Cúng giải hạn Tam Tai
Còn gọi: Cúng Tam Tai, Văn khấn Tam Tai
- Cầu an, giải hạn
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Theo quan niệm dân gian, mỗi tuổi cứ mười hai năm lại gặp ba năm liền gọi là Tam Tai, tính theo nhóm tam hợp. Người gặp hạn tự bày lễ ngoài trời với bài vị vị thần của năm và bộ tam sên, khấn rồi đem một gói tóc, móng tay ra ngã ba đường bỏ.
Tóm tắt
- Làm ngày nào
- Trong ba năm Tam Tai của tuổi mình; theo tục mỗi năm có một ngày cúng cố định trong tháng âm lịch, có nhà chỉ cúng đầu năm
- Cúng ai
- Vị thần Tam Tai ứng với năm (theo bảng mười hai vị của tục: Địa Vong, Địa Hình, Thiên Linh, Thiên Hình, Thiên Kiếp ...); bài khấn còn niệm Ngọc Hoàng Thượng đế
- Nơi cúng
- Ngoài trời: trước sân nhà hoặc trên sân thượng; có người làm ở chùa hoặc mời thầy
- Ai cúng
- Chính người gặp hạn Tam Tai
Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Mâm cúng
- Làm lúc nào
- Trong ba năm Tam Tai của tuổi mình (tính theo nhóm tam hợp); theo tục, mỗi năm ứng một vị thần, một ngày cúng cố định trong tháng âm lịch và một hướng lạy; có nhà cúng hằng tháng, có nhà chỉ cúng đầu năm
| Lễ vật | Số lượng | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Đồ vật | |||
| Bài vị ghi danh vị thần của năm, giấy đỏ chữ đen, dán trên que cắm vào ly gạo | Chay | Phải có. Mặt chữ quay về phía người cúng, đặt trong cùng bàn lễ | |
| Gói nhỏ: ít tóc rối, móng tay, móng chân của người gặp hạn, gói với ít tiền lẻ | 1 | Có nơi ghi 3 đồng bạc cắc gói giấy đỏ | |
| Khúc dây lưng quần cắt làm ba đoạn | 1 | ||
| Món mặn | |||
| Bộ tam sên (tam sanh): miếng thịt luộc, con tôm luộc hoặc tôm khô, trứng vịt luộc | 1 bộ | Mặn | Phải có |
| Hương, đèn, nến | |||
| Hương | 3 nén | Phải có | |
| Đèn cầy nhỏ | 3 cây | Có nơi ghi 1 cặp | |
| Trà, rượu, nước | |||
| Rượu | 3 ly nhỏ | Có nguồn thêm 3 chén nước hoặc 3 ly trà | |
| Thuốc điếu | 3 điếu | ||
| Trầu cau | |||
| Trầu cau | 3 miếng | Chay | |
| Vàng mã | |||
| Giấy tiền vàng bạc | 3 xấp | ||
| Bộ đồ thế bằng giấy (nam hoặc nữ theo người gặp hạn) | 1 hoặc 2 bộ | ||
| Quả | |||
| Đĩa quả tươi, bình hoa | Chay | ||
| Gạo, muối | |||
| Đĩa gạo muối | 1 | Chay | |
Nghi thức
- Tra vị thần, ngày cúng và hướng lạy của năm (ví dụ: năm Tý thần Địa Vong, ngày 22, hướng Bắc; năm Thìn thần Thiên Kiếp, ngày 13, hướng Đông Nam)
- Bày bàn lễ: bình hoa bên phải, đĩa quả bên trái, lư hương phía trước, rồi đèn, rượu; bài vị trong cùng; bộ tam sên ở giữa
- Người cúng đứng quay mặt về hướng của năm, thắp hương, đọc văn khấn
- Vái 3 vái, lạy 12 lạy, chờ tàn một tuần hương
- Đem gói tóc, móng tay và tiền lẻ ra ngã ba, ngã tư đường bỏ; hoặc đốt cùng giấy tiền
- Rải gạo muối ra đường; chỉ mang bàn và đồ dùng về nhà
Kiêng kỵ
- Trong lúc cúng và chờ hương tàn không nói chuyện với ai
- Đem gói ra ngã ba bỏ thì đi về không ngoái đầu lại
- Người gặp hạn phải tự mình đem gói đi bỏ
- Theo tục, trong năm Tam Tai tránh khởi việc lớn như làm nhà, cưới hỏi, mở rộng làm ăn
Chỗ các nguồn nói khác nhau
- Ngày cúng: theo bảng mười hai vị thần thì mỗi năm một ngày riêng (ngày 13, 14, rằm, 22 ...); có bài cúng bản ngắn in sẵn "ngày 15"; Báo Thế giới và Việt Nam viết cúng vào một ngày nhất định hằng tháng hoặc mỗi dịp đầu năm.
- Năm Thìn: có hướng dẫn ghi cúng ngày 13; có hướng dẫn viết năm Giáp Thìn nên cúng ngày 14.
Cộng đồng và vùng
Nguồn
- Văn khấn tam tai giải hạn đầy đủ nhất năm 2023 (baoquocte.vn)
- Cách cúng giải hạn Tam Tai (hoatieu.vn)
- Văn khấn giải hạn Tam Tai (hoatieu.vn)
- Lễ cúng tam tai: phương pháp cúng, bài lễ, văn khấn, mâm lễ vật (mytour.vn)
- 2026 tam tai tuổi nào? Những điều nên làm trong năm tam tai (fptshop.com.vn)
Thuộc bộ dữ liệu mở Loại lễ cúng Việt Nam và Nghi thức cúng Việt Nam, giấy phép CC BY 4.0.
Xem các lễ khácGiỗ chạp, Tết, nhà cửa, làm ăn, vòng đời, lễ làng và lễ các dân tộc.Mở