Lễ Cầu ngư, cúng cá Ông

Nam Trung Bộ, Ngư dân, người làm nghề biển, phường Cửa Đại, Hội An, Tế lễ đình làng

Làm lúc nào

Ngày 16 và 17 tháng Hai âm lịch; trước đây làm ba ngày (nghinh thần và lễ túc, đại lễ tế thần, hát bội và trò chơi)

Đặt lễ ở đâu

Lăng Tiêu Diện (lăng Tứ Chánh Vạn), khối Phước Thịnh, phường Cửa Đại

Ai cúng

Ban trần thiết do ngư dân bầu: người cao niên, đức độ, gia đình trọn vẹn, không vướng tang; gồm 2 chánh bái, 1 người xướng, 1 người đọc văn tế, 2 người đánh chiêng trống, đội nhạc lễ, đội học trò lễ

Lễ vật

Trình tự

1. Lễ nghinh thần: rước thần Nam Hải bằng đường bộ và đường thủy, cúng vọng ở các điểm, có hát bả trạo trên thuyền
2. Nghinh thần nhập điện
3. Lễ cúng âm linh: ba tuần rượu, đọc văn tế, đốt văn tế, tung vật tế thí thực cô hồn
4. Lễ cúng Cầu ngư (lễ chính): ba tuần rượu, đọc văn tế rồi đốt văn tế
5. Dân làng dâng hương, cùng ăn trưa tại lăng
6. Chèo bả trạo, hát bội, đua thuyền ngang

Điều kiêng

• Người trong ban tế không được đang có tang

Nam Trung Bộ, Bình Định, Tế lễ đình làng

Làm lúc nào

Mỗi vạn một ngày: lăng Nam Hải xã Nhơn Hải ngày 11 tháng Hai âm lịch; lăng Ông Nam Hải thôn Bình Thái (đầm Thị Nại) cầu ngư ngày 16 tháng Hai và giỗ cá Ông mùng 5 tháng Chín; vạn đầm Xương Lý các ngày 9, 10, 11 tháng Giêng

Đặt lễ ở đâu

Lăng Ông Nam Hải của vạn chài

Lễ vật

Trình tự

1. Lễ cáo giỗ buổi sáng sớm, xin thần Nam Hải báo điềm cho vạn
2. Ra biển (ra đầm) rước thần Nam Hải về lăng; ở Xương Lý gọi lễ cung nghinh Thủy Lục
3. Lễ chánh tế (đại lễ) nửa đêm ngày thứ nhất rạng ngày thứ hai ở Nhơn Hải, có múa gươm hầu thần; đọc văn tế ca ngợi công đức thần, cầu mùa và cầu an
4. Hát bả trạo hầu thần; ở Xương Lý có lễ Khởi ca
5. Hát tuồng ban đêm và trò chơi của ngư dân: lắc thúng, bơi thúng, kéo co, đua thuyền
6. Sau lễ ngư dân ra khơi

Bắc Trung Bộ, Cẩm Nhượng (Hà Tĩnh), Quảng Bình, Tế lễ đình làng

Làm lúc nào

Làng Nhượng Bạn (Cẩm Nhượng, Hà Tĩnh) ngày 8 tháng Tư âm lịch; các làng chài ven biển Quảng Bình vào tháng Giêng, gắn với ra quân đánh bắt vụ cá nam

Trình tự

1. Phần lễ: lễ rước (có rước trên biển), lễ tế thần biển
2. Hò chèo cạn, diễn xướng gắn với tục thờ cá Voi (Nhượng Bạn)
3. Phần hội: trò chơi dân gian của cư dân biển

Đông Nam Bộ, Cần Giờ (TP. Hồ Chí Minh), Tế lễ đình làng

Làm lúc nào

Lễ hội Nghinh Ông các ngày 14, 15, 16 tháng Tám âm lịch hằng năm, có từ năm 1913

Trình tự

1. Đoàn ghe của ngư dân theo ghe Nghinh ra biển làm lễ nghinh Ông
2. Các nghi thức cúng đại lễ cổ truyền
3. Hát bội, bả trạo, đờn ca tài tử, trò chơi dân gian

Huế, làng Thanh Phước, Thừa Thiên Huế, Tế lễ đình làng

Làm lúc nào

Ngày kỵ cá Ông tháng Năm âm lịch (theo tập Nghi văn làng Thanh Phước, 1913)

Ai cúng

Tiên chỉ, thứ chỉ, chủ tế cùng cả làng

Lễ vật

Trình tự

1. Đọc văn cúng cáo Nam Hải Cự Tộc Ngọc Lân tôn thần, mời các thủy thần theo hầu cùng hưởng

Nam Trung Bộ, Ngư dân, người làm nghề biển, Cù Lao Chàm (xã Tân Hiệp), Hội An, Tế lễ đình làng

Làm lúc nào

Hằng năm trước khi ra khơi đánh bắt vụ cá nam; lễ làm trong hai ngày

Đặt lễ ở đâu

Lăng Ông Ngư ở xóm Đình, thôn Bãi Làng; gian giữa nối với hậu tẩm đặt các hòm xương cá Ông

Ai cúng

Các cụ cao tuổi, cư dân trên đảo và ngư dân các vùng lân cận

Lễ vật

Trình tự

1. Ngày đầu: bày trí trong lăng; tối cúng lễ túc (còn gọi lễ cáo yết, lễ tiên thường)
2. Hôm sau: nghinh thần bằng kiệu thần đặt trên một chiếc thuyền lớn có cờ hoa, chiêng trống, đội nhạc
3. Cúng âm linh, cầu an, kéo dài hơn một giờ, rồi hóa vàng mã
4. Tế ông Ngọc Lân Nam Hải ba tuần: sơ hiến, á hiến, chung hiến, có xướng tế, đọc văn tế và đi gia lễ
5. Hát bả trạo (dân đảo gọi hát bạn chèo); trước đây còn hát bội sáu, bảy ngày
6. Đua thuyền, lắc thúng chai, kéo co