Lễ cúng xóm
- Làm ăn, buôn bán
- 4 bài văn khấn
- Lễ vật và cách cúng
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Về lễ này: làm lúc nào, cúng ai
Còn gọi: Tất niên xóm, Cúng tất niên xóm, Cúng xóm đầu năm, Chạp miếu, Cúng Kỳ yên, Chạp miễu, Cúng đáo lệ
Cúng xóm là lễ tất niên của một xóm, một tổ dân phố: trước cúng đất tạ ơn thần và các bậc tiền nhân, sau là bữa ăn chung của bà con. Báo chí tả lệ này nhiều nhất ở Đà Nẵng, Quảng Nam và viết nó phổ biến ở miền Trung, miền Nam.
- Làm lúc nào
- Hạ tuần tháng Chạp (tất niên xóm); có nơi cúng đầu năm
- Cúng ai
- Thổ địa, Thành hoàng, các tiền nhân khai đất lập làng; chiến sĩ trận vong và người đã khuất của xóm
Bài cúng tất niên xóm cuối năm (khuôn văn khấn tất niên)
- Dùng chung cả nước
- Dân gian
Điền trước khi vào lễ
Tên và địa chỉ hiện ngay trong lời khấn bên dưới, chỉ lưu trên máy này.
Đang hiện bản dùng chung cả nước.
Điền thêm 1 chỗ khác
Các bài khác của lễ cúng xóm
Bản theo miền, theo truyền thống và theo từng phần của lễ.
Lễ vật và cách cúng
Theo nếp thường gặp mà các nguồn ghi lại. Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Dùng chung cả nước, Dân gian
- Làm lúc nào
- Cuối tháng Chạp, trước Tết
- Đặt lễ ở đâu
- Chỗ thuận tiện trong xóm, tổ dân phố
- Ai cúng
- Người cao tuổi, có uy tín nhất trong xóm chủ trì
Lễ vật
| Lễ vật |
|---|
| Mâm ngũ quả |
| Hương hoa, đèn nến |
| Giấy tiền vàng mã |
| Trầu cau |
| Rượu, trà |
| Bánh chưng (miền Bắc) hoặc bánh tét (miền Nam) |
| Mâm cỗ mặn hoặc cỗ chay |
Trình tự
- Cúng đất, tạ ơn Thổ địa, Thành hoàng và các tiền nhân khai đất lập làng
- Tưởng nhớ chiến sĩ trận vong và người đã khuất
- Người chủ trì đọc văn cúng, lạy cầu cho cả xóm
- Dọn tiệc tất niên, đọc lời phát biểu, cùng nâng ly
Nam Trung Bộ, Đà Nẵng, Quảng Nam, Dân gian
- Làm lúc nào
- Hạ tuần tháng Chạp: làng Phước Hưng cúng ngày 23, miếu Nhỏ làng Hòa Mỹ ngày 24, miếu Tam vị làng Hòa Phú ngày 25; tổ dân phố chọn thứ Bảy, Chủ nhật tiện cho mọi nhà. Xưa có lệ không cúng tất niên sau 23 tháng Chạp. Có nơi cúng xóm sau tiết lập xuân
- Đặt lễ ở đâu
- Ở làng: tại miếu của làng. Ở phố: bàn lễ đặt giữa đường hoặc ngã ba trong khu dân cư
- Ai cúng
- Chủ bái (chánh bái) của xóm, đàn ông mặc áo dài khăn đóng; các nhà góp tiền, góp công
Lễ vật
| Lễ vật | Ghi chú |
|---|---|
| Đầu heo | tổ 7 Khuê Trung |
| Xôi, chè | |
| Khoai, môn | sản vật nhà nông |
| Hương đèn, hoa quả, trà |
Trình tự
- Tổ trưởng, trưởng thôn tới từng nhà vận động đóng góp
- Phụ nữ nấu mâm cúng và bữa ăn chung
- Bày lễ, chủ bái khấn, trong lời khấn gọi tên xứ đất xưa của xóm (như "Đồng Bé xứ", "Bàu Đưng xứ")
- Ở làng: cắt cử người lo hương khói các nơi thờ tự trong năm
- Cả xóm ngồi ăn tất niên
Lời văn giữ nguyên chữ theo bản đã đăng ở nguồn. Chỗ in nghiêng có gạch chấm là chỗ anh chị điền.
Nguồn
- Văn khấn tất niên xóm, tổ dân phố (hoatieu.vn)
- Cúng xóm tất niên (baophapluat.vn)
- Tất niên xóm (baophapluat.vn)
- Cúng xóm cuối năm (daidoanket.vn)
- Tá thổ (baoquangnam.vn)