Mo Mường (tang lễ, làm vía)
Còn gọi: Mo tang lễ, Cúng vía kéo si, Kéo si, Đẻ đất đẻ nước
- Lễ của các dân tộc
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Mo là lời diễn xướng của thầy mo trong các nghi lễ của người Mường, nhiều nhất ở tang lễ để tiễn hồn về Mường Trời, và ở lễ làm vía, kéo si cầu sức khỏe cho người già. Một bài báo đăng lời bài cúng kéo si bằng tiếng Việt.
Tóm tắt
- Làm ngày nào
- Trong tang lễ; lễ làm vía, kéo si vào đầu xuân hoặc khi người già yếu
- Cúng ai
- Linh hồn người mất; vía của người sống; thánh sư của thầy mo và các thần
Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Mâm cúng
Vùng:
Miền Bắc
Tây Bắc, Người Người Mường, Hòa Bình, Dân gian
- Làm lúc nào
- Trong tang lễ; cổ truyền 12 ngày đêm, nay tang lễ làm trong 48 giờ nên lược khoảng một nửa nghi lễ
- Đặt lễ ở đâu
- Tại nhà có tang
- Ai cúng
- Ông Mo, thầy Mo (ông Tlượng), có chiêng Mường
| Lễ vật | Ghi chú |
|---|---|
| Đồ vật | |
| Ba chiếc khánh truyền đời của thầy mo | Theo lời một thầy mo |
Đồng bằng Bắc Bộ, Người Người Mường, Ba Vì, Thạch Thất, Quốc Oai, Dân gian
- Làm lúc nào
- Trong tang ma, cúng ma, cúng giỗ
- Ai cúng
- Thầy Mo, thầy Clượng
Đồng bằng Bắc Bộ, Người Người Mường, Nho Quan, Ninh Bình, Dân gian
- Đặt lễ ở đâu
- Tại nhà
- Ai cúng
- Thày mo (hoặc thày trượng) thuộc dòng nổ, có túi khót
| Lễ vật | Số lượng | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Gạo, muối | |||
| Bát gạo trắng cắm ba nén hương làm bát nhang | Chay | Phải có | |
| Món mặn | |||
| Gà luộc, xôi trắng, một chai rượu | Mặn | Phải có | |
| Bốn tới năm mâm, có mâm mặn và mâm chay | 4 tới 5 mâm | Mặn | |
| Xôi, bánh | |||
| Xôi oản đỏ hoặc trắng | 7 tới 12 cái | Chay | Phải có |
| Vàng mã | |||
| Tiền vàng mã và tiền thật, trầu cau | Chay | Phải có | |
Miền Trung
Bắc Trung Bộ, Người Người Mường, Thạch Thành, Thanh Hóa, Dân gian
- Làm lúc nào
- Đầu xuân; làm cho người già yếu mệt hoặc để mừng thọ
- Đặt lễ ở đâu
- Trên sàn nhà
- Ai cúng
- Ông mo; con trai trưởng, con dâu, họ nội ngoại và xóm làng
| Lễ vật | Số lượng | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Đồ vật | |||
| Ba tới năm mâm cỗ, mỗi mâm có xôi, rượu, nia gạo, cành si và cuốc, nón, quần áo | 3 tới 5 mâm | Chay | Phải có. Mâm bên phải ông mo cúng họ nội, mâm bên trái cúng họ ngoại |
| Cành si xanh con trai trưởng lấy từ rừng về, dựng trên sàng gạo | 1 | Chay | Phải có |
| Gạo, muối | |||
| Gạo con dâu đi xin của xóm làng, đổ ra nia, trên gối một bó lúa | Chay | Phải có | |
| Trà, rượu, nước | |||
| Hũ rượu cần | Phải có | ||
Cộng đồng và vùng
Đọc thêm về Mo Mường (tang lễ, làm vía)
Nguồn
- Độc đáo di sản văn hóa Mo Mường của đồng bào dân tộc Mường (vietnamplus.vn)
- Mo Mường trên hành trình trở thành di sản của thế giới (nhandan.vn)
- Kỳ bí mo Mường (baophapluat.vn)
- Tìm giải pháp bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể Mo Mường (nhandan.vn)
- Vũ Thị Minh Phượng, Bảo tồn nghi lễ Mo của dân tộc Mường, huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình, Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật số 608 (6/2025) (vjol.info.vn)
- Kỳ bí tục kéo "cây thần" xứ Mường (baophapluat.vn)
- Đặc sắc tục kéo si ngày đầu xuân của người Mường (baophapluat.vn)
Thuộc bộ dữ liệu mở Loại lễ cúng Việt Nam và Nghi thức cúng Việt Nam, giấy phép CC BY 4.0.
Xem các lễ khácGiỗ chạp, Tết, nhà cửa, làm ăn, vòng đời, lễ làng và lễ các dân tộc.Mở