Tới nội dung
Tết −50%Đoàn Viên chỉ 99.500đ năm đầuGói Đoàn Viên năm đầu chỉ 99.500đ, tặng 1 bản luận mỗi nămXem ưu đãi

Cúng mùng 2 và 16 hằng tháng

Còn gọi: Cúng cô hồn hằng tháng của người buôn bán, Cúng ngoài sân, Cúng cô hồn mùng 2, 16

  • Mùng một và ngày rằm
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.

Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.

Cúng mùng 2 và 16 hằng tháng là gì, làm khi nào?

Cúng mùng 2 và 16 là lễ cúng cô hồn vào hai ngày mùng 2 và 16 âm lịch hằng tháng; Báo Pháp Luật TP.HCM ghi đó là lệ của người làm ăn buôn bán, tài xế, còn dịp cúng cô hồn lớn nhất trong năm là rằm tháng Bảy[1].

Cần chuẩn bị những gì?

  • Giờ cúngLễ làm vào buổi chiều tối; có hướng dẫn ghi khoảng 17 tới 19 giờ, có hướng dẫn ghi 15 tới 19 giờ[2][3][4].
  • Nơi đặt lễMâm bày ngoài trời: sân, vỉa hè, hiên, ban công hay trước cửa nhà, cửa hàng, không đặt trong nhà[4][3]. Chỗ cúng chọn nơi thoáng, sạch, không có thú nuôi qua lại[3].
  • Người đứng lễChủ nhà hay chủ cửa hàng đứng khấn, ăn mặc chỉnh tề (không mặc quần đùi, áo sát nách), đứng trước cửa nhà hay nơi kinh doanh, quay mặt ra đường[2].

Lễ vật, mâm cúng

Mâm cúng hằng tháng có cháo trắng nấu loãng, phổ biến là 12 chén, có nơi 5 tới 7 chén; kèm một dĩa muối gạo (muối chừng hai phần ba, gạo tẻ một phần ba) và 3 ly nước lọc[3]. Có hướng dẫn bày lư hương chính giữa, hai đèn nến hai bên cách đều, 12 chén cháo xếp 3 hàng mỗi hàng 4 chén, dĩa muối gạo và 3 ly nước đặt phía trước[3].

Mâm ở công ty, cửa hàng thường đầy đủ hơn mâm cúng ở nhà; gà, heo quay thì tùy điều kiện[2]. Vàng mã cho lễ hằng tháng có hướng dẫn ghi 15 tới 20 bộ, ít hơn dịp rằm tháng Bảy[3].

Miền Nam

Người buôn bán, Dân gian, Cúng cô hồn, chúng sinh

Lễ vậtSố lượngChay, mặnGhi chú
Xôi, bánh
Cháo trắng loãng12 chén, có nơi 5 tới 7 chénChay
Bánh kẹo, đường thẻ, xôi hoặc chè, bỏng, khoai, bắp luộc, míaChay
Gạo, muối
Gạo, muốimột đĩaChay
Trà, rượu, nước
Nướcba lyChay
Hương, đèn, nến
Hương, hai đèn nến
Vàng mã
Giấy tiền vàng bạc, quần áo chúng sinh
Quả
Trái cây, hoa, trầu cauChay
Món mặn
Gà, heo quayMặnTùy điều kiện, mâm ở cửa hàng, công ty thường đầy hơn mâm ở nhà

Nguồn: [2][3][4]

Các bước làm lễ

  1. Bày đủ lễ vật lên mâm ngoài sân hay trước cửa[2][3].
  2. Đến giờ cúng, thắp hai đèn nến và 3 nén hương[2][3].
  3. Người đứng lễ đứng nghiêm trang, cầm bài khấn đọc vừa đủ nghe, rõ ràng; khấn xong vái 3 vái rồi cắm hương vào bát[2].
  4. Để mâm yên chừng 15 tới 20 phút, không xê dịch; có hướng dẫn ghi đợi hương cháy được hơn một nửa[3][2].
  5. Hóa vàng mã cùng tờ văn khấn ngay tại chỗ cúng; có hướng dẫn ghi đốt theo thứ tự Đông, Tây, Nam, Bắc[2][3].
  6. Rải gạo muối ra tám hướng quanh chỗ cúng[2][3].
  7. Dọn mâm, quét dọn sạch chỗ cúng[4][3].

Vì sao làm như vậy?

Theo tín ngưỡng dân gian, cô hồn là vong linh không nhà cửa, không nơi nương tựa, chưa được cõi nào nhận, phải lang thang chịu đói rét; mâm cúng bày cho họ để cầu gia đạo bình an[1]. Cháo nấu loãng vì người ta tin món này dành cho những linh hồn bị đày đọa mang thực quản nhỏ hẹp, không nuốt được thức ăn thường[1].

