Cúng thí thực (Mông Sơn thí thực)
- Cô hồn, thí thực
- 10 bài văn khấn
- Lễ vật và cách cúng
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Về lễ này: làm lúc nào, cúng ai
Còn gọi: Mông sơn thí thực, Thí thực cô hồn, Chẩn tế cô hồn, Trai đàn chẩn tế, Cúng thí
Thí thực là nghi lễ của Phật giáo, nhà chùa dùng kinh chú để chia thức ăn cho cô hồn và khuyên họ nghe pháp. Lễ có ba cỡ là Đại, Trung, Tiểu Mông Sơn thí thực; khóa nhỏ chỉ cần nước và cháo loãng. Trình tự ở các chùa giống nhau vì theo sách khoa nghi, còn đàn tràng, lễ nhạc, vàng mã thì miền Bắc và miền Nam làm khác nhau.
- Làm lúc nào
- Nhà chùa làm hằng ngày và trong các trai đàn chẩn tế, lễ cầu siêu; gia chủ có thể thỉnh làm tại nhà
- Cúng ai
- Cô hồn, ngạ quỷ, các hương linh; thỉnh chư Phật và Tiêu Diện Đại Sỹ chứng minh
Kệ cúng thí cô hồn (Thí thực cô hồn 1)
- Miền Nam
- Phật giáo
Điền trước khi vào lễ
Lời khấn bên dưới đọc được ngay.
Bài này là bản của miền Nam.
Các bài khác của cúng thí thực (Mông Sơn thí thực)
Bản theo miền, theo truyền thống và theo từng phần của lễ.
- Miền Nam, Phật giáoSám triệu cô hồn (Thí thực cô hồn 2)
- Miền Nam, Phật giáoSám cầu siêu thủy lục vớt vong (Thí thực cô hồn 13)
- Nam Trung Bộ, Bình ĐịnhSám tán khô lâu (Thí thực cô hồn 15)
- Nam Trung Bộ, Bình ĐịnhTrạo văn diễn âm (Thí thực cô hồn 16)
- Nam Trung Bộ, Bình ĐịnhVăn thỉnh thập loại cô hồn (Thí thực cô hồn 17)
- Miền Nam, Phật giáoSám văn thí thực hồi hướng (Thí thực cô hồn 5)
- Miền Nam, Phật giáoHồi hướng tế văn (Thí thực cô hồn 12)
- Nam Trung Bộ, Bình ĐịnhVăn hồi hướng cúng thí (Thí thực cô hồn 14)
- Phật giáo, Cúng cô hồn, chúng sinhVăn khấn cúng thí thực cô hồn (không tụng kinh)
Lễ vật và cách cúng
Theo nếp thường gặp mà các nguồn ghi lại. Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Dùng chung cả nước, Phật giáo
- Làm lúc nào
- Nhà chùa làm hằng ngày (Tiểu Mông Sơn) và trong các trai đàn chẩn tế, lễ cầu siêu; gia chủ có thể thỉnh làm tại nhà
- Đặt lễ ở đâu
- Tại chùa hoặc tại nhà gia chủ
- Ai cúng
- Nhà sư chủ lễ; khóa giản lược gia chủ tự làm được
Lễ vật
| Lễ vật | Số lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Hoa, quả, nhang, đèn | ||
| Thức ăn, thức uống, bánh kẹo | ||
| Nước và cháo loãng | 1 cốc nước, 1 bát cháo loãng | Phải có. mức tối thiểu của khóa Tiểu Mông Sơn |
Trình tự
- Niệm hương, lễ Tổ, thỉnh Phật
- Thỉnh Tam bảo tiếp dẫn chân linh
- Quy y linh
- Phát tấu trình Ngũ phương sứ giả
- Tụng kinh, trì chú
- Chủ lễ thượng đàn khai cúng Mông Sơn thí thực, kiết ấn, trì chú
- Phóng sinh, hoàn mãn
Đồng bằng Bắc Bộ, Hà Nội, chùa Tảo Sách, Phật giáo
- Đặt lễ ở đâu
- Lập đàn và cúng ngay ở ban Tam bảo
- Ai cúng
- 1 tới 3 sư thầy, có thêm các thầy cúng trong ban nhạc lễ xướng lễ; một khóa lễ 2 tới 4 giờ
Lễ vật
| Lễ vật | Ghi chú |
|---|---|
| Đồ ăn cúng thí | |
| Vàng mã, tiền tào quan, ngựa giấy, đồ dùng bằng giấy to như thật, hình nhân người hầu | nguồn ghi nhiều hơn hẳn chùa ở TP. Hồ Chí Minh |
Trình tự
- Thỉnh Phật
- Thỉnh vong, tắm vong, quy vong
- Phát tấu trình Ngũ phương sứ giả
- Tụng kinh, trì chú
- Thượng đàn cúng; trong lúc cúng các sư múa lục cúng (hương, đèn, hoa, quả, trà, nước) quanh đàn tràng
Đồng bằng Bắc Bộ, chùa Côn Sơn, Hải Dương, Hải Phòng, Phật giáo
- Làm lúc nào
- Tối 23 tháng Giêng âm lịch (năm 2026), nghi lễ cuối của lễ hội mùa Xuân Côn Sơn, Kiếp Bạc
- Đặt lễ ở đâu
- Sân chùa Côn Sơn, trước cửa tiền đường: đàn chính và đàn bàn tiến
- Ai cúng
- Chư tăng Ban Trị sự Phật giáo thành phố chủ trì
Lễ vật
| Lễ vật |
|---|
| Cháo gạo, cơm chay |
| Mía, bánh đa, hoa quả, bỏng ngô |
| Hoa đăng, hương nến, hoa nghi |
Trình tự
- Thiết trí đàn Mông Sơn, đặt tượng Phật tọa trên đàn
- Cúng Phật, cúng Thánh
- Dâng sớ cầu an
- Bày các mâm lễ chay dọc từ đàn chính tới đàn bàn tiến để ban phát cho chúng sinh
Đông Nam Bộ, Thành phố Hồ Chí Minh, chùa Linh Tiên, Phật giáo
- Đặt lễ ở đâu
- Ngoài ban Tam bảo còn lập ban thờ Tiêu Diện Đại Sỹ (bày vật cúng chúng sinh), năm ban Phật ngũ phương và cầu Nại Hà
- Ai cúng
- 5 tới 7 sư, không có thầy cúng; một khóa lễ 4 tới 6 giờ
Lễ vật
| Lễ vật |
|---|
| Hương, đèn, nước, hoa, quả ở năm ban Phật ngũ phương |
| Vật cúng chúng sinh ở ban Tiêu Diện Đại Sỹ |
Trình tự
- Thỉnh Phật
- Quy y linh
- Tụng kinh, trì chú
- Chủ lễ đi thỉnh Phật ở năm ban ngũ phương, trình lễ mở địa ngục
- Thỉnh Tiêu Diện Đại Sỹ, triệu thỉnh cô hồn
- Ban kinh sư chạy đàn, dẫn vong qua cầu Nại Hà
- Thượng đàn cúng thí
Văn sưu tầm. Chỗ in nghiêng có gạch chấm là chỗ anh chị điền.
Nguồn của phần lễ vật và cách cúng
- Lê Hoàng Hải, Hoàng Văn Chung: Thực hành nghi lễ Mông Sơn thí thực trong Phật giáo Việt Nam hiện nay, Nghiên cứu Tôn giáo số 5 năm 2022 (vjol.info.vn)
- Linh thiêng Lễ Mông Sơn thí thực tại Côn Sơn (tapchitoaan.vn)
- Lễ Mông Sơn thí thực ở chùa Côn Sơn (mekongasean.vn)
