Lễ cúng hồn trâu của người Tày, Nùng
- Lễ của các dân tộc
- 2 bài văn khấn
- Lễ vật và cách cúng
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Về lễ này: làm lúc nào, cúng ai
Còn gọi: Cho trâu ăn Tết, Tết Khoăn vài, Roọng Khoăn vài, Au khoăn vài, Cúng vía trâu, Lễ cúng hồn trâu của người Tày
Sau vụ cày cấy, chủ nhà làm lễ tạ công con trâu, gọi hồn vía trâu về, bón cho trâu bánh, cơm, rượu và cho trâu nghỉ.
- Làm lúc nào
- Mùng 6 tháng 6 âm lịch (Cao Bằng, Lạng Sơn); rằm tháng Bảy (Nghĩa Đô, Lào Cai)
- Cúng ai
- Hồn vía (khoăn) của trâu; Thần Nông, thần giữ gia súc; tổ tiên
Bài khấn cúng tổ tiên ngày Tết gọi hồn trâu mùng 6 tháng 6 (tiếng Tày, kèm lời dịch của nguồn)
- Đông Bắc
- Người Người Tày, Người Nùng
- Cao Bằng
- Dân gian
- Khấn gia tiên
Điền trước khi vào lễ
Lời khấn bên dưới đọc được ngay.
Bài này là bản của miền Bắc.
Các bài khác của lễ cúng hồn trâu của người Tày, Nùng
Bản theo miền, theo truyền thống và theo từng phần của lễ.
Lễ vật và cách cúng
Theo nếp thường gặp mà các nguồn ghi lại. Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Tây Bắc, Người Người Tày, Nghĩa Đô, Lào Cai, Dân gian
- Làm lúc nào
- Sáng rằm tháng Bảy âm lịch
- Đặt lễ ở đâu
- Trước cửa chuồng trâu, dưới gầm sàn
- Ai cúng
- Ông chủ nhà cúng; bà chủ và người chăn trâu bón cho trâu
Lễ vật
| Lễ vật | Ghi chú |
|---|---|
| Mâm lễ: gà luộc, cá nướng, rau luộc, bánh, rượu, trầu cau, kim ngân vàng bạc, hoa quả | Phải có |
| Cho mỗi con trâu: một bó cỏ tươi, một nắm cơm nếp trộn muối riềng, rượu, hai chiếc bánh tết tháng Bảy | Phải có |
Trình tự
- Tối 14 dắt trâu về chuồng, tắm cho trâu
- Chủ nhà cúng rằm mời tổ tiên trên nhà sàn
- Xuống sàn bái lạy, xướng lời cúng thiên thần, thổ địa, thổ công; rồi lời cúng đàn trâu; rồi gọi tên từng con trâu về ăn tết
- Bón cho từng con cơm trộn muối riềng, rượu, thịt gà, cá nướng, bánh; cho uống nước muối, ăn cỏ, thóc, ngô
- Cho trâu nghỉ tại chuồng tới chiều
Đông Bắc, Người Người Tày, Người Nùng, Cao Bằng, Lạng Sơn, Dân gian
- Làm lúc nào
- Ngày mùng 6 tháng 6 âm lịch (tết Khoăn vài); dâng lễ lên bàn thờ tổ tiên vào giờ Thìn
- Đặt lễ ở đâu
- Bàn thờ tổ tiên; ngoài sàn hay sân trước nhà; chuồng trâu
- Ai cúng
- Gia chủ tự làm, không mời thầy cúng
Lễ vật
| Lễ vật | Ghi chú |
|---|---|
| Thịt vịt | Phải có |
| Bánh sừng trâu (pẻng coóc vài) gói lá dong, nhân đỗ xanh thịt lợn, hình cong như sừng trâu | Phải có. một bài ghi nay ít người còn biết gói, thay bằng bánh chưng, bánh coóc mò |
| Bún, xôi, thịt gà | |
| Vàng mã, rượu, quả vườn nhà | |
| Cành cây núc nác có mấu như đầu gối trâu, nhà có bao nhiêu trâu thì bấy nhiêu cành | Phải có. đặt lên mâm lễ thay cho trâu |
| Giấy đỏ dán cột chuồng và sừng trâu | Phải có |
Trình tự
- Dọn chuồng trâu, dán giấy đỏ lên cột chuồng và sừng trâu
- Giờ Thìn dâng lễ lên bàn thờ tổ tiên, đọc bài khấn
- Chuyển mâm lễ ra sàn hay sân cúng Thần Nông, thần giữ gia súc, xin trả lại vía cho trâu
- Dắt trâu, vác cày bừa ra sông suối tắm trâu, rửa cày bừa
- Trước bữa trưa cho trâu ăn trước người: bón bánh, bún, chút rượu, hát câu mời trâu ăn gọi chín hồn trâu về
- Cả nhà ăn cỗ; trẻ chăn trâu được chia cơm nắm, đùi vịt, bánh mang đi
Điều kiêng
- Không mắng chửi, đánh đập trâu bò
- Không sửa chuồng trâu, không sửa cày bừa
- Nghỉ việc đồng
Văn sưu tầm. Chỗ in nghiêng có gạch chấm là chỗ anh chị điền.
Nguồn của phần lễ vật và cách cúng
- Cho trâu "ăn tết" tháng Bảy (baolaocai.vn)
- Con trâu trong đời sống văn hóa của người Tày, Nùng Xứ Lạng (baolangson.vn)