Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa
- Lễ riêng của vùng miền, nghề biển
- Lễ vật và cách cúng
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Về lễ này: làm lúc nào, cúng ai
Còn gọi: Cúng thế lính, Tế lính Hoàng Sa, Khao lề tế lính Hoàng Sa
Lễ của đình làng An Vĩnh, An Hải và các tộc họ trên đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi), được ghi vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2013. Theo các nguồn, lễ tưởng nhớ, tri ân đội Hùng binh Hoàng Sa năm xưa đã ra hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa; trong lễ có đọc văn tế, tế lính và thả thuyền lễ mang hình nhân ra biển.
- Làm lúc nào
- Tháng 2, tháng 3 âm lịch hằng năm
- Cúng ai
- Linh vị binh phu Hoàng Sa; thần linh và tiền hiền thờ ở đình làng An Vĩnh, An Hải; tổ tiên các tộc họ có người đi lính Hoàng Sa
Lễ vật và cách cúng
Theo nếp thường gặp mà các nguồn ghi lại. Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Nam Trung Bộ, Lý Sơn, Quảng Ngãi, đình làng An Vĩnh, Tế lễ đình làng
- Làm lúc nào
- Tháng 2, tháng 3 âm lịch hằng năm; lễ ở đình làng An Vĩnh năm 2026 làm ngày 16 tháng 3 âm lịch, các tộc họ làng An Hải làm vào tháng 2 âm lịch
- Đặt lễ ở đâu
- Đình làng An Vĩnh, đình làng An Hải; thuyền lễ rước ra bờ biển để thả
- Ai cúng
- Ban Khánh tiết đình làng cùng các tộc họ trên đảo; các bô lão hành lễ, đọc văn tế
Lễ vật
| Lễ vật | Ghi chú |
|---|---|
| Mô hình thuyền lễ | thả ra biển sau lễ tế; nghệ nhân Võ Hiển Đạt phục dựng khinh thuyền theo hình vẽ lưu trong tư liệu của một tộc họ ở An Hải |
| Hình nhân binh phu | đặt lên thuyền lễ |
| Linh vị binh phu Hoàng Sa |
Trình tự
- Lễ cung nghinh, cáo yết nghinh thần
- Lễ nhập yết
- Rước thần và linh vị binh phu Hoàng Sa
- Chánh tế theo nghi lễ cổ truyền, các bô lão đọc văn tế, tế lính
- Thổi ốc u, tiễn hình nhân binh phu xuống thuyền
- Trai tráng rước thuyền lễ và hình nhân ra biển, thả thuyền
- Sau phần lễ là hội đua thuyền tứ linh (Long, Lân, Quy, Phụng)
Chỗ các nguồn nói khác nhau
- Thời điểm: câu ca trên đảo nói "tháng hai, tháng ba khao lề thế lính Hoàng Sa"; bài của Sài Gòn Giải Phóng dẫn Ban Khánh tiết đình An Hải nói các tộc họ làng An Hải làm vào tháng 2 âm lịch; bài của Báo Văn Hóa về chương trình ở Làng Văn hóa Du lịch viết vào tháng 3, cuối tháng 3 âm lịch; lễ ở đình An Vĩnh năm 2026 làm ngày 16 tháng 3 âm lịch.
- Tuổi của lễ: các bài viết "hơn 400 năm" (Sài Gòn Giải Phóng, Thế giới và Việt Nam) hoặc "gần 400 năm" (Báo Văn Hóa 2026).
Nam Trung Bộ, Lý Sơn, Quảng Ngãi, Dân gian
- Làm lúc nào
- Tháng 2, tháng 3 âm lịch hằng năm; theo bài báo, xưa là trước khi người đăng lính Hoàng Sa lên đường
- Đặt lễ ở đâu
- Nhà thờ các tộc họ có người đi lính Hoàng Sa (Phạm Quang, Phạm Văn, Võ Văn và các họ khác), các Âm linh tự (Nghĩa tự); thuyền lễ thả ra biển
- Ai cúng
- Tộc họ sắm lễ; thầy cúng (bài báo gọi thầy phù thủy, thầy pháp) hành lễ, áo thụng đỏ, mũ tam sơn
Lễ vật
| Lễ vật | Số lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Hình nhân bằng bột gạo, đất sét hoặc giấy | mỗi người lính một hình nhân | Phải có. theo bài báo, hình nhân thế mạng cho người đi lính |
| Linh vị ghi tên tuổi người đi lính Hoàng Sa | mỗi người một linh vị | Phải có. cắm trên nải chuối, đặt cạnh hình nhân |
| Thuyền bằng cây chuối | Phải có. đặt hình nhân, linh vị và các thứ tượng trưng rồi thả ra biển | |
| Gạo, muối, củi, nước ngọt, lưới | những thứ tượng trưng người lính thường mang theo, đặt lên thuyền | |
| Lễ vật sanh tươi, hương đăng |
Trình tự
- Tộc họ bày lễ ở nhà thờ họ; thầy cúng nặn hình nhân, đặt cạnh linh vị
- Thầy cúng hành lễ trên nền nhạc bát âm hoặc ngũ âm, theo bài báo xưa kéo dài hai ngày; người lính đứng hầu suốt buổi tế
- Đặt hình nhân, linh vị cùng gạo, muối, củi, nước ngọt, lưới vào thuyền chuối
- Rước thuyền ra biển và thả
Đọc thêm về lễ khao lề thế lính Hoàng Sa
Bài của Nhật Nguyệt về cách cúng, phong tục và việc chuẩn bị.
Nguồn
- Trang nghiêm Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa, tri ân hùng binh giữ biển đảo (baovanhoa.vn)
- Đặc sắc Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa tại đặc khu Lý Sơn (sggp.org.vn)
- Đảo Lý Sơn tổ chức Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa, đình làng An Hải (sggp.org.vn)
- Đảo Lý Sơn tổ chức Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa (sggp.org.vn, bài 681223)
- Quảng Ngãi: Lý Sơn tổ chức Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa (sggp.org.vn)
- Cư dân huyện đảo Lý Sơn tổ chức lễ khao lề thế lính tưởng nhớ đội hùng binh Hoàng Sa (baoquocte.vn)
- Biển đảo trong lòng đồng bào (baovanhoa.vn)
- Tái hiện Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa tại Làng Văn hóa Du lịch các dân tộc Việt Nam (daibieunhandan.vn)
- Người giữ lửa ký ức hùng binh Hoàng Sa (vnexpress.net)
- Một nghi lễ tri ân trên đất đảo (baovanhoa.vn)