Lễ cúng Ông Tà (Đom Lơng Néak Tà) của người Khơ-me
- Lễ của các dân tộc
- Lễ vật và cách cúng
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Về lễ này: làm lúc nào, cúng ai
Còn gọi: Lễ hội Ông Tà, Đom Lơng Neak Ta, Lễ cầu an của phum sóc, Cúng Neak Tà
Lễ cầu an của phum sóc tại miếu Ông Tà, do sư sãi làm lễ, cầu mưa thuận gió hòa trước vụ gieo cấy; lễ hội Đom Lơng Néak Tà ở Trà Vinh là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2024.
- Làm lúc nào
- Một ngày do từng phum sóc chọn trong tháng Ba, Tư, Năm âm lịch, đầu mùa mưa
- Cúng ai
- Néak Tà (Ông Tà), vị thần bảo hộ phum sóc, thờ bằng các hòn đá trong miếu
Lễ vật và cách cúng
Theo nếp thường gặp mà các nguồn ghi lại. Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Tây Nam Bộ, Người Người Khơ-me, Trà Vinh, Dân gian
- Làm lúc nào
- Mỗi phum sóc chọn một ngày trong tháng Ba, Tư, Năm âm lịch, lúc chuyển từ mùa khô sang mùa mưa; nay phần lớn làm hai ngày
- Đặt lễ ở đâu
- Miếu Néak Tà (miếu Ông Tà) của phum sóc
- Ai cúng
- Cả phum sóc; nghi lễ do các vị sư sãi thực hiện
Lễ vật
| Lễ vật | Ghi chú |
|---|---|
| Mảnh vải đỏ mới phủ lên các hòn đá tượng trưng cho Néak Tà | Phải có |
| Đầu heo, hoặc gà hay vịt luộc | theo bài Tạp chí Quản lý nhà nước |
| Rượu, bánh, trái, hoa, nhang đèn | |
| Vật phẩm chung của cộng đồng và phần riêng của từng gia đình |
Trình tự
- Người có trách nhiệm trong phum sóc báo ngày giờ cho các gia đình
- Sáng ngày đầu: dọn dẹp, trang trí miếu, dựng rạp; lau rửa các hòn đá và phủ vải đỏ mới
- Sư sãi làm lễ cầu mưa thuận gió hòa, phum sóc bình an
- Cúng xong, người dự lấy một phần lễ vật mang về, phần còn lại cả phum sóc cùng ăn
- Nhạc ngũ âm, Rô băm, Dù kê, trống Chhay dam và các trò chơi tùy từng nơi
Chỗ các nguồn nói khác nhau
- Thời điểm: hai bài Báo Văn Hóa ghi tháng Ba, Tư, Năm âm lịch; bài Tạp chí Quản lý nhà nước ghi tháng Chetr và Pih sak theo lịch Khơ-me, khoảng tháng Năm, tháng Sáu dương lịch, và dẫn một khảo sát ở Trà Vinh ghi tháng Tư, tháng Năm dương lịch, trước hoặc sau Chôl Chnăm Thmây, cúng một tới ba ngày
Nam Bộ (nguồn không nói rõ hơn), Người Người Khơ-me, Dân gian
- Làm lúc nào
- Bài tạp chí ghi ngày 4 và 5 tháng Visák (tháng 5 dương lịch)
- Đặt lễ ở đâu
- Miếu Neak Tà: vài hòn đá to nhỏ dưới tán cây, trên gò đất, hoặc miếu xây trong khuôn viên chùa; có nơi không có miếu, đặt lễ trên gò mà khấn
Lễ vật
| Lễ vật | Ghi chú |
|---|---|
| Lễ vật đơn giản và bài kinh Phật | bài tạp chí ghi nhà chùa dùng thay cho lệ đâm trâu cúng ông Tà Hóc và bà Dây Chas ngày trước |
| Nải chuối, ba vắt xôi; nhà khá thì gà, vịt, đầu heo và một bình rượu trắng | theo bài báo Pháp Luật TP.HCM |
Trình tự
- Đặt lễ trước các viên đá tại miếu rồi khấn
Điều kiêng
- Đi ngang miếu ông Tà thì giở nón, lột khăn, nghiêng mình
Nguồn
- Phát huy Lễ hội Đom Lơng Néak Tà gắn với phát triển du lịch (baovanhoa.vn)
- Trà Vinh: Bảo tồn Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội Đom Lơng Néak Tà gắn với phát triển du lịch (baovanhoa.vn)
- Trà Vinh: Thêm một lễ hội truyền thống của đồng bào Khmer trở thành Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (baoquocte.vn, theo Vietnam+)
- Phát huy giá trị tín ngưỡng thờ Neak Ta của người Khmer Nam Bộ tại tỉnh Trà Vinh, Tạp chí Quản lý nhà nước, 5/9/2024 (quanlynhanuoc.vn)
- Nguyễn Xuân Hậu, Vài nét về sự tiếp biến, ảnh hưởng của Phật giáo Theravada đối với tôn giáo và lễ tục truyền thống người Khmer ở Nam Bộ, Nghiên cứu Tôn giáo số 4/2014 (vjol.info.vn)
- Ông Tà mà không tà (Báo Pháp Luật TP.HCM, tuoitre.vn/plo)