Tới nội dung

Lễ cầu an đầu năm

Còn gọi: Cầu bình an đầu năm, Dâng sớ cầu an, Lễ cầu quốc thái dân an

  • Cầu an, giải hạn
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.

Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.

Lễ cầu an đầu năm là gì, làm khi nào?

Lễ cầu an làm vào dịp đầu năm, từ Tết Nguyên đán tới rằm tháng Giêng; nhà chùa làm lễ cầu an để tâm được yên ổn, gia đình, người thân bình an, mạnh khoẻ[1]. Đầu năm các chùa đều làm lễ cầu an[2]. Người đi lễ có thể tự lên chùa dâng hương lễ Phật, hay dâng sớ cầu an để nhà chùa đọc tên tuổi trong khoá lễ chung[1][3].

Báo Pháp luật Việt Nam ghi đạo Phật không có dâng sao giải hạn mà chỉ có cầu an; dâng sao giải hạn xuất phát từ Đạo giáo đời Đường ở Trung Quốc, vốn chỉ làm ở đền, phủ, về sau vì người dân cần nên nhiều chùa cũng tổ chức[1]. Thượng toạ Thích Huệ Thông, Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Bình Dương, được báo dẫn lời: cúng sao giải hạn là tín ngưỡng dân gian có từ lâu, khi Phật giáo du nhập thì tuỳ theo tập tục từng nơi mà chuyển sang hình thức cúng cầu an[2].

Cần chuẩn bị những gì?

  • Trước ngày lễNhà muốn dâng sớ thì đăng ký tên tuổi với chùa từ sớm để nhận sớ cầu an[3]. Ở chùa Thiên Minh (Huế), gia đình đã đăng ký thời gian lễ cầu an năm trước thì năm sau được giữ đúng mốc ấy, gia đình đăng ký mới thì nhà chùa xếp lịch rồi báo ngày tới dự[4].
  • Trang phụcNgười đi lễ ăn mặc nghiêm chỉnh, lịch sự, màu sắc hài hoà[1].

Lễ vật, mâm cúng

Đến chùa chỉ sắm lễ chay: hương, hoa tươi, quả chín, oản phẩm, xôi, chè; chỉ khi đi lễ ở đền thờ thánh mới có thể sửa lễ mặn như thịt gà, giò, chả[1].

Lễ vật thường gặp

Hương, đèn, nến

  • Hương (nhang)

Hoa

  • Hoa tươi
  • Hoa sen
  • Hoa huệ
  • Hoa mẫu đơn
  • Hoa ngâu
  • Hoa cúc

Quả

  • Trái cây (hoa quả)

Xôi, bánh

  • Oản
  • Xôi
  • Chè

Đồ vật

  • Sớ (văn sớ, điệp)
  • Tiền thật (tiền lẻ, phong bao)
Vùng:

Cả nước

Lễ vậtChay, mặnGhi chú
Xôi, bánh
Hương, hoa tươi, quả chín, oản phẩm, xôi, chèChayLễ chay
Hoa
Hoa sen, hoa huệ, hoa mẫu đơn, hoa ngâu, hoa cúcHoa lễ Phật theo một nguồn
Đồ vật
Sớ cầu anTuỳ nhà. Nếu viết sớ thì đặt trên mâm lễ
Tiền công đứcTuỳ nhà. Đặt vào hòm công đức

Nguồn: [1][2]

Miền Trung

Huế, Huế, Thừa Thiên Huế, Phật giáo

Lễ vậtGhi chú
Đồ vật
Sớ cầu an của gia đìnhCó chùa chỉ làm lễ cầu quốc thái dân an, không nhận sớ của từng nhà
Hương, đèn, nến
Hương dâng lễ Phật

Nguồn: [4][5]

Miền Nam

TP.HCM, Phật giáo

Lễ vậtGhi chú
Đồ vật
Sớ cầu an do chùa phátPhật tử đăng ký tên tuổi từ sớm để nhận sớ
Hương, đèn, nến
Hương, đèn, hoa senDâng dưới chân tượng Quán Thế Âm ở sân chùa

Nguồn: [3][6][7]

Các bước làm lễ

  1. Vào chùa bằng cửa Giả quan (bên phải), ra bằng cửa Không quan (bên trái); cửa Trung quan ở giữa chỉ dành cho bậc cao tăng, bậc khoa bảng[1].
  2. Lễ ban Tam Bảo trước, rồi xuống nhà thờ Mẫu, cuối cùng lễ ở nhà Tổ[1].
  3. Dâng lễ, thắp hương; trước Đại Hùng Bảo Điện đọc bài khấn Phật, ở điện Đại Bi đọc bài khấn Quán Thế Âm[1].
  4. Nhà đã dâng sớ thì dự khoá lễ cầu an của chùa: ngồi ở chánh điện, cài sớ lên đầu, chắp tay cầu nguyện khi sư thầy đọc tên tuổi cầu an[3].
  5. Lễ xong, có người mang cá ra kênh cạnh chùa phóng sinh[3].

Vì sao làm như vậy?

