Lễ cúng trăng Ok Om Bok của người Khơ-me
- Lễ của các dân tộc
- Lễ vật và cách cúng
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Về lễ này: làm lúc nào, cúng ai
Còn gọi: Oóc Om Bóc, Ok-Om-Bok, Lễ đút cốm dẹp, Cúng trăng, Thvai Preas khe, Lễ cúng trăng Ok Om Bok của người Khmer
Theo tục, sau vụ mùa người Khơ-me bày cốm dẹp và nông sản dưới trăng tạ ơn Thần Mặt Trăng, rồi chủ lễ đút cốm dẹp cho trẻ nhỏ và hỏi điều các em ước. Các nguồn nói có lời khấn nhưng không chép.
- Làm lúc nào
- Đêm rằm tháng Mười âm lịch
- Cúng ai
- Thần Mặt Trăng; Thần Nước
Lễ vật và cách cúng
Theo nếp thường gặp mà các nguồn ghi lại. Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Tây Nam Bộ, Người Người Khơ-me, Dân gian
- Làm lúc nào
- Đêm rằm tháng Mười âm lịch, khi trăng lên khỏi ngọn cây
- Đặt lễ ở đâu
- Sân nhà, sân chùa hay chỗ trống nhìn rõ mặt trăng; bàn lễ kê dưới một cái cổng tre trúc kết hoa lá
- Ai cúng
- Cụ ông, người có uy tín hay vị achar làm chủ lễ; trẻ em, thanh thiếu niên và cha mẹ dự
Lễ vật
| Lễ vật | Ghi chú |
|---|---|
| Cốm dẹp (nếp mới rang rồi giã dẹp, trộn nước dừa, đường, dừa nạo) | Phải có. mọi nguồn đều ghi là lễ vật bắt buộc |
| Dừa tươi | |
| Mía | |
| Chuối | |
| Khoai môn, khoai mì, khoai lang; khoai kđúch (củ mài) và củ hạn | bài tạp chí ghi nơi có người cao tuổi thì khoai kđúch bắt buộc phải có |
| Trái cây, bánh, hoa cúc, hoa vạn thọ cắm trên thân cây chuối | |
| Nhang, nến, trà | |
| Đèn gió, hoa đăng | thả sau lễ |
Trình tự
- Dựng cổng bằng ba cây trúc, kèm hai cây mía; kê bàn bày lễ vật
- Trải chiếu, mọi người ngồi chắp tay quay về hướng mặt trăng
- Trăng lên cao thì đốt nhang, nến, rót trà; chủ lễ khấn tạ ơn Thần Mặt Trăng, xin nhận lễ vật và ban sức khỏe, mưa thuận gió hòa
- Chủ lễ gọi trẻ em tới, đút cốm dẹp cùng các thứ lễ vật vào miệng từng em, vừa đút vừa hỏi các em ước điều gì
- Thả đèn gió, thả hoa đăng xuống sông rạch, ao hồ; dọn mâm cúng xuống cùng ăn, múa hát
Tây Nam Bộ, Người Người Khơ-me, ấp Ba Se B, xã Song Lộc, Vĩnh Long, Dân gian
- Làm lúc nào
- Đêm rằm tháng Mười âm lịch
- Đặt lễ ở đâu
- Bàn cúng bày trong sân, dưới ánh trăng
- Ai cúng
- Gia chủ mời hai vị trưởng lão có uy tín tới hành lễ
Lễ vật
| Lễ vật | Số lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Cốm dẹp làm từ nếp mới | Phải có | |
| Chuối, trái cây, khoai lang, khoai môn, dừa tươi | ||
| Hai cây mía còn nguyên ngọn dựng hai bên bàn | 2 | theo lời người hành lễ là cánh cổng nhìn lên mặt trăng |
| Dây trầu 12 lá nối giữa hai cây mía, treo 7 quả cau | 12 lá ứng 12 tháng, 7 quả ứng 7 ngày trong tuần |
Trình tự
- Đọc kinh cầu phúc
- Thả đèn xuống sông
- Đút cốm dẹp cho trẻ em, người thân kèm lời cầu nguyện gửi thần mặt trăng
Đọc thêm về lễ cúng trăng Ok Om Bok của người Khơ-me
Bài của Nhật Nguyệt về cách cúng, phong tục và việc chuẩn bị.
Nguồn
- Huỳnh Văn Tánh, Nhân sinh quan của đồng bào dân tộc Khmer từ sự ảnh hưởng của lễ hội Oóc Om Bok, Tạp chí Nghiên cứu Triết học số 21 (4/2025) (vjol.info.vn)
- Tìm hiểu về Lễ hội Ok-Om-Bok của đồng bào Khmer Nam bộ (baocantho.com.vn)
- Cùng đồng bào Khmer vui hội Ok Om Bok (baovanhoa.vn)
- Lễ cúng trăng, nét văn hóa độc đáo của đồng bào Khmer Nam Bộ (tuoitre.vn)
- Độc đáo lễ cúng trăng Ok Om Bok của đồng bào Khmer Vĩnh Long (nhandan.vn)