Cúng cô hồn
- Cô hồn, thí thực
- 20 bài văn khấn
- Lễ vật và cách cúng
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Về lễ này: làm lúc nào, cúng ai
Còn gọi: Cúng chúng sinh, Cúng thí, Văn tế thập loại chúng sinh, Văn chiêu hồn, Giật cô hồn
Theo quan niệm dân gian, tháng Bảy là lúc các vong linh không người thờ cúng trở về, nên nhà nhà bày mâm ngoài trời để chia phần cho họ. Ba miền bày mâm khác nhau: miền Bắc cúng chay với cháo hoa, Huế chuộng xôi chè và vàng mã cắt dán, miền Nam cúng mặn và có tục giật cô hồn. Lời văn có bài khấn dân gian và các bài văn tế, trong đó có Văn tế thập loại chúng sinh của Nguyễn Du.
- Làm lúc nào
- Tháng Bảy âm lịch, từ mùng 2 tới rằm; miền Nam còn cúng mùng 2 và 16 hằng tháng
- Cúng ai
- Cô hồn, các vong linh không nơi nương tựa, không người thờ cúng
Văn tế thập loại chúng sinh (Nguyễn Du)
- Dùng chung cả nước
- Phật giáo
Điền trước khi vào lễ
Lời khấn bên dưới đọc được ngay.
Đang hiện bản dùng chung cả nước.
Các bài khác của cúng cô hồn
Bản theo miền, theo truyền thống và theo từng phần của lễ.
- Phật giáoVăn tế cô hồn (Tra Am Viên Thành)
- Phật giáoVăn tế cô hồn ("Hỡi ôi! Miền U cảnh lạnh lùng tăm tối")
- Miền Nam, Phật giáoVăn tế cô hồn (II) ("Từng nghe đạo cả, kỉnh thuật lời quê")
- Miền Nam, Dân gianVăn khấn cúng cô hồn hàng tháng mùng 2, 16 (bài "văn khấn miền Nam")
- Miền Nam, Người buôn bánVăn khấn cúng cô hồn hàng tháng mùng 2, 16 (bài ngắn gọn, "Cô hồn xuất tại côn lôn" rút gọn)
- Dân gian, Cúng cô hồn, chúng sinhVăn khấn cúng cô hồn, chúng sinh (theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam)
- Dân gian, Cúng cô hồn, chúng sinhVăn khấn chúng sinh ("Hỡi vong linh cô hồn phảng phất")
- Phật giáo, Cúng cô hồn, chúng sinhVăn khấn cúng thí thực cô hồn (không tụng kinh)
- Miền Nam, Người buôn bánBài cúng cô hồn ngắn gọn hàng tháng (mùng 2, 16)
- Miền Nam, Dân gianVăn khấn cúng cô hồn mùng 2, 16 đầy đủ ("Cô hồn xuất tại Côn Lôn")
- Miền Nam, Phật giáoKệ cúng thí cô hồn (Thí thực cô hồn 1)
- Miền Nam, Phật giáoSám triệu cô hồn (Thí thực cô hồn 2)
- Miền Nam, Phật giáoSám cầu siêu thủy lục vớt vong (Thí thực cô hồn 13)
- Nam Trung Bộ, Bình ĐịnhSám tán khô lâu (Thí thực cô hồn 15)
- Nam Trung Bộ, Bình ĐịnhTrạo văn diễn âm (Thí thực cô hồn 16)
- Nam Trung Bộ, Bình ĐịnhVăn thỉnh thập loại cô hồn (Thí thực cô hồn 17)
- Miền Nam, Phật giáoSám văn thí thực hồi hướng (Thí thực cô hồn 5)
- Miền Nam, Phật giáoHồi hướng tế văn (Thí thực cô hồn 12)
- Nam Trung Bộ, Bình ĐịnhVăn hồi hướng cúng thí (Thí thực cô hồn 14)
Lễ vật và cách cúng
Theo nếp thường gặp mà các nguồn ghi lại. Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Dùng chung cả nước, Dân gian
- Làm lúc nào
- Tháng Bảy âm lịch, từ mùng 2 tới trước 12 giờ trưa ngày rằm; cúng vào chiều muộn hoặc chạng vạng tối
