Khởi nghiệp buôn máy móc
Trần Đình Long sinh ngày 20/2/1961 tại Hải Dương, tốt nghiệp Đại học Kinh tế Quốc dân. Năm 1992, cùng người bạn Trần Tuấn Dương, ông thành lập Công ty TNHH Thiết bị Phụ tùng Hòa Phát, chuyên buôn bán máy móc, thiết bị xây dựng. Từ đó, Hòa Phát dần mở rộng sang nhiều lĩnh vực: nội thất, ống thép, điều hòa, sơn, container, theo mô hình kinh doanh đa ngành khá phổ biến của các doanh nghiệp tư nhân Việt Nam thời kỳ đầu mở cửa.
Vì sao thời điểm 1992 lại quan trọng với một doanh nghiệp tư nhân?
Năm 1992 nằm ngay sau khi Luật Công ty và Luật Doanh nghiệp tư nhân có hiệu lực, lần đầu tạo khung pháp lý rõ ràng cho doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Một công ty tư nhân khi đó muốn tồn tại phải tự lo vốn, tự tìm thị trường và tự chịu rủi ro, không có bệ đỡ bao cấp. Việc Hòa Phát đứng vững từ điểm xuất phát nhỏ như buôn máy móc xây dựng cho thấy đây là giai đoạn tích lũy năng lực và vốn, chứ chưa phải giai đoạn tạo dấu ấn ngành.
Từ đa ngành sang thép: bước ngoặt diễn ra thế nào?
Bước ngoặt đến khi Hòa Phát lấn sang sản xuất thép xây dựng, lĩnh vực dần trở thành trụ cột, chiếm phần lớn doanh thu và lợi nhuận của tập đoàn. Đây là điểm khác biệt so với phần lớn doanh nghiệp tư nhân cùng thời, vốn thường ở lại với thương mại hoặc gia công vì sản xuất thép đòi hỏi vốn đầu tư rất lớn và chu kỳ thu hồi dài. Năm 2007, Tập đoàn Hòa Phát chính thức ra đời trên cơ sở hợp nhất các công ty thành viên, cổ phiếu HPG niêm yết trên sàn chứng khoán TP.HCM. Ông giữ vai trò Chủ tịch HĐQT xuyên suốt quá trình này.
Việc niêm yết HPG năm 2007 có ý nghĩa gì?
Niêm yết đưa Hòa Phát từ một doanh nghiệp gia đình sang mô hình công ty đại chúng, phải công khai tài chính và chịu sự giám sát của nhà đầu tư. Đây là điều kiện để huy động vốn cho các dự án thép quy mô lớn sau này, đồng thời buộc bộ máy quản trị phải chuyên nghiệp hóa. Với một tập đoàn sản xuất nặng, khả năng tiếp cận vốn qua thị trường chứng khoán là yếu tố quyết định tốc độ mở rộng.
Khu liên hợp Dung Quất và danh hiệu vua thép
Quyết định đầu tư Khu liên hợp gang thép Hòa Phát Dung Quất là bước đi lớn nhất trong sự nghiệp của ông, đưa Hòa Phát trở thành nhà sản xuất thép lớn nhất Đông Nam Á với công suất khoảng 16 triệu tấn mỗi năm, nằm trong nhóm 30 doanh nghiệp thép lớn nhất thế giới. Nhờ vị thế đó, giới kinh doanh và báo chí gọi ông là vua thép của Việt Nam.
Vì sao Dung Quất được xem là canh bạc lớn?
Dung Quất là dự án tích hợp toàn bộ chuỗi từ gang lỏng đến thép thành phẩm, thay vì chỉ cán thép từ phôi mua ngoài như nhiều nhà sản xuất khác. Làm chủ từ khâu đầu giúp Hòa Phát kiểm soát chi phí và chủ động nguyên liệu, nhưng cũng đặt tập đoàn trước rủi ro chu kỳ giá thép và gánh nặng vốn rất lớn. Các mốc sản lượng như 1 triệu tấn gang lỏng mỗi tháng mà báo chí ghi nhận là chỉ dấu cho thấy dự án đã vận hành đúng thiết kế.
Vị trí trong bảng xếp hạng tỷ phú
Tháng 6/2023, nhờ chuỗi tăng giá của cổ phiếu HPG, ông từng vượt qua Phạm Nhật Vượng để trở thành người giàu nhất sàn chứng khoán Việt Nam tính theo giá trị cổ phiếu nắm giữ trực tiếp. Theo các bảng xếp hạng tỷ phú trong nước và Forbes những năm gần đây, ông thường xuyên nằm trong nhóm 2, 3 người giàu nhất Việt Nam, tài sản dao động quanh mức 2 đến 3 tỷ USD. Cần phân biệt hai cách đo: vị trí trên sàn chứng khoán phản ánh giá trị cổ phiếu nắm trực tiếp tại một thời điểm và có thể đổi chiều rất nhanh, còn xếp hạng của Forbes tính trên tổng tài sản và ổn định hơn.
Đâu là ghi chép chắc chắn, đâu là cách gọi của báo chí?
Ngày sinh 20/2/1961 lấy theo bản cáo bạch niêm yết của chính Hòa Phát; một số trang tổng hợp ghi 22/2/1961 nhưng không dẫn nguồn. Quê quán, trường học, năm thành lập công ty, năm thành lập tập đoàn và năm niêm yết được nhiều nguồn trong nước nhắc lại thống nhất. Danh hiệu vua thép và cách nói Hòa Phát không chọn lối dễ đi là cách gọi và cách diễn đạt của giới kinh doanh và báo chí, không phải chức danh chính thức. Con số công suất và thứ hạng trong ngành thép là số liệu do doanh nghiệp và truyền thông công bố, có thể thay đổi theo thời điểm.
Ông còn giữ vai trò gì ở Hòa Phát?
Đến nay, ông vẫn giữ vai trò Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hòa Phát, trực tiếp điều hành các dự án mở rộng công suất thép và lấn sang những ngành mới như nông nghiệp, bất động sản, container. Việc mở rộng ra ngoài thép cho thấy chiến lược dài hạn dựa trên chuỗi giá trị công nghiệp và tiêu dùng nội địa, chứ không chỉ bám vào một sản phẩm duy nhất.