Lễ Phật ở ban thờ Phật tại gia
Còn gọi: Quan Thế Âm Bồ Tát tại gia, Văn khấn ban thờ Phật, Lễ Phật tại nhà, An vị Phật, Thỉnh tượng Phật về nhà, Khai quang điểm nhãn
- Thần linh thờ trong nhà
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Gia đình Phật tử lập ban thờ Phật trong nhà để lễ Phật, sám hối, phát nguyện. Hướng dẫn của Phật giáo ghi Phật thờ trên cao, gia tiên thờ thấp hơn, và ghi cách bày ban Phật, ban vong ở miền Bắc khác miền Trung, miền Nam.
Tóm tắt
- Làm ngày nào
- Hằng ngày; mồng Một, ngày Rằm, ngày lễ Phật giáo, ngày vía Bồ Tát
- Cúng ai
- Đức Phật, Tam bảo; có nhà thờ Bồ Tát Quán Thế Âm
- Nơi cúng
- Bàn thờ Phật, Bàn thờ gia tiên
Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Mâm cúng
Hương, đèn, nến
- Hương (nhang)
- Đèn thờ
Hoa
- Hoa tươi
Trà, rượu, nước
- Nước sạch
Quả
- Trái cây (hoa quả)
Cả nước
- Làm lúc nào
- Đốt nhang cúng Phật hằng ngày; ngày 14, rằm, ngày 30, mồng Một và các ngày vía trong năm thì bày hoa trái, nhang đèn cúng Phật (theo Giác Ngộ)
- Đặt lễ ở đâu
- Tủ thờ, án thờ nếu có phòng thờ riêng; nhà hẹp dùng ban nhỏ treo tường. Tượng hoặc ảnh Phật ở giữa, cao hơn bát hương
| Lễ vật | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Hương, đèn, nến | ||
| Hương | Hướng dẫn của Phật giáo khuyên thắp hương nén, thắp ít | |
| Chân đèn | Giác Ngộ kể bàn thờ Phật gồm bình hoa, dĩa quả, lư hương, chung nước và chân đèn | |
| Trà, rượu, nước | ||
| Nước sạch | Chay | |
| Hoa | ||
| Hoa, quả | Chay | |
Miền Bắc
- Đặt lễ ở đâu
- Ban vong (gia tiên) đặt trước, thấp; ban Phật đặt sau, cao hơn
Miền Trung
- Đặt lễ ở đâu
- Theo lối "tiền Phật hậu Linh": Phật ở trước, cao hơn; bàn vong ở sau, thấp hơn
Miền Nam
- Đặt lễ ở đâu
- Theo lối "tiền Phật hậu Linh": Phật ở trước, cao hơn; bàn vong ở sau, thấp hơn
Nghi thức
Dùng chung cả nước, Phật giáo
- Bày lễBát hương: nhà thờ Phật chỉ cần hai bát, một thờ Phật, một thờ gia tiên (theo hướng dẫn của Phật giáo)
- Bày lễPhật thờ trên cao, gia tiên thờ thấp hơn hoặc thờ riêng hai ban
- Chuẩn bịDọn bát hương, rút chân hương hằng tuần hoặc hằng tháng, để lại 3 tới 5 chân hương; lau tượng, ban thờ thường xuyên
- Thỉnh tượng Phật về nhà thì làm lễ An vị Phật, đơn giản mà trang nghiêm; gia chủ giữ mình sạch sẽ, ăn chay, niệm Phật, có nhà mời chư Tăng sái tịnh, tụng kinh (theo Giác Ngộ)
Miền Bắc, Phật giáo
- Bày lễBày ban vong (gia tiên) phía trước, thấp; ban Phật phía sau, cao hơn
Miền Trung, Phật giáo
- Bày lễBày ban Phật phía trước, cao hơn; bàn vong (gia tiên) phía sau, thấp hơn
Miền Nam, Phật giáo
- Bày lễBày ban Phật phía trước, cao hơn; bàn vong (gia tiên) phía sau, thấp hơn
Lưu ý
- Nơi ở (chung cư, nhà thuê)Theo Giác Ngộ, Phật tử ở cao ốc, chung cư, nhà thuê vẫn thờ Phật ngay trong căn hộ của mình; không đặt được trên lầu cao thì thờ ở nơi trang trọng, sạch sẽ, dễ thấy nhất trong nhà
Kiêng kỵ
Dùng chung cả nước, Phật giáo
- Hướng dẫn của Phật giáo: đã thờ Phật thì không nên thờ thần nữa
- Việc làmKhông đốt vàng mã (hướng dẫn của Phật giáo dẫn lời Hoà thượng Tố Liên)
- Lễ vậtGiác Ngộ hướng dẫn bàn thờ Phật không bày tạp vật nào khác ngoài bình hoa, dĩa quả, lư hương, chung nước, chân đèn
Miền Bắc, Phật giáo
- Việc làmMột số nơi ở miền Bắc có quan niệm không động bát hương; hướng dẫn của Phật giáo ghi ở những nơi khác người ta vẫn nhấc bát hương, tượng thờ để lau chùi
Phong tục
Báo Giác Ngộ viết thờ Phật là cách người Phật tử tỏ lòng kính ngưỡng và tri ân Đức Phật, để người trong nhà thường được chiêm ngưỡng và noi theo đức hạnh của Ngài; hầu hết Phật tử đều thờ Phật trong nhà.
Theo Giác Ngộ, nhà có thể thờ Phật Thích Ca, Phật A Di Đà, Bồ tát Quán Thế Âm tùy nhân duyên hay sở nguyện; thỉnh tượng về thì làm lễ An vị Phật, đơn giản mà trang nghiêm.
Chỗ các nguồn nói khác nhau
- Số bát hương: hướng dẫn của Phật giáo ghi nhà thờ Phật chỉ cần hai bát (Phật, gia tiên), đã thờ Phật thì không nên thờ thần; có nhà chùa hướng dẫn hoặc một bát đặt giữa, hoặc ba bát (giữa thờ Phật để cao hơn, bên phải thờ Thần linh, bên trái thờ gia tiên)
- Cách bày ban Phật và ban vong: hướng dẫn của Phật giáo ghi người miền Trung, miền Nam thờ theo lối "tiền Phật hậu Linh", đa số ở miền Bắc đặt ban vong trước thấp, ban Phật sau cao hơn; Giác Ngộ kể ba cách phổ biến ở nhà riêng: Phật trước, linh sau; Phật trên, linh dưới; hoặc Phật ở giữa, linh vị một bên
Cộng đồng và vùng
Nguồn
- Cách lập bàn thờ Phật và gia tiên tại gia (phatgiao.org.vn)
- Cách lập bàn thờ Phật tại gia (chuabavang.com)
- Cách thức thờ Phật (giacngo.vn, báo Giác Ngộ)
Thuộc bộ dữ liệu mở Loại lễ cúng Việt Nam và Nghi thức cúng Việt Nam, giấy phép CC BY 4.0.
Xem các lễ khácGiỗ chạp, Tết, nhà cửa, làm ăn, vòng đời, lễ làng và lễ các dân tộc.Mở