- Đặt lễ ở đâu
- Ngoài sân, trước ngõ; không đặt mâm trong nhà
- Ai cúng
- Gia chủ
Lễ vật
| Lễ vật | Số lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Gạo, muối | 1 bát gạo, 1 đĩa muối | rải ra bốn phương tám hướng khi xong lễ |
| Vàng mã |
Trình tự
- Bày mâm ngoài trời
- Dâng hương, đọc văn khấn
- Hóa vàng mã
- Rải gạo, muối ra bốn phương tám hướng
Điều kiêng
- Không đặt mâm cúng cô hồn trong nhà
Miền Bắc, Dân gian
- Đặt lễ ở đâu
- Ngoài sân, trước ngõ
- Ai cúng
- Gia chủ
Lễ vật
| Lễ vật | Ghi chú |
|---|---|
| Cháo hoa (cháo trắng nấu loãng) | Phải có. nguồn ghi là món không thể thiếu |
| Bỏng ngô, khoai lang luộc, sắn luộc | |
| Bánh đa, kẹo dồi | |
| Tiền lẻ, nước lã |
Điều kiêng
- Kiêng cúng đồ mặn cho cô hồn
Huế, Huế, Dân gian
- Ai cúng
- Gia chủ; có khi mời người cao niên am hiểu kinh kệ tụng niệm
Lễ vật
| Lễ vật | Ghi chú |
|---|---|
| Xôi, chè, bánh phu thê, bánh ít | bày tỉ mỉ, có khi tạo hình hoa sen |
| Vàng mã: tiền giấy, áo quần, giày dép, nón lá bằng giấy cắt dán | nguồn ghi vàng mã là điểm nhấn của miền Trung |
| Gạo, muối |
Trình tự
- Bày mâm
- Tụng niệm
- Rải gạo muối
Miền Nam, Dân gian
- Ai cúng
- Gia chủ, chủ cửa hàng
Lễ vật
| Lễ vật | Ghi chú |
|---|---|
| Heo quay nguyên con | |
| Gà luộc | |
| Bánh trái | |
| Mía ghim (mía chặt khúc) | dân gian nói để vong linh làm gậy chống |
Trình tự
- Bày mâm, khấn
- Cúng xong cho trẻ em và người qua đường vào giật cô hồn (giật lấy đồ cúng)
Miền Nam, Người buôn bán, Dân gian, Cúng cô hồn, chúng sinh
- Làm lúc nào
- Mùng 2 và 16 âm lịch hằng tháng
- Đặt lễ ở đâu
- Ngoài sân, trước cửa nhà, cửa hàng, công ty
- Ai cúng
- Tiểu thương, hộ kinh doanh
Lễ vật
| Lễ vật | Số lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Cháo trắng loãng | 12 chén, có nơi 5 tới 7 chén | |
| Gạo, muối | một đĩa | |
| Nước | ba ly | |
| Hương, hai đèn nến | ||
| Giấy tiền vàng bạc, quần áo chúng sinh | ||
| Trái cây, hoa, trầu cau | ||
| Bánh kẹo, đường thẻ, xôi hoặc chè, bỏng, khoai, bắp luộc, mía | ||
| Gà, heo quay | Tuỳ nhà. tùy điều kiện, mâm ở cửa hàng, công ty thường đầy hơn mâm ở nhà |
Trình tự
- Bày mâm ngoài sân
- Thắp hương, đọc văn khấn
- Hóa vàng mã cùng tờ văn khấn
- Vãi gạo muối
Lời văn giữ nguyên chữ theo bản đã đăng ở nguồn. Chỗ in nghiêng có gạch chấm là chỗ anh chị điền.
Nguồn
- Văn tế thập loại chúng sinh, Nguyễn Du (vi.wikisource.org)
- 17 bài văn tế thập loại cô hồn dành cho chẩn tế (phatgiao.org.vn)
- Cúng cô hồn hàng tháng, bài văn khấn (docungtamlinh.com.vn)
- Cúng cô hồn miền Nam và miền Bắc (docungtamlinh.com.vn)
- Cúng cô hồn cần gì? Hướng dẫn chuẩn bị và thực hiện (didongviet.vn)
- Lễ cúng cô hồn tại 3 miền: bức họa đa sắc về văn hóa tâm linh của người Việt (vietcetera.com)
