Tới nội dung
Tết −50%Đoàn Viên chỉ 99.500đ năm đầuGói Đoàn Viên năm đầu chỉ 99.500đ, tặng 1 bản luận mỗi nămXem ưu đãi

Blog

Âm lịch Việt Nam khác Trung Quốc ở 2.814 ngày: dữ liệu và cách kiểm

Bảng mười năm Tết lệch và biểu đồ ngày âm lịch khác nhau theo thập kỷ

Từ 1900 tới 2100, tính theo giờ Việt Nam (UTC+7) và giờ Bắc Kinh (UTC+8), âm lịch hai bên khác nhau ở 2.814 ngày, và Tết lệch ở 10 năm: 1903, 1916, 1935, 1965, 1968, 1969, 1985, 2007, 2030, 2053. Lệch nhiều nhất là năm 1985: Tết Việt Nam 21/1, Tết Trung Quốc 20/2. Bài này em chỉ cách anh chị tự tính lại bằng thư viện mở.

Vì sao cùng một quy tắc mà ra hai lịch?

Hai lịch dùng cùng quy tắc: tháng bắt đầu ở ngày có điểm sóc, tháng 11 chứa Đông Chí, tháng nhuận là tháng đầu tiên không có trung khí. Chỉ khác giờ địa phương dùng để xét ngày. Điểm sóc rơi vào khoảng 23h tới 0h giờ Hà Nội thì ở Bắc Kinh đã sang ngày hôm sau, nên mùng một của hai lịch lệch một ngày. Thỉnh thoảng một điểm sóc hay trung khí sát nửa đêm làm tháng nhuận rơi vào hai chỗ khác nhau, và hai lịch lệch cả tháng.

Các bước kiểm

  1. Cài thư viện: pip install nhatnguyet (hay npm i @nhatnguyet/am-lich).
  2. Lặp mọi ngày 1900 tới 2100, đổi sang âm ở múi 7 và múi 8 bằng am_lich.solar_to_lunar.
  3. Đếm ngày khác nhau, tách ngày khác cả tháng hay năm âm với ngày chỉ lệch số ngày, gom thành đoạn liền.
  4. So ngày mùng 1 tháng Giêng của từng năm bằng am_lich.lunar_to_solar.
from datetime import date, timedelta
from nhatnguyet import am_lich

VN = am_lich.MUI_GIO_LICH["viet_nam"]    # 7
TQ = am_lich.MUI_GIO_LICH["trung_quoc"]  # 8

khac, khac_thang, doan = 0, 0, []
ngay = date(1900, 1, 1)
while ngay <= date(2100, 12, 31):
    a = am_lich.solar_to_lunar(ngay.day, ngay.month, ngay.year, VN)
    b = am_lich.solar_to_lunar(ngay.day, ngay.month, ngay.year, TQ)
    if a != b:
        khac += 1
        if (a["month"], a["year"], a["leap"]) != (b["month"], b["year"], b["leap"]):
            khac_thang += 1
        if doan and doan[-1][1] == ngay - timedelta(days=1):
            doan[-1][1] = ngay
        else:
            doan.append([ngay, ngay])
    ngay += timedelta(days=1)

print(f"Ngày âm khác nhau: {khac:,} ngày, gom thành {len(doan)} đoạn")
print(f"  khác cả tháng hay năm âm: {khac_thang}; chỉ lệch số ngày: {khac - khac_thang}")
dai = max(doan, key=lambda d: d[1] - d[0])
print(f"  đoạn dài nhất: {dai[0]} tới {dai[1]}, {(dai[1] - dai[0]).days + 1} ngày")