Theo quan niệm Phật giáo mà Báo Pháp luật Việt Nam thuật lại, lễ cầu an đầu năm là dịp bản thân và gia quyến thành tâm sám hối, bỏ ác làm lành, làm những việc thiện như phóng sinh, bố thí, cúng dường Tam Bảo, rồi phát nguyện hồi hướng công đức cho mình và gia đình được bình an; xét rộng hơn, đại lễ cầu an mang ý nghĩa cầu quốc thái dân an[1]. Báo cũng ghi theo quan niệm của đạo Phật không có ngôi sao nào chiếu vào người mà mang phúc hay hoạ, chỉ có luật nhân quả[1].

Mỗi vùng làm khác nhau thế nào?

  • HuếTheo Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Thừa Thiên Huế, hơn 100 ngôi chùa trong tỉnh thường làm lễ cầu an mỗi dịp đầu năm; người Huế không dồn vào ngày rằm mà dâng sớ cầu an vào các ngày đầu xuân tuỳ thời gian, công việc[5]. Lễ ở các chùa Huế có nghi thức cơ bản giống chùa miền Bắc nhưng đơn giản, ngắn gọn hơn[5]. Chùa Thiên Minh làm lễ cầu an từ mùng 2 Tết kéo dài tới hết rằm tháng Giêng; có chùa chỉ làm lễ cầu quốc thái dân an chung, không nhận sớ của từng nhà; chùa Linh Quang, Kim Tiên mở Pháp hội Dược Sư Thất Châu; một người dân Huế được Báo Văn hoá hỏi chuyện cho biết rất hiếm chùa ở Huế nhận dâng sao giải hạn, việc giải hạn gần như do các gia đình làm tại nhà[4]. Chùa Từ Lâm có năm tụng kinh Dược Sư, thắp đèn Diên Thọ tối 12 tháng Giêng[5].
  • TP.HCMBáo Thanh Niên tả chùa Vĩnh Nghiêm có năm hành lễ cầu an lúc 17 giờ 30 ngày 14 tháng Giêng; ở sân chùa, người đi lễ thắp nhang, dâng đèn và hoa sen dưới chân tượng Quán Thế Âm[3]. Rằm tháng Giêng năm 2026, chùa tụng kinh A Di Đà lúc 9 giờ, cúng cơm chư hương linh lúc 10 giờ, tụng kinh Dược Sư lúc 15 giờ; chùa Hoằng Pháp bắt đầu lúc 9 giờ với pháp thoại đầu năm, tiếp đến khoá lễ cầu an, 11 giờ kết thúc và thọ trai[6]. Có người tới chùa Vĩnh Nghiêm cúng rằm từ một ngày trước[7].

Kiêng kỵ và lưu ý

  • Không dâng lễ mặn ở chùa; tiền giọt dầu (tiền công đức) không đặt trên ban thờ mà bỏ vào hòm công đức[1].
  • Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Thừa Thiên Huế thông báo các chùa làm lễ cầu an không đốt vàng mã[4].
  • Gặp nhà sư thì xưng 'A di đà Phật, bạch Thầy', tự xưng là con, thưa gửi thì chắp tay trước ngực hình búp sen[1].

Chuẩn bị văn khấn

Báo Pháp luật Việt Nam dẫn hai bài: bài khấn Phật đọc trước Đại Hùng Bảo Điện, lạy Đức Phật Thích Ca, mười phương chư Phật, Đức Phật Di Đà, Quan Âm Đại sỹ, rồi sám hối, nguyện làm việc lành, xin cho gia đình thân không bệnh tật, tâm không phiền não, có chỗ điền tên chùa; và bài khấn Quán Thế Âm đọc ở điện Đại Bi, có chỗ điền ngày, tháng, năm[1].

Nhà dâng sớ cầu an thì đăng ký tên tuổi để nhận sớ từ chùa; trong khoá lễ, sư thầy đọc tên tuổi của từng người cầu an[3].

Văn khấn lễ cầu an đầu năm6 bài, giữ nguyên chữ, có chỗ điền tên và địa chỉ.

Cộng đồng và vùng

Nguồn

  1. Lễ cầu an và cầu tài lộc đầu năm mới (baophapluat.vn)
  2. Có nên cúng sao giải hạn tập thể? (baophapluat.vn)
  3. Người Sài Gòn dâng sớ cầu an tại chùa Vĩnh Nghiêm rằm tháng Giêng (thanhnien.vn)
  4. Đi chùa cầu an ở Huế: không có cảnh ồn ào chen lấn, tập trung đông đúc (baovanhoa.vn)
  5. Người Huế "cầu an" trong thầm lặng (baovanhoa.vn)
  6. Rằm tháng giêng 2026 ở TP.HCM: Đi chùa, thả hoa đăng, cầu an tại đâu? (thanhnien.vn)
  7. Rằm tháng Giêng, người dân TP.HCM đi chùa cầu an (plo.vn)

Thuộc bộ dữ liệu mở Loại lễ cúng Việt Nam và Nghi thức cúng Việt Nam, giấy phép CC BY 4.0.

Xem các lễ khácGiỗ chạp, Tết, nhà cửa, làm ăn, vòng đời, lễ làng và lễ các dân tộc.