Cúng cô hồn

Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.

Về lễ này: làm lúc nào, cúng ai

Còn gọi: Cúng chúng sinh, Cúng thí, Văn tế thập loại chúng sinh, Văn chiêu hồn, Giật cô hồn

Theo quan niệm dân gian, tháng Bảy là lúc các vong linh không người thờ cúng trở về, nên nhà nhà bày mâm ngoài trời để chia phần cho họ. Ba miền bày mâm khác nhau: miền Bắc cúng chay với cháo hoa, Huế chuộng xôi chè và vàng mã cắt dán, miền Nam cúng mặn và có tục giật cô hồn. Lời văn có bài khấn dân gian và các bài văn tế, trong đó có Văn tế thập loại chúng sinh của Nguyễn Du.

Làm lúc nào
Tháng Bảy âm lịch, từ mùng 2 tới rằm; miền Nam còn cúng mùng 2 và 16 hằng tháng
Cúng ai
Cô hồn, các vong linh không nơi nương tựa, không người thờ cúng

Văn tế thập loại chúng sinh (Nguyễn Du)

  • Dùng chung cả nước
  • Phật giáo

Điền trước khi vào lễ

Lời khấn bên dưới đọc được ngay.

Lựa chọn phong tục của anh chị

Đang hiện bản dùng chung cả nước.

Các bài khác của cúng cô hồn

Bản theo miền, theo truyền thống và theo từng phần của lễ.

Lễ vật và cách cúng

Theo nếp thường gặp mà các nguồn ghi lại. Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.

Dùng chung cả nước, Dân gian

Làm lúc nào
Tháng Bảy âm lịch, từ mùng 2 tới trước 12 giờ trưa ngày rằm; cúng vào chiều muộn hoặc chạng vạng tối
Đặt lễ ở đâu
Ngoài sân, trước ngõ; không đặt mâm trong nhà
Ai cúng
Gia chủ

Lễ vật

Lễ vậtSố lượngGhi chú
Gạo, muối1 bát gạo, 1 đĩa muốirải ra bốn phương tám hướng khi xong lễ
Vàng mã

Trình tự

  1. Bày mâm ngoài trời
  2. Dâng hương, đọc văn khấn
  3. Hóa vàng mã
  4. Rải gạo, muối ra bốn phương tám hướng

Điều kiêng

  • Không đặt mâm cúng cô hồn trong nhà

Miền Bắc, Dân gian

Đặt lễ ở đâu
Ngoài sân, trước ngõ
Ai cúng
Gia chủ

Lễ vật

Lễ vậtGhi chú
Cháo hoa (cháo trắng nấu loãng)Phải có. nguồn ghi là món không thể thiếu
Bỏng ngô, khoai lang luộc, sắn luộc
Bánh đa, kẹo dồi
Tiền lẻ, nước lã

Điều kiêng

  • Kiêng cúng đồ mặn cho cô hồn

Huế, Huế, Dân gian

Ai cúng
Gia chủ; có khi mời người cao niên am hiểu kinh kệ tụng niệm

Lễ vật

Lễ vậtGhi chú
Xôi, chè, bánh phu thê, bánh ítbày tỉ mỉ, có khi tạo hình hoa sen
Vàng mã: tiền giấy, áo quần, giày dép, nón lá bằng giấy cắt dánnguồn ghi vàng mã là điểm nhấn của miền Trung
Gạo, muối

Trình tự

  1. Bày mâm
  2. Tụng niệm
  3. Rải gạo muối

Miền Nam, Dân gian

Ai cúng
Gia chủ, chủ cửa hàng

Lễ vật

Lễ vậtGhi chú
Heo quay nguyên con
Gà luộc
Bánh trái
Mía ghim (mía chặt khúc)dân gian nói để vong linh làm gậy chống

Trình tự

  1. Bày mâm, khấn
  2. Cúng xong cho trẻ em và người qua đường vào giật cô hồn (giật lấy đồ cúng)

Miền Nam, Người buôn bán, Dân gian, Cúng cô hồn, chúng sinh

Làm lúc nào
Mùng 2 và 16 âm lịch hằng tháng
Đặt lễ ở đâu
Ngoài sân, trước cửa nhà, cửa hàng, công ty
Ai cúng
Tiểu thương, hộ kinh doanh

Lễ vật

Lễ vậtSố lượngGhi chú
Cháo trắng loãng12 chén, có nơi 5 tới 7 chén
Gạo, muốimột đĩa
Nướcba ly
Hương, hai đèn nến
Giấy tiền vàng bạc, quần áo chúng sinh
Trái cây, hoa, trầu cau
Bánh kẹo, đường thẻ, xôi hoặc chè, bỏng, khoai, bắp luộc, mía
Gà, heo quayTuỳ nhà. tùy điều kiện, mâm ở cửa hàng, công ty thường đầy hơn mâm ở nhà

Trình tự

  1. Bày mâm ngoài sân
  2. Thắp hương, đọc văn khấn
  3. Hóa vàng mã cùng tờ văn khấn
  4. Vãi gạo muối

Lời văn giữ nguyên chữ theo bản đã đăng ở nguồn. Chỗ in nghiêng có gạch chấm là chỗ anh chị điền.

Nguồn

  • Văn tế thập loại chúng sinh, Nguyễn Du (vi.wikisource.org)
  • 17 bài văn tế thập loại cô hồn dành cho chẩn tế (phatgiao.org.vn)
  • Cúng cô hồn hàng tháng, bài văn khấn (docungtamlinh.com.vn)
  • Cúng cô hồn miền Nam và miền Bắc (docungtamlinh.com.vn)
  • Cúng cô hồn cần gì? Hướng dẫn chuẩn bị và thực hiện (didongviet.vn)
  • Lễ cúng cô hồn tại 3 miền: bức họa đa sắc về văn hóa tâm linh của người Việt (vietcetera.com)
Xem thêm văn cúng khácGiỗ chạp, Tết, nhà cửa, làm ăn, vòng đời và các lễ theo vùng.