print("Năm Tết lệch:")
for nam in range(1900, 2101):
    vn, _ = am_lich.lunar_to_solar(1, 1, nam, False, VN)
    tq, _ = am_lich.lunar_to_solar(1, 1, nam, False, TQ)
    if vn != tq:
        print(f"  {nam}: Việt Nam {vn['day']}/{vn['month']}, Trung Quốc {tq['day']}/{tq['month']}")
Ngày âm khác nhau: 2,814 ngày, gom thành 86 đoạn
  khác cả tháng hay năm âm: 465; chỉ lệch số ngày: 2349
  đoạn dài nhất: 1984-11-23 tới 1985-04-19, 148 ngày
Năm Tết lệch:
  1903: Việt Nam 28/1, Trung Quốc 29/1
  1916: Việt Nam 3/2, Trung Quốc 4/2
  1935: Việt Nam 3/2, Trung Quốc 4/2
  1965: Việt Nam 1/2, Trung Quốc 2/2
  1968: Việt Nam 29/1, Trung Quốc 30/1
  1969: Việt Nam 16/2, Trung Quốc 17/2
  1985: Việt Nam 21/1, Trung Quốc 20/2
  2007: Việt Nam 17/2, Trung Quốc 18/2
  2030: Việt Nam 2/2, Trung Quốc 3/2
  2053: Việt Nam 18/2, Trung Quốc 19/2
Mã đếm ngày âm lịch Việt Nam và Trung Quốc khác nhau, kèm kết quả
Mã đếm ngày âm lịch Việt Nam và Trung Quốc khác nhau, kèm kết quả

Kết quả

  • 2.814 ngày khác nhau, gom thành 86 đoạn.
  • 2.349 ngày chỉ lệch số ngày trong tháng; 465 ngày khác cả tháng hay năm âm.
  • Đoạn dài nhất: 23/11/1984 tới 19/4/1985, 148 ngày. Lịch Việt Nam tính ra nhuận tháng 2 năm 1985, lịch Trung Quốc nhuận tháng 10 năm 1984, nên suốt mùa Tết hai lịch cách nhau trọn một tháng.
Mười năm Tết Việt Nam khác Tết Trung Quốc
Mười năm Tết Việt Nam khác Tết Trung Quốc
Số ngày âm lịch khác nhau theo thập kỷ
Số ngày âm lịch khác nhau theo thập kỷ

Từ 2020 tới 2035 có năm đoạn lệch: 14/12/2020 tới 12/1/2021, 2/2 tới 3/3/2030, 21/4 tới 20/5/2031, 11/3 tới 9/4/2032, 12/9 tới 11/10/2034. App lịch dùng lịch Trung Quốc sẽ hiện ngày âm khác lịch Việt Nam ở những đoạn ấy.

Lịch in thời trước thì sao?

Câu đúng là "tính theo giờ Việt Nam", không phải "lịch Việt Nam năm ấy ghi". Lịch Việt Nam in theo giờ Bắc Kinh UTC+8 tới 8/8/1967 ở miền Bắc và tới 1975 ở miền Nam. Theo lịch thời ấy, Tết 1965 là 2/2; Tết 1968 miền Bắc là 29/1, miền Nam 30/1; Tết 1969 miền Nam là 17/2. Tra ngày cũ ở miền Nam trước 1975 thì đối chiếu thêm lịch UTC+8: thư viện cho truyền MUI_GIO_LICH["trung_quoc"] để tính.

Lịch của thư viện là phép tính thiên văn: điểm sóc đã đối chiếu NASA, 24 tiết khí đối chiếu IMCCE (Đài thiên văn Paris) từ 1900 tới 2100.

Dữ liệu và ghi nguồn

Bộ lịch âm dương 1900 tới 2100 có ở trang dữ liệu mở, giấy phép CC BY 4.0; mã theo MIT. Trích số liệu thì ghi "Dữ liệu: Nhật Nguyệt (nhatnguyet.org)". Kho mã ở trang mã nguồn mở.

Đổi lịch âm dươngĐổi ngày âm dương qua lại, kèm tháng nhuận, can chi, tiết khí.Thử ngayDữ liệu mởBộ dữ liệu lịch âm, can chi, lễ hội, giấy phép CC BY 4.0.Thử ngay

Đọc tiếp trong blog

Mọi bài trong blog