Cúng cô hồn
Còn gọi: Cúng chúng sinh, Cúng thí, Văn tế thập loại chúng sinh, Văn chiêu hồn, Giật cô hồn
- Cô hồn, thí thực
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Theo quan niệm dân gian, tháng Bảy là lúc các vong linh không người thờ cúng trở về, nên nhà nhà bày mâm ngoài trời để chia phần cho họ. Ba miền bày mâm khác nhau: miền Bắc cúng chay với cháo hoa, Huế chuộng xôi chè và vàng mã cắt dán, miền Nam cúng mặn và có tục giật cô hồn. Lời văn có bài khấn dân gian và các bài văn tế, trong đó có Văn tế thập loại chúng sinh của Nguyễn Du.
Tóm tắt
- Làm ngày nào
- Tháng Bảy âm lịch, từ mùng 2 tới rằm; miền Nam còn cúng mùng 2 và 16 hằng tháng
- Cúng ai
- Cô hồn, các vong linh không nơi nương tựa, không người thờ cúng
Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Mâm cúng
Vùng:
Cả nước
- Làm lúc nào
- Tháng Bảy âm lịch, từ mùng 2 tới trước 12 giờ trưa ngày rằm; cúng vào chiều muộn hoặc chạng vạng tối
- Đặt lễ ở đâu
- Ngoài sân, trước ngõ; không đặt mâm trong nhà
- Ai cúng
- Gia chủ
| Lễ vật | Số lượng | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Gạo, muối | |||
| Gạo, muối | 1 bát gạo, 1 đĩa muối | Chay | Rải ra bốn phương tám hướng khi xong lễ |
| Vàng mã | |||
| Vàng mã | |||
Miền Bắc
- Đặt lễ ở đâu
- Ngoài sân, trước ngõ
- Ai cúng
- Gia chủ
| Lễ vật | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Xôi, bánh | ||
| Cháo hoa (cháo trắng nấu loãng) | Chay | Phải có. Có nơi ghi là món không thể thiếu |
| Bánh đa, kẹo dồi | Chay | |
| Món chay | ||
| Bỏng ngô, khoai lang luộc, sắn luộc | Chay | |
| Đồ vật | ||
| Tiền lẻ, nước lã | Chay | |
Miền Trung
Huế, Huế, Dân gian
- Ai cúng
- Gia chủ; có khi mời người cao niên am hiểu kinh kệ tụng niệm
| Lễ vật | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Xôi, bánh | ||
| Xôi, chè, bánh phu thê, bánh ít | Chay | Bày tỉ mỉ, có khi tạo hình hoa sen |
| Vàng mã | ||
| Vàng mã: tiền giấy, áo quần, giày dép, nón lá bằng giấy cắt dán | Có nơi ghi vàng mã là điểm nhấn của miền Trung | |
| Gạo, muối | ||
| Gạo, muối | Chay | |
Miền Nam
Dân gian
- Ai cúng
- Gia chủ, chủ cửa hàng
| Lễ vật | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Món mặn | ||
| Heo quay nguyên con | Mặn | |
| Gà luộc | Mặn | |
| Xôi, bánh | ||
| Bánh trái | Chay | |
| Quả | ||
| Mía ghim (mía chặt khúc) | Chay | Dân gian nói để vong linh làm gậy chống |
Người buôn bán, Dân gian, Cúng cô hồn, chúng sinh
- Làm lúc nào
- Mùng 2 và 16 âm lịch hằng tháng
- Đặt lễ ở đâu
- Ngoài sân, trước cửa nhà, cửa hàng, công ty
- Ai cúng
- Tiểu thương, hộ kinh doanh
| Lễ vật | Số lượng | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Xôi, bánh | |||
| Cháo trắng loãng | 12 chén, có nơi 5 tới 7 chén | Chay | |
| Bánh kẹo, đường thẻ, xôi hoặc chè, bỏng, khoai, bắp luộc, mía | Chay | ||
| Gạo, muối | |||
| Gạo, muối | một đĩa | Chay | |
| Trà, rượu, nước | |||
| Nước | ba ly | Chay | |
| Hương, đèn, nến | |||
| Hương, hai đèn nến | |||
| Vàng mã | |||
| Giấy tiền vàng bạc, quần áo chúng sinh | |||
| Quả | |||
| Trái cây, hoa, trầu cau | Chay | ||
| Món mặn | |||
| Gà, heo quay | Mặn | Tùy điều kiện, mâm ở cửa hàng, công ty thường đầy hơn mâm ở nhà | |
Nghi thức
Dùng chung cả nước, Dân gian
- Bày mâm ngoài trời
- Dâng hương, đọc văn khấn
- Hóa vàng mã
- Rải gạo, muối ra bốn phương tám hướng
Huế, Huế, Dân gian
- Bày mâm
- Tụng niệm
- Rải gạo muối
Miền Nam, Dân gian
- Bày mâm, khấn
- Cúng xong cho trẻ em và người qua đường vào giật cô hồn (giật lấy đồ cúng)
Miền Nam, Người buôn bán, Dân gian, Cúng cô hồn, chúng sinh
- Bày mâm ngoài sân
- Thắp hương, đọc văn khấn
- Hóa vàng mã cùng tờ văn khấn
- Vãi gạo muối
Kiêng kỵ
Dùng chung cả nước, Dân gian
- Không đặt mâm cúng cô hồn trong nhà
Miền Bắc, Dân gian
- Kiêng cúng đồ mặn cho cô hồn
Cộng đồng và vùng
Nguồn
- Lễ cúng cô hồn tại 3 miền: bức họa đa sắc về văn hóa tâm linh của người Việt (vietcetera.com)
- Cúng cô hồn miền Nam và miền Bắc (docungtamlinh.com.vn)
- Cúng cô hồn hàng tháng, bài văn khấn (docungtamlinh.com.vn)
- Cúng cô hồn cần gì? Hướng dẫn chuẩn bị và thực hiện (didongviet.vn)
Thuộc bộ dữ liệu mở Loại lễ cúng Việt Nam và Nghi thức cúng Việt Nam, giấy phép CC BY 4.0.
Xem các lễ khácGiỗ chạp, Tết, nhà cửa, làm ăn, vòng đời, lễ làng và lễ các dân tộc.Mở