Giới thiệu
Tùng Dương là ca sĩ nhạc thể nghiệm Việt Nam, được biết đến với phong cách âm nhạc khác biệt và sự nghiệp kéo dài hơn hai thập kỷ. Anh được truyền thông trong nước gọi là "DIVO nhạc Việt".
Nhạc thể nghiệm ở Việt Nam là gì, và Tùng Dương đứng ở đâu trong dòng đó?
Nhạc thể nghiệm là khu vực ít đường mòn nhất của nhạc Việt: người làm phải tự tạo ra chỗ đứng thay vì dựa vào khuôn mