Cúng thôi nôi, đầy năm
- Vòng đời
- 5 bài văn khấn
- Lễ vật và cách cúng
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Về lễ này: làm lúc nào, cúng ai
Còn gọi: Đầy tuổi tôi, Cúng đầy năm, Cúng đầy tuổi, Lễ thôi nôi
Theo tục, khi trẻ tròn một năm thì thôi nằm nôi; cha mẹ cúng tạ ơn các bà Mụ như lễ đầy tháng, làm cỗ trình gia tiên, rồi bày đồ vật cho bé chọn để đoán nghề về sau. Ba miền khác nhau ở mâm lễ hơn là ở lời khấn.
- Làm lúc nào
- Khi bé tròn 12 tháng, tính theo âm lịch
- Cúng ai
- 12 bà Mụ và bà Mụ Chúa; gia tiên; thổ công, đất đai, Thành hoàng bổn cảnh
Văn khấn gia tiên (khi trẻ đầy năm)
- Dùng chung cả nước
- Dân gian
- Khấn gia tiên
Điền trước khi vào lễ
Tên và địa chỉ hiện ngay trong lời khấn bên dưới, chỉ lưu trên máy này.
Đang hiện bản dùng chung cả nước.
Điền thêm 4 chỗ khác
Các bài khác của cúng thôi nôi, đầy năm
Bản theo miền, theo truyền thống và theo từng phần của lễ.
Lễ vật và cách cúng
Theo nếp thường gặp mà các nguồn ghi lại. Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Dùng chung cả nước, Dân gian
- Làm lúc nào
- Khi bé tròn 12 tháng, tính theo âm lịch; docungtamlinh.com.vn ghi theo lối 'gái lùi 2, trai lùi 1'
- Ai cúng
- Cha mẹ bé
Lễ vật
| Lễ vật | Số lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Lễ cúng Mụ như lễ đầy tháng: xôi, chè mỗi thứ 12 phần nhỏ và 1 phần lớn | bé trai chè đậu trắng, bé gái chè trôi nước | |
| Gà luộc, heo sữa quay, bánh hỏi | ||
| Trái cây năm loại, hoa, hương, nến, gạo, muối, trà, rượu, nước, bánh kẹo, trầu têm cánh phượng | ||
| Bộ giấy cúng thôi nôi ghi tên, ngày sinh của bé | 1 bộ | |
| Bộ đồ hình thế nam hoặc nữ, ghi tên và ngày sinh của bé | 1 bộ | cúng xong đốt (hoatieu.vn) |
| Cỗ khấn gia tiên: trầu cau, trà rượu, vàng hương, hoa quả | theo vankhan.vn | |
| Mâm đồ vật cho bé chọn | vankhan.vn: con trai bày cung tên, giấy bút; con gái bày dao kéo, kim chỉ. Các trang nay kể sách, bút, ống nghe, gương lược, tiền |
Trình tự
- Cúng Mụ và đọc văn khấn như lễ đầy tháng
- Làm cỗ khấn trình trước ban thờ gia tiên
- Khấn đất đai, thổ công; cùng lời ấy đọc trước mâm Thành hoàng bổn cảnh, Cửu huyền thất tổ
- Thử đứa trẻ: mặc cho bé chỉnh tề, đặt bé trước các món đồ, xem bé nhặt món nào trước
- Hóa vàng mã, váy áo; giữ lại đồ chơi cho bé; cả nhà thụ lộc
Miền Bắc, Dân gian
Lễ vật
| Lễ vật | Số lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Gà luộc | 1 con | |
| Đĩa quả năm loại | 1 đĩa | |
| Chè đậu trắng và xôi | 12 bát chè, 12 đĩa xôi | cúng 12 bà Mụ |
| Cháo | 1 tô và 3 chén | cúng 3 Đức Thầy |
| Trầu têm, lá trầu nguyên, trái cau | 12 miếng trầu, 1 lá, 1 trái | |
| Bộ đồ hình nam ghi tên, ngày sinh của bé | 1 bộ | cúng xong đốt |
| Hài xanh, nén vàng xanh, váy áo xanh | 12 phần | |
| Ly nước hoặc rượu nhỏ | 1 ly | rưới lên hoa sau khi cúng |
| Mâm Thần Tài, Thổ Địa: trái cây, chè đậu trắng, xôi gấc, 3 ly nước, bánh kẹo, trầu cau, rượu nếp, gà luộc |
Trình tự
- Cúng ông bà tổ tiên, 12 bà Mụ và Đức Ông
- Cúng Thần Tài, Thổ Địa; bàn thờ thiên và bàn thờ Phật dâng hoa, trái cây, xôi, chè
- Cho bé bốc đồ: sách vở, bút, ống nghe, gói xôi, gương lược, vàng, tiền
Miền Trung, Dân gian
- Làm lúc nào
- Tính theo âm lịch
Lễ vật
| Lễ vật | Số lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Đĩa ngũ quả | 1 đĩa | |
| Gà trống luộc | 1 con | |
| Chè | 12 chén nhỏ và 1 chén lớn | bé gái chè trôi nước, bé trai chè đậu trắng |
| Xôi | 12 dĩa nhỏ và 1 dĩa lớn | |
| Cháo trắng | 12 chén nhỏ và 1 chén lớn | |
| Hoa cát tường, đèn cầy, nhang | 1 bình hoa, 2 đèn, 3 nhang | |
| Trầu têm, lá trầu nguyên, trái cau | 12 miếng, 1 lá, 1 trái | |
| Bộ đồ hình thế nam hoặc nữ ghi tên, ngày sinh của bé | 1 bộ | cúng xong đốt |
| Hài xanh, váy áo xanh, trầu cánh phượng | 12 phần |
Trình tự
- Cúng Mụ, đọc bài khấn thôi nôi
- Bố hoặc mẹ cầm tay bé vái ba vái; sau ba tuần hương thì tạ lễ, hóa vàng mã, vẩy rượu lúc hóa
- Khấn đất đai diên địa, thổ công; cùng lời ấy đọc trước mâm Thành hoàng bổn cảnh, Cửu huyền thất tổ và ông bà quá vãng
- Cho bé chọn đồ vật
Miền Nam, Dân gian
- Làm lúc nào
- Theo âm lịch, 'gái lùi 2, trai lùi 1'; cúng khoảng 8 tới 9 giờ sáng hoặc chiều tối
- Ai cúng
- Ông bà hoặc cha của bé
Lễ vật
| Lễ vật | Số lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Gà luộc chéo cánh hoặc vịt luộc | 1 con | |
| Heo quay | 1 con | Tuỳ nhà. tùy điều kiện |
| Xôi gấc hoặc xôi đậu xanh | 12 đĩa nhỏ và 1 đĩa lớn | |
| Chè | 12 chén nhỏ và 1 tô lớn | thường là chè đậu trắng nước cốt dừa; bé gái chè trôi nước |
| Bộ tam sên: thịt heo luộc, trứng luộc, tôm hoặc cua luộc | 1 bộ | |
| Mâm ngũ quả: mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, sung | 1 mâm | |
| Trầu têm cánh phượng, rượu trắng, trà, nhang, đèn cầy, gạo, muối | ||
| Giấy tiền, hài và quần áo giấy | 13 đôi hài, 13 bộ áo | 12 nhỏ cho 12 bà Mụ, 1 lớn cho bà Mụ Chúa |
| Mâm Thần Tài, Thổ Địa, Ông Táo: ngũ quả, xôi, chè, tam sên, hoa, trầu cau, trà rượu, gạo muối | đặt ở hai bàn thờ ấy | |
| Mâm gia tiên mặn hoặc chay | gà hoặc vịt luộc, xôi hoặc bánh tét, canh, món xào, món mặn, cơm trắng |
Trình tự
- Bày ba mâm: mâm 12 bà Mụ và 3 Đức Ông ở giữa nhà, mâm Thần Tài, Thổ Địa, Ông Táo, mâm gia tiên
- Chủ lễ thắp ba nén nhang, đọc văn khấn
- Hương gần tàn thì bày mâm đồ vật, để bé tự bò tới chọn một món
- Nhang tàn thì hóa vàng mã, cả nhà thụ lộc
Điều kiêng
- Trong ngày giữ nhà cửa vui vẻ, tránh to tiếng
Lời văn giữ nguyên chữ theo bản đã đăng ở nguồn. Chỗ in nghiêng có gạch chấm là chỗ anh chị điền.
Nguồn
- Văn khấn lễ cúng mụ (Đầy cữ, đầy tháng, đầy năm) (vankhan.vn)
- Lễ vật và bài văn cúng thôi nôi cho bé trai, bé gái (docungtamlinh.com.vn)
- Bài cúng thôi nôi cho bé trai và bé gái (hoatieu.vn)
- Lễ cúng thôi nôi miền Bắc (docungtamlinh.com.vn)
- Cách cúng thôi nôi miền Trung (docungtamlinh.com.vn)
- Cách cúng thôi nôi miền Nam (docungtamlinh.com.vn)