Mô hình kinh doanh bền vững cho một app huyền học cần gì?

Trong tranh "Người xem bói" của Caravaggio, vẽ khoảng năm 1595, cô gái nắm tay chàng trai để xem chỉ tay, mắt nhìn thẳng vào anh. Nhìn kỹ mới thấy ngón tay cô đang lặng lẽ tuột chiếc nhẫn khỏi tay anh. Bốn trăm năm sau, kiểu làm ăn ấy vẫn còn: nói cho người ta nghe điều họ lo, rồi lấy tiền trong lúc họ đang lo.

Bài này hỏi ngược lại: một sản phẩm về tâm linh, huyền học có thể kiếm tiền theo cách nào để càng lâu càng được tin hơn?

Đường dễ và vòng bền khác nhau ở đâu?

Đường dễ đi một chiều, vòng bền tự quay lại. Đường dễ là bảo năm nay có hạn, rồi bán lễ giải, bùa, vật phẩm. Nó bán chạy được một thời gian, nhưng mỗi người mua rồi hiểu ra là một người không quay lại, và kể cho người khác.

Vòng bền thì ngược lại: tri thức có nguồn tạo lòng tin, lòng tin khiến người ta dám dùng thử, dùng thấy ích thì rủ cả nhà, cả nhà dùng thì có lý do quay lại, và tiền thu được lại đổ vào tri thức.

Năm điều dưới đây là năm khâu của vòng ấy, theo cách Nhật Nguyệt đang làm.

1. Vì sao tri thức phải vững trước khi bán bất cứ thứ gì?

Vì không thể thu tiền cho một câu trả lời mà chính mình không giải thích được nó từ đâu ra. Ở Nhật Nguyệt, mỗi khẳng định trong bài có chú thích tới một nguồn cụ thể. Mỗi kết quả tiện ích nói rõ phần nào là phép tính lịch, phần nào là quy tắc của một phái, phần nào là quan niệm dân gian, và điều gì chưa từng được chứng minh.

Hiểu rõ thứ mình làm còn giúp biết chỗ phải dừng. Ngày âm tính được và kiểm được bằng dữ liệu thiên văn. Lá số thì chỉ lập đúng được theo quy tắc của sách, còn tám chữ có ứng với đời một người hay không thì chưa nghiên cứu nào cho thấy. Nói rõ điều ấy không làm sản phẩm yếu đi; nó làm người dùng tin phần còn lại.

2. An toàn của người dùng đặt ở đâu so với doanh thu?

Đặt trước, kể cả khi phải bỏ lỡ doanh thu. Người ta thường tìm tới tâm linh vào lúc khó: nhà có tang, chia tay, một năm nhiều chuyện. Đó cũng là lúc dễ bị dẫn dắt nhất. Vài luật Nhật Nguyệt giữ:

• Không bán cách hoá giải: không bùa, không gói lễ, không "trả tiền để tránh vận xấu".
• Bản luận không gọi năm, tháng nào là "xấu". Tiện ích nào nhắc tới hạn tuổi thì thuật lại như một quan niệm dân gian, kèm câu chưa được chứng minh.
• Câu hỏi về ý định tự hại không nhận một lá số. Trợ lý trả lời bằng lời hỗ trợ và số đường dây 115.

Hướng tới logic không có nghĩa là chê bai niềm tin. Cúng giỗ, xem ngày, giữ nếp nhà là đời sống có thật của nhiều gia đình. Thứ cần bỏ là phần mê tín bị dùng để doạ và để bán.

3. Lòng tin được xây bằng gì?

Bằng những việc làm có thể kiểm lại, không bằng lời hứa. Lòng tin ở đây không đến từ một lời tự khen về uy tín. Nó đến từ những thứ người dùng tự kiểm được:

• Nguồn của từng câu, ở cuối từng bài.
• Nhật ký đính chính công khai, ghi lỗi nào đã sửa và sửa ngày nào.
• Bộ dữ liệu lịch mở, ai cũng tải về đối chiếu được.

Lòng tin xây chậm và mất rất nhanh. Vì thế mọi quyết định bán hàng đều nên hỏi một câu: nếu người dùng biết hết cách mình làm, họ có còn tin không?

4. Vì sao phải cho dùng thử trước khi trả tiền?

Vì trong một lĩnh vực nhiều lừa đảo, người dùng có lý do để nghi ngờ trước. Gần như mọi tiện ích tra cứu của Nhật Nguyệt dùng được mà không cần đăng ký. Tài khoản mới được tặng một lượt bản luận chuyên sâu, để người dùng tự đọc và tự đánh giá trước khi bỏ tiền.

Người ta trả tiền khi đã thấy sự cẩn thận, không phải trước đó. Cách này chậm hơn ở tháng đầu, nhưng người trả tiền là người đã tin, nên họ ở lại.

5. Gia đình tạo ra hiệu ứng mạng lưới thế nào?

Bằng chính những ngày cả nhà vốn đã cùng giữ. Một người tạo nhóm, thêm ngày giỗ ông nội, mời bố mẹ và anh chị em vào. Tới ngày, cả nhóm cùng được nhắc, có sổ tay việc cần chuẩn bị, có địa chỉ nhà thờ họ để chỉ đường.

Mỗi người vào nhóm làm nhóm có ích hơn cho mọi người còn lại. Không cần quảng cáo để thuyết phục từng người: lời mời đến từ người nhà. Đây là hiệu ứng mạng lưới tự nhiên nhất mà một sản phẩm về phong tục có thể có, vì gia đình Việt vốn đã là một mạng lưới.

6. Giữ chân người dùng bằng cách nào mà không cần mẹo?

Bằng nhịp của chính đời sống. Ngày âm quay lại mỗi tháng: rằm, mùng một. Ngày giỗ quay lại mỗi năm. Tết quay lại mỗi mùa xuân. Khi sản phẩm gắn với những ngày gia đình vốn đã giữ, người dùng quay lại vì cần, không vì một chuỗi điểm danh hay một thông báo dụ dỗ.

Nhắc có thể báo trước một tháng, một tuần, một ngày. Sổ tay liệt kê việc cần làm và người được giao. Năm sau, cùng ngày ấy, nhóm lại được nhắc. Vòng lặp này không cần ai thiết kế: nó đã có sẵn trong văn hoá.

Vậy tiền đến từ đâu?

Từ những thứ người dùng đã thấy giá trị, không từ nỗi sợ.

• Gói gia đình: cho nhóm đông hơn và thêm tính năng cùng giữ ngày của nhà mình.
• Bản luận chuyên sâu: đọc trọn lá số theo sách, trả tiền theo lượt.
• Không quảng cáo, không bán vật phẩm hoá giải.

Mô hình này lớn chậm hơn đường dễ. Nhưng mỗi vòng quay để lại thứ cộng dồn được: thêm tri thức, thêm lòng tin, thêm một gia đình.