Cúng báo vắng nhà dịp Tết
Còn gọi: Xin về quê ăn Tết, Văn khấn về quê ăn Tết, Không ăn Tết tại nhà
- Tết Nguyên đán
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Người về quê, đi xa hay lên chùa trong dịp Tết thắp hương báo với thần linh và gia tiên nơi mình ở rằng nhà sẽ vắng người, không cúng Tết tại đây.
Tóm tắt
- Làm ngày nào
- Trước ngày rời nhà một, hai ngày hoặc sáng ngày đi, trong tháng Chạp
- Cúng ai
- Thần linh nơi đang ở và gia tiên
- Nơi cúng
- Bàn thờ gia tiên, Bàn thờ Phật
Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Mâm cúng
Hương, đèn, nến
- Hương (nhang)
- Nến (đèn cầy)
Hoa
- Hoa tươi
Trà, rượu, nước
- Trà
- Rượu trắng
- Nước sạch
Quả
- Mâm ngũ quả
Món mặn
- Mâm mặn (gà luộc, xôi, giò chả) hoặc mâm chay
Vàng mã
- Vàng mã
Dân gian
- Làm lúc nào
- Trước ngày lên đường một, hai ngày hoặc sáng ngày đi
| Lễ vật | Số lượng | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Hương, đèn, nến | |||
| Hương, hoa tươi, đèn nến | Phải có. Hương thắp số lẻ | ||
| Quả | |||
| Mâm ngũ quả | Chay | ||
| Trà, rượu, nước | |||
| Trà, rượu, nước | mỗi thứ ba tới năm chén | Chay | |
| Vàng mã | |||
| Vàng mã | |||
| Món mặn | |||
| Mâm mặn (gà luộc, xôi, giò chả) hoặc mâm chay | Mặn | Không bắt buộc | |
Phật giáo
- Làm lúc nào
- Trước ngày gia đình rời nhà dịp Tết
| Lễ vật | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Xôi, bánh | ||
| Cúng Phật: hương, hoa, trà, quả, thực (xôi, chè hoặc bát cơm trắng) | Chay | Sắm đủ hoặc tùy duyên |
| Hương, đèn, nến | ||
| Cúng chư Thiên, Thần linh: sắm lễ như cúng Phật | Chay | |
| Trà, rượu, nước | ||
| Cúng gia tiên: hoa, quả và một bát cơm, một cốc nước, một cốc sữa hoặc một mâm cơm chay hay có vật thực tam tịnh nhục | Chay | |
Nghi thức
Dùng chung cả nước, Dân gian
- Chuẩn bịTắm rửa, ăn mặc chỉnh tề
- KhấnBày lễ, thắp hương, đọc văn khấn báo việc vắng nhà
- Hoá vàngHương cháy khoảng hai phần ba thì vái tạ, hóa vàng
- Thu dọn ban thờ gọn gàng rồi mới khóa cửa ra đi
Dùng chung cả nước, Phật giáo
- Thắp hươngCắm hương, quỳ, chắp tay, chủ sám bạch
- KhấnCáo bạch ngày đi và lý do vắng nhà
- Tụng chân ngôn, hồi hướng
- Hạ lễHạ lễ
Lưu ý
Dùng chung cả nước, Dân gian
- Nơi ở (chung cư, nhà thuê)Người ở trọ, chung cư dùng bản văn khấn giản lược, lễ gọn
- Thay thế khi thiếuKhông có nhiều thời gian chuẩn bị thì một đĩa xôi cùng khoanh giò cũng đủ
Dùng chung cả nước, Phật giáo
- Nơi ở (chung cư, nhà thuê)Không bày lễ ở dưới thấp như nền nhà, mặt đất; không bày được trên ban thờ thì bày ở chỗ khác phù hợp
Kiêng kỵ
Dùng chung cả nước, Dân gian
- Việc làmTrong lúc đọc văn khấn, tránh nói chuyện riêng, dùng điện thoại
Dùng chung cả nước, Phật giáo
- Lễ vậtĐàn cúng không sát sinh, không đốt tiền vàng, mã, giấy sớ
Phong tục
Theo tục, ngôi nhà đang ở có thần linh bản xứ và vong linh gia tiên chứng giám, nên người rời nhà nhiều ngày dịp Tết thắp hương báo việc vắng nhà, xin phép thần linh và mời gia tiên cùng về quê.
Bản khấn của nhà chùa dùng cho cả trường hợp về quê, đi du lịch hay lên chùa tu tập trong dịp Tết, khi gia đình không cúng lễ tại nhà được.
Chỗ các nguồn nói khác nhau
- Lễ vật: Báo Hà Tĩnh kể hương hoa, đèn nến, mâm ngũ quả, trà rượu nước, vàng mã, mâm mặn hoặc mâm chay; VOH kể mâm ngũ quả, cúng Phật một bát cơm trắng và cốc nước trong, cúng chư Thiên, chư Thần một bát cơm trắng và cốc nước chè, cúng gia tiên dùng cơm chay
Hỏi đáp
Cúng trước khi về quê ăn Tết làm lúc nào?
Lễ làm trước ngày lên đường một tới hai ngày hoặc ngay buổi sáng ngày đi. Hương cháy khoảng 2/3 thì vái xin hạ lễ, hóa vàng mã, thu dọn ban thờ rồi mới khóa cửa ra đi.
Cúng về quê ăn Tết cần chuẩn bị những gì?
Lễ không cầu kỳ: hương, hoa tươi, đèn nến, mâm ngũ quả, trà, rượu, nước sạch mỗi thứ ba tới năm chén nhỏ, ít vàng mã và một mâm mặn (gà luộc, xôi, giò chả) hoặc mâm chay. Thiếu thời gian thì một đĩa xôi với khoanh giò cũng đủ.
Người ở trọ, chung cư khấn xin về quê ăn Tết thế nào?
Người ở trọ, chung cư dùng bản văn khấn giản lược: báo với thần linh nơi đang ở (Thổ Công, Thổ Địa, Táo quân) và gia tiên rằng nhà vắng trong mấy ngày Tết, nói nơi về quê, cầu chuyến đi bình an; lễ có thể gọn.
Cộng đồng và vùng
Nguồn
- Văn khấn xin về quê ăn Tết 2026 (baohatinh.vn)
- Gợi ý mâm cúng và văn khấn về quê ăn Tết đầy đủ, chi tiết nhất (voh.com.vn)
Thuộc bộ dữ liệu mở Loại lễ cúng Việt Nam và Nghi thức cúng Việt Nam, giấy phép CC BY 4.0.
Xem các lễ khácGiỗ chạp, Tết, nhà cửa, làm ăn, vòng đời, lễ làng và lễ các dân tộc.Mở