Khởi nghiệp mì gói tại Nga
Nguyễn Đăng Quang sinh ngày 23/8/1963 tại Quảng Trị. Ông thuộc thế hệ người Việt sang Đông Âu du học từ những năm 1980, giai đoạn nhiều sinh viên được cử đi đào tạo tại các nước xã hội chủ nghĩa, và ở lại làm ăn khi hệ thống đó tan rã. Ông lấy bằng Thạc sĩ Quản trị kinh doanh tại Đại học Kinh tế Plekhanov (Nga) và bằng Tiến sĩ Vật lý tại Viện Hàn lâm Khoa học Belarus. Hai nền tảng này, một bên là kiến thức quản trị và một bên là tư duy nghiên cứu, cùng xuất hiện trong phần lớn hành trình sự nghiệp sau đó của ông.
Vì sao một xưởng mì gói nhỏ ở Nga lại đáng chú ý?
Vì nó ra đời đúng lúc thị trường Nga hậu Xô Viết rơi vào tình trạng khan hiếm hàng tiêu dùng, khi bộ máy phân phối cũ sụp đổ còn hệ thống mới chưa hình thành. Ông cùng một số người bạn mở xưởng sản xuất mì gói nhỏ để bán cho cộng đồng người Việt tại đây, tức là bắt đầu từ một nhóm khách hàng hẹp và quen thuộc. Cơ sở này dần lớn thành Masan Rus Trading, có thời điểm sản xuất hàng chục triệu gói mì mỗi tháng, rồi mở rộng sang tương ớt, nước tương và các loại gia vị khác.
Xây dựng Masan tại Việt Nam
Đầu những năm 2000, ông Quang mang vốn và kinh nghiệm tích lũy ở Nga về nước, thành lập Công ty Cổ phần Tập đoàn Masan. Đây là thời điểm kinh tế Việt Nam mở cửa mạnh hơn, tầng lớp tiêu dùng đô thị bắt đầu đông lên và thị trường hàng đóng gói còn nhiều khoảng trống. Masan Consumer nhanh chóng trở thành một trong những doanh nghiệp hàng tiêu dùng lớn nhất Việt Nam với các thương hiệu quen thuộc như nước tương và nước mắm Chin-su, Nam Ngư, mì Omachi, Kokomi, cà phê Wake-up.
Việc niêm yết và thâu tóm Vinacafé nói lên điều gì?
Hai việc này cho thấy Masan chuyển từ một doanh nghiệp sản xuất đơn thuần sang một tập đoàn có cấu trúc tài chính và danh mục thương hiệu rộng hơn. Masan Group niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM năm 2009, đưa công ty vào thị trường vốn đại chúng và tạo kênh huy động cho các bước mở rộng sau này. Năm 2011, Masan Consumer mua lại cổ phần chi phối tại Vinacafé Biên Hòa, đưa thương hiệu cà phê hòa tan lâu đời này vào hệ sinh thái tập đoàn.
Vai trò ở Techcombank có gì đáng nói?
Việc ông Quang giữ vai trò Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng quản trị Ngân hàng Techcombank từ năm 2016 cho thấy mối liên hệ giữa Masan và lĩnh vực tài chính, ngân hàng, vốn là chỗ dựa cho các kế hoạch mở rộng quy mô lớn. Đây là vai trò quản trị song song với vai trò điều hành tập đoàn tiêu dùng, không phải một hoạt động tách rời.
Mở rộng bán lẻ và vị thế tỷ phú
Năm 2019, Masan nhận chuyển nhượng hệ thống bán lẻ VinCommerce (VinMart, VinMart+) từ Vingroup, sau đổi tên thành WinCommerce với thương hiệu WinMart, đưa Masan trở thành một trong những nhà bán lẻ hiện đại lớn nhất Việt Nam, bên cạnh các mảng hàng tiêu dùng, thức ăn chăn nuôi và khai khoáng. Thương vụ này đáng chú ý vì nó đưa một doanh nghiệp vốn mạnh ở khâu sản xuất và thương hiệu xuống thẳng khâu bán lẻ, nơi tiếp xúc trực tiếp với người tiêu dùng. Nhờ khối tài sản gắn với cổ phần tại Masan và Techcombank, ông nhiều năm liền có tên trong danh sách tỷ phú USD Việt Nam theo Forbes và Bloomberg. Ông hiện là Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Masan.
Đâu là ghi chép chắc chắn, đâu là phần ít chắc chắn hơn?
Phần chắc chắn gồm các mốc có thể đối chiếu qua hồ sơ doanh nghiệp và báo chí kinh tế: ngày sinh, các bằng cấp, việc thành lập Masan, thương vụ Vinacafé, việc niêm yết và thương vụ VinCommerce. Phần ít chắc chắn hơn là các chi tiết về giai đoạn đầu ở Nga, nơi câu chuyện khởi nghiệp thường được kể lại ở dạng giai thoại và không phải con số nào cũng có nguồn kiểm chứng độc lập. Cách đọc an toàn là xem phần đầu như bối cảnh và động cơ, còn phần sau như dữ kiện.