Lễ Katê của người Chăm
- Lễ của các dân tộc
- Lễ vật và cách cúng
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Về lễ này: làm lúc nào, cúng ai
Còn gọi: Katê tại tháp, Katê tại làng, Cúng cơm gia đình dịp Katê, Kate, Tết Katê
Lễ lớn trong năm của người Chăm theo đạo Bà la môn: rước y trang, mở cửa tháp, tắm tượng, mặc y phục cho tượng và đại lễ tại tháp, rồi về làng và cúng cơm trong từng nhà. Các nguồn tả nghi thức, không chép lời thánh ca.
- Làm lúc nào
- Mùng 1 tháng Bảy lịch Chăm (khoảng cuối tháng Chín, tháng Mười dương lịch)
- Cúng ai
- Các vị thần và vua được thờ ở đền tháp (Po Klong Garai, Po Rome, Po Inư Nưgar, Pô Sah Inư); ông bà tổ tiên
Lễ vật và cách cúng
Theo nếp thường gặp mà các nguồn ghi lại. Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Nam Trung Bộ, Người Người Chăm, Ninh Thuận, Lễ của người Chăm theo Bà la môn (Chăm Ahiêr), Tại đền thờ vị được cúng
- Làm lúc nào
- Ngày mùng 1 tháng Bảy lịch Chăm; lễ rước y trang làm vào buổi chiều hôm trước
- Đặt lễ ở đâu
- Các đền tháp: tháp Po Klong Garai, tháp Po Rome, đền Po Inư Nưgar ở làng Hữu Đức
- Ai cúng
- Chủ lễ là sư cả Po Dhya; thầy Kadhar kéo đàn kanhi hát thánh ca; bà bóng Muk Pajaw; người Ra-glai giữ và trao y trang
Lễ vật
| Lễ vật | Ghi chú |
|---|---|
| Y trang của nữ thần Po Inư Nưgar và của các vua Po Klong Garai, Po Rome | Phải có. do các tộc họ người Ra-glai cất giữ |
| Lễ vật và cơm do từng gia đình mang lên tháp | |
| Nước để tắm tượng | Phải có |
Trình tự
- Chiều hôm trước: cúng y trang tại hai nhà tộc họ Ra-glai đang giữ, rồi người Chăm nhận y trang và rước về đền; dẫn đầu đoàn là tốp người Ra-glai thổi kèn bầu, đánh mã la, theo sau là ông cả sư, thầy kéo đàn kanhi, bà bóng
- Sáng ngày lễ: tấu trình với thần linh; Po Dhya té nước lên phù điêu thần Shiva trên cửa tháp, người dự hứng nước xoa lên đầu, mặt
- Po Dhya khấn xin mở cửa tháp; bà bóng cùng thầy Kadhar làm lễ mở cửa tháp, tắm tượng thần, thay y phục cho tượng
- Đại lễ: thầy Kadhar kéo đàn kanhi hát thánh ca kể công trạng các vị thần, các vua; bà bóng khấn cầu bình an; Po Dhya dâng lễ vật, dâng cơm theo lời hát
- Xong lễ ở tháp, người dân về làm lễ Katê ở làng rồi cúng cơm trong từng gia đình
Nam Trung Bộ, Người Người Chăm, tháp Pô Sah Inư, Phan Thiết, Bình Thuận, Lễ của người Chăm theo Bà la môn (Chăm Ahiêr), Tại đền thờ vị được cúng
- Đặt lễ ở đâu
- Tháp Pô Sah Inư (Phú Hài, Phan Thiết)
- Ai cúng
- Các chức sắc tôn giáo người Chăm điều hành
Lễ vật
| Lễ vật | Ghi chú |
|---|---|
| Trang phục của nữ thần Pô Sah Inư | Phải có |
| Lễ vật bày trên Thoonla | phần hội có thi trưng bày, trang trí lễ vật |
| Bánh gừng | phần hội có thi làm bánh gừng |
Trình tự
- Nghinh rước trang phục nữ thần Pô Sah Inư từ sân lễ lên tháp chính
- Mở cửa tháp chính
- Tắm bệ thờ Linga, Yoni
- Mặc trang phục
- Đại lễ cúng mừng Katê tại tháp chính
Nguồn
- Katê, lễ hội văn hóa lớn của người Chăm (Báo Pháp Luật TP.HCM, tuoitre.vn/plo)
- Người Chăm Ninh Thuận tưng bừng khai hội Katê (Báo Pháp Luật TP.HCM, tuoitre.vn/plo)
- Nhộn nhịp Lễ hội Katê 2022 ở Ninh Thuận (nhandan.vn)
- Độc đáo lễ rước y trang và dấu tích về bộ y phục Thánh Mẫu Ina Nagar (baovanhoa.vn)
- Độc đáo Lễ hội Katê của đồng bào Chăm theo đạo Bà la môn (Báo Pháp Luật TP.HCM, tuoitre.vn/plo)
- Đồng bào Chăm ở Bình Thuận nô nức đón Lễ hội Katê 2019 (baovanhoa.vn)
- Đồng bào Chăm tỉnh Bình Thuận vui tết Katê (sggp.org.vn)