TL;DR: Chùa Ông, tên chữ Thất phủ cổ miếu, dựng năm 1684 ở cù lao Phố, nay thuộc phường Trấn Biên, tỉnh Đồng Nai, thờ Quan Thánh Đế Quân cùng Thiên Hậu Thánh Mẫu, Phúc Đức Chính Thần và Bổn Đầu Công. Lễ hội đầu năm những năm gần đây kéo dài từ mùng 9 tới 13 tháng Giêng, có lễ nghinh thần trên sông, diễu hành, múa lân sư rồng, thả hoa đăng; ngày 10/11/2023 lễ hội được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Chùa Ông cù lao Phố ở đâu và thờ ai?
Chùa Ông, tên chữ là Thất phủ cổ miếu, ở cù lao Phố, phường Hiệp Hòa cũ của Biên Hòa[1]; từ năm 2025, nơi này thuộc phường Trấn Biên, tỉnh Đồng Nai. Chùa được khởi dựng năm 1684[3]; năm 2024, địa phương kỷ niệm 340 năm kiến lập di tích (1684-2024)[1].
Chính điện thờ Quan Thánh Đế Quân, tức Quan Công, biểu tượng của trung nghĩa, tín nghĩa và chính trực; hai bên thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu, Phúc Đức Chính Thần và Bổn Đầu Công[3]. Di tích được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa quốc gia năm 2001[2].
Người Hoa đến cù lao Phố từ bao giờ?
Cuối thế kỷ 17, tướng quân Trần Thượng Xuyên dẫn đoàn người Hoa hơn 3.000 người trên 50 thuyền tới đây và được chúa Nguyễn cho định cư[3]. Cù lao Phố dần thành Nông Nại Đại Phố, một thương cảng sầm uất bậc nhất phương Nam[3].
Chùa Ông ra đời trong cộng đồng ấy. Kiến trúc giữ kiểu truyền thống với đá xanh Bửu Long, gốm, gạch, mái ngói âm dương; bố cục gồm tiền điện, trung điện, hậu điện, hai bên có dãy tả ban, hữu ban[3].
Lễ hội chùa Ông diễn ra vào những ngày nào?
Lễ hội chùa Ông đầu năm những năm gần đây kéo dài năm ngày, từ mùng 9 tới 13 tháng Giêng âm lịch: năm 2023 từ 30/1 tới 3/2[2], năm 2024 từ 18/2 tới 22/2, khai mạc tối mùng 10 tháng Giêng[1]. Nếu giữ lịch ấy, lễ hội năm 2027 rơi vào 14/2 tới 18/2/2027.
Ngoài lễ hội đầu năm, chùa còn làm lễ vía Quan Thánh Đế Quân ngày 24 tháng 6 âm lịch, có tế lễ, múa lân, múa rồng và rước kiệu Quan Công[3].
Lễ hội chùa Ông có những nghi thức gì?
Lễ hội có lễ nghinh thần trên sông, diễu hành đường phố, múa lân sư rồng, triển lãm thư pháp và tranh, thả hoa đăng và thả bóng bay[1]. Báo Nhân Dân kể thêm lễ cúng thiên, lễ thả phúc khí cầu, cùng các tiết mục võ thuật và tuồng[2].
Trong lễ nghinh thần, các hội quán diễu qua các tuyến phố, biểu diễn múa, lân sư rồng và tuồng[3]. Người dân tới miếu dâng hương cầu an[3].
Lễ hội chùa Ông được công nhận di sản khi nào?
Ngày 10/11/2023, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa Lễ hội chùa Ông vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia[2]. Đây là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đầu tiên của tỉnh Đồng Nai[1].
Những mốc chính của chùa Ông cù lao Phố là gì?
| Mốc | Sự kiện |
|---|---|
| 1684 | Khởi dựng Thất phủ cổ miếu |
| 2001 | Xếp hạng di tích lịch sử văn hóa quốc gia |
| 30/1 tới 3/2/2023 (mùng 9 tới 13 tháng Giêng) | Lễ hội chùa Ông năm Quý Mão |
| 10/11/2023 | Lễ hội vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia |
| 18/2 tới 22/2/2024 (mùng 9 tới 13 tháng Giêng) | Lễ hội và kỷ niệm 340 năm kiến lập |
| 24 tháng 6 âm lịch hằng năm | Lễ vía Quan Thánh Đế Quân |
Gợi ý của Nhật Nguyệt: đi lễ hội chùa Ông cần lưu ý gì?
Lễ nghinh thần trên sông và diễu hành đường phố là lúc đông nhất; nên xem lịch chương trình của ban tổ chức trước khi đi, vì ngày dương mỗi năm mỗi khác. Ăn mặc kín đáo khi vào chính điện, giữ trật tự khi người dân dâng hương.
Tìm đường theo tên mới: cù lao Phố nay thuộc phường Trấn Biên, tỉnh Đồng Nai.