Lễ làm lúc chiều tối, khoảng thời điểm được truyền miệng gọi là giao thời dương âm[3]. Có hướng dẫn ghi lệ hằng tháng này là để cầu may mắn trong buôn bán[4].

Báo Tin tức (Thông tấn xã Việt Nam) ghi người chạy xe ở Nam Bộ cho rằng cúng xe ngày mùng 2, 16 chủ yếu là cúng cô hồn để khỏi bám theo xe gây tai nạn, rủi ro; người khác cho là để thần linh chứng giám, hộ trì làm ăn[5]. VOH ghi người làm vận tải cúng để tỏ lòng tri ân những vong linh ẩn mặt và cầu làm ăn thuận lợi, đi đường bình an[6].

Mỗi vùng làm khác nhau thế nào?

  • Miền NamLệ cúng cô hồn hằng tháng giữ ở giới kinh doanh, buôn bán, do tiểu thương, hộ kinh doanh làm vào mùng 2 và 16[4].
  • Nam Bộ, người chạy xeBáo Tin tức (Thông tấn xã Việt Nam) ghi người kinh doanh vận tải đường bộ ở Nam Bộ thường cúng xe vào mùng 2 và 16 âm lịch hằng tháng; lễ vật không có quy định bắt buộc, nhưng cúng cách nào cũng kèm muối, trà, nước lã, rượu trắng và tiền âm phủ[5]. Một tài xế ở Cần Thơ kể trước khi cúng phải rửa xe sạch, đồ cúng sắp gọn trong mâm, mở đèn xe suốt lúc cúng, cúng xong bóp kèn 3 lần rồi mới dọn mâm[5]. VOH ghi người làm vận tải thường cúng ngày 1 và rằm, riêng miền Nam là mùng 2 và 16[6].
  • Miền BắcCúng cô hồn thường tập trung vào một ngày chính là rằm tháng Bảy, đôi khi mùng 1 tháng Bảy, không theo lệ hằng tháng[4].

Kiêng kỵ và lưu ý

  • Theo quan niệm dân gian, mâm cúng cô hồn không đặt trong nhà, để khỏi rước vong vào nhà[2][3].
  • Đồ đã cúng không mang vào nhà; theo quan niệm dân gian, đồ cúng thí cho cô hồn không đem vào cho trẻ nhỏ ăn[4][2].
  • Theo quan niệm, trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai không lại gần chỗ cúng lúc đang làm lễ[2][3].
  • Lễ vật bày đủ rồi mới thắp hương, thắp hương rồi mới đọc khấn; chưa hóa vàng thì không ai ăn hay động vào đồ cúng[2][3].
  • Rải gạo muối xong, người cúng đi thẳng vào nhà, không ngoái đầu lại; chó mèo được giữ xa mâm cúng[2][3].

Chuẩn bị văn khấn

Bài khấn cho mùng 2 và 16 có ba dạng: bài đầy đủ, bài ngắn gọn và bài theo lối miền Nam; người cúng chọn một bài[3]. Bài có chỗ điền ngày tháng âm lịch, tên và địa chỉ người cúng, rồi mời các vong linh khuất mặt khuất mày về hưởng lễ[2].

Có bài kèm các chân ngôn biến thực, cam lồ thủy, mỗi câu đọc 7 lần hay 3 lần tùy bài[2]. Không cần thuộc lòng: in bài ra giấy hay đọc trên điện thoại đều được, miễn đọc chậm, rõ[2][3].

Văn khấn cúng mùng 2 và 16 hằng tháng4 bài, giữ nguyên chữ, có chỗ điền tên và địa chỉ.

Cộng đồng và vùng

Nguồn

  1. Vì sao lại phải cúng cô hồn? (Pháp Luật TP.HCM, đăng trên tuoitre.vn)
  2. Cúng cô hồn hàng tháng, bài văn khấn (docungtamlinh.com.vn)
  3. Cúng cô hồn cần gì? Hướng dẫn chuẩn bị và thực hiện (didongviet.vn)
  4. Cúng cô hồn miền Nam và miền Bắc (docungtamlinh.com.vn)
  5. Tục cúng xe ở Nam Bộ (baotintuc.vn, Thông tấn xã Việt Nam)
  6. Văn khấn cúng xe cuối năm, đầu tháng, cúng xe mới (voh.com.vn)

Thuộc bộ dữ liệu mở Loại lễ cúng Việt Nam và Nghi thức cúng Việt Nam, giấy phép CC BY 4.0.

Xem các lễ khácGiỗ chạp, Tết, nhà cửa, làm ăn, vòng đời, lễ làng và lễ các dân tộc.