nương, có chỗ điền ngày cúng, tên vợ chồng, con trai hay con gái, tên đặt cho con, nơi ở, ngày sinh của bé[2][3].
Văn khấn cúng căn 3, 6, 9, 12 tuổi1 bài, giữ nguyên chữ, có chỗ điền tên và địa chỉ.MởCộng đồng và vùng
Nguồn
- Cúng căn là gì? Lễ vật cúng căn 3, 6, 9, 12 tuổi (docungtamlinh.com.vn)
- Cúng căn 6 tuổi cho bé trai, bé gái (docungviet.vn)
- Văn khấn cúng căn (xoichesaigon.com)
Thuộc bộ dữ liệu mở Loại lễ cúng Việt Nam và Nghi thức cúng Việt Nam, giấy phép CC BY 4.0.
Xem các lễ khácGiỗ chạp, Tết, nhà cửa, làm ăn, vòng đời, lễ làng và lễ các dân tộc.Mở