Cúng Tết Hàn thực

Còn gọi: Tết bánh trôi bánh chay, Tết mùng 3 tháng 3, Tết Hàn thực 3 tháng 3

Tiết lễ trong năm

Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.

Văn khấn cúng Tết Hàn thực3 bài, giữ nguyên chữ, có chỗ điền tên và địa chỉ.

Theo tục, mùng 3 tháng 3 các nhà làm bánh trôi, bánh chay dâng cúng tổ tiên. Người Việt vẫn nấu nướng bình thường trong ngày này và cúng gia tiên chứ không gắn với tích xưa của tên gọi; các bài báo ghi lệ này rõ nhất ở miền Bắc.

Tóm tắt

Làm ngày nào: Mùng 3 tháng 3 âm lịch
Năm nay (2026): Chủ nhật, 19/4/2026
Năm sau (2027): Thứ Sáu, 9/4/2027
Cúng ai: Thần linh trong nhà; gia tiên nội ngoại; tiền chủ, hậu chủ
Nơi cúng: Bàn thờ gia tiên

Xem lịch âm

Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.

Mâm cúng

Lễ vật thường gặp

Hương, đèn, nến

Hương (nhang)

Hoa

Hoa tươi

Xôi, bánh

Bánh trôi (chè trôi nước)
Bánh chay

Trầu cau

Trầu cau

Vùng:Cả nướcMiền BắcMiền TrungMiền Nam

Cả nước

Làm lúc nào: Mùng 3 tháng 3 âm lịch; có hướng dẫn ghi các giờ Mão, Thìn, Ngọ và nên cúng xong trước 19 giờ

Lễ vật	Số lượng	Chay, mặn
Hương, đèn, nến
Hương, hoa, trầu cau		Chay
Xôi, bánh
Bánh trôi	5 hoặc 3 bát (đĩa)	Chay
Bánh chay	5 hoặc 3 bát	Chay

Miền Bắc

Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định, Dân gian

Lễ vật	Chay, mặn	Ghi chú
Xôi, bánh
Bánh trôi, bánh chay làm bằng bột nếp	Chay	Bài báo ghi bánh truyền thống miền Bắc làm bằng bột nếp xay tươi

Đông Bắc, Lạng Sơn, Cao Bằng, Dân gian

Lễ vật	Chay, mặn	Ghi chú
Xôi, bánh
Bánh coóng phù	Chay	Giống bánh trôi đồng bằng Bắc Bộ, khi ăn chan thêm nước

Miền Trung

Lễ vật	Chay, mặn	Ghi chú
Quả
Trái cây	Chay	Bài báo ghi người miền Trung cúng đơn giản hơn, thường cúng trái cây

Miền Nam

Lễ vật	Chay, mặn
Xôi, bánh
Chè trôi nước chan nước dừa	Chay

Nghi thức

Dùng chung cả nước, Dân gian

Bày lễDâng bánh trôi, bánh chay lên bàn thờ
KhấnKhấn thần ngoại trước, thần nội sau
KhấnKhấn gia tiên

Miền Bắc, Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định, Dân gian

Bày lễCả nhà làm bánh rồi cúng trên ban thờ ông bà tổ tiên

Lưu ý

Chỗ hay nhầmPhan Kế Bính (1915) ghi tuy gọi là hàn thực (ăn đồ lạnh), người Việt vẫn nấu nướng không kiêng gì trong ngày này

Kiêng kỵ

Có hướng dẫn ghi kiêng cúng bánh trôi, bánh chay nhiều màu
Kiêng chuyển chỗ ở trong ngày này
Kiêng bày hoa quả có gai hoặc vị đắng
Kiêng cúng hoa ly, hoa sứ, hoa vạn thọ

Phong tục

Theo Phan Kế Bính (Việt Nam phong tục, 1915), tên Hàn thực (ăn đồ lạnh) gốc từ tích Giới Tử Thôi bên Trung Hoa; người Việt nhân ngày mồng 3 tháng 3 làm bánh trôi, bánh chay cúng gia tiên chứ không cúng Giới Tử Thôi.

Tạp chí Công Thương ghi trong dân gian bánh trôi, bánh chay được gắn với tích bọc trăm trứng của mẹ Âu Cơ, nên Tết Hàn thực của người Việt mang ý nghĩa hướng về cội nguồn; ngày nay dịp này phổ biến nhất ở miền Bắc.

Chỗ các nguồn nói khác nhau

Tạp chí Công Thương ghi người miền Nam cúng đơn giản, chỉ dùng chè trôi nước với nước dừa; Tuổi Trẻ dẫn lời nghệ nhân ẩm thực rằng người miền Nam hầu như không cúng, có cúng thì là người gốc Bắc và lễ vật không đủ như ngoài Bắc

Hỏi đáp

Tết Hàn thực cúng vào ngày nào?

Tết Hàn thực vào ngày mồng 3 tháng 3 âm lịch. Theo tục, các nhà làm bánh trôi, bánh chay dâng cúng gia tiên, nên dịp này còn gọi là Tết bánh trôi bánh chay.