Cúng thí thực (Mông Sơn thí thực)

Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.

Về lễ này: làm lúc nào, cúng ai

Còn gọi: Mông sơn thí thực, Thí thực cô hồn, Chẩn tế cô hồn, Trai đàn chẩn tế, Cúng thí

Thí thực là nghi lễ của Phật giáo, nhà chùa dùng kinh chú để chia thức ăn cho cô hồn và khuyên họ nghe pháp. Lễ có ba cỡ là Đại, Trung, Tiểu Mông Sơn thí thực; khóa nhỏ chỉ cần nước và cháo loãng. Trình tự ở các chùa giống nhau vì theo sách khoa nghi, còn đàn tràng, lễ nhạc, vàng mã thì miền Bắc và miền Nam làm khác nhau.

Làm lúc nào
Nhà chùa làm hằng ngày và trong các trai đàn chẩn tế, lễ cầu siêu; gia chủ có thể thỉnh làm tại nhà
Cúng ai
Cô hồn, ngạ quỷ, các hương linh; thỉnh chư Phật và Tiêu Diện Đại Sỹ chứng minh

Kệ cúng thí cô hồn (Thí thực cô hồn 1)

  • Miền Nam
  • Phật giáo

Điền trước khi vào lễ

Lời khấn bên dưới đọc được ngay.

Lựa chọn phong tục của anh chị

Bài này là bản của miền Nam.

Các bài khác của cúng thí thực (Mông Sơn thí thực)

Bản theo miền, theo truyền thống và theo từng phần của lễ.

Lễ vật và cách cúng

Theo nếp thường gặp mà các nguồn ghi lại. Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.

Dùng chung cả nước, Phật giáo

Làm lúc nào
Nhà chùa làm hằng ngày (Tiểu Mông Sơn) và trong các trai đàn chẩn tế, lễ cầu siêu; gia chủ có thể thỉnh làm tại nhà
Đặt lễ ở đâu
Tại chùa hoặc tại nhà gia chủ
Ai cúng
Nhà sư chủ lễ; khóa giản lược gia chủ tự làm được

Lễ vật

Lễ vậtSố lượngGhi chú
Hoa, quả, nhang, đèn
Thức ăn, thức uống, bánh kẹo
Nước và cháo loãng1 cốc nước, 1 bát cháo loãngPhải có. mức tối thiểu của khóa Tiểu Mông Sơn

Trình tự

  1. Niệm hương, lễ Tổ, thỉnh Phật
  2. Thỉnh Tam bảo tiếp dẫn chân linh
  3. Quy y linh
  4. Phát tấu trình Ngũ phương sứ giả
  5. Tụng kinh, trì chú
  6. Chủ lễ thượng đàn khai cúng Mông Sơn thí thực, kiết ấn, trì chú
  7. Phóng sinh, hoàn mãn

Đồng bằng Bắc Bộ, Hà Nội, chùa Tảo Sách, Phật giáo

Đặt lễ ở đâu
Lập đàn và cúng ngay ở ban Tam bảo
Ai cúng
1 tới 3 sư thầy, có thêm các thầy cúng trong ban nhạc lễ xướng lễ; một khóa lễ 2 tới 4 giờ

Lễ vật

Lễ vậtGhi chú
Đồ ăn cúng thí
Vàng mã, tiền tào quan, ngựa giấy, đồ dùng bằng giấy to như thật, hình nhân người hầunguồn ghi nhiều hơn hẳn chùa ở TP. Hồ Chí Minh

Trình tự

  1. Thỉnh Phật
  2. Thỉnh vong, tắm vong, quy vong
  3. Phát tấu trình Ngũ phương sứ giả
  4. Tụng kinh, trì chú
  5. Thượng đàn cúng; trong lúc cúng các sư múa lục cúng (hương, đèn, hoa, quả, trà, nước) quanh đàn tràng

Đồng bằng Bắc Bộ, chùa Côn Sơn, Hải Dương, Hải Phòng, Phật giáo

Làm lúc nào
Tối 23 tháng Giêng âm lịch (năm 2026), nghi lễ cuối của lễ hội mùa Xuân Côn Sơn, Kiếp Bạc
Đặt lễ ở đâu
Sân chùa Côn Sơn, trước cửa tiền đường: đàn chính và đàn bàn tiến
Ai cúng
Chư tăng Ban Trị sự Phật giáo thành phố chủ trì

Lễ vật

Lễ vật
Cháo gạo, cơm chay
Mía, bánh đa, hoa quả, bỏng ngô
Hoa đăng, hương nến, hoa nghi

Trình tự

  1. Thiết trí đàn Mông Sơn, đặt tượng Phật tọa trên đàn
  2. Cúng Phật, cúng Thánh
  3. Dâng sớ cầu an
  4. Bày các mâm lễ chay dọc từ đàn chính tới đàn bàn tiến để ban phát cho chúng sinh

Đông Nam Bộ, Thành phố Hồ Chí Minh, chùa Linh Tiên, Phật giáo

Đặt lễ ở đâu
Ngoài ban Tam bảo còn lập ban thờ Tiêu Diện Đại Sỹ (bày vật cúng chúng sinh), năm ban Phật ngũ phương và cầu Nại Hà
Ai cúng
5 tới 7 sư, không có thầy cúng; một khóa lễ 4 tới 6 giờ

Lễ vật

Lễ vật
Hương, đèn, nước, hoa, quả ở năm ban Phật ngũ phương
Vật cúng chúng sinh ở ban Tiêu Diện Đại Sỹ

Trình tự

  1. Thỉnh Phật
  2. Quy y linh
  3. Tụng kinh, trì chú
  4. Chủ lễ đi thỉnh Phật ở năm ban ngũ phương, trình lễ mở địa ngục
  5. Thỉnh Tiêu Diện Đại Sỹ, triệu thỉnh cô hồn
  6. Ban kinh sư chạy đàn, dẫn vong qua cầu Nại Hà
  7. Thượng đàn cúng thí

Văn sưu tầm. Chỗ in nghiêng có gạch chấm là chỗ anh chị điền.

Nguồn của phần lễ vật và cách cúng

  • Lê Hoàng Hải, Hoàng Văn Chung: Thực hành nghi lễ Mông Sơn thí thực trong Phật giáo Việt Nam hiện nay, Nghiên cứu Tôn giáo số 5 năm 2022 (vjol.info.vn)
  • Linh thiêng Lễ Mông Sơn thí thực tại Côn Sơn (tapchitoaan.vn)
  • Lễ Mông Sơn thí thực ở chùa Côn Sơn (mekongasean.vn)
Xem thêm văn cúng khácGiỗ chạp, Tết, nhà cửa, làm ăn, vòng đời và các lễ theo vùng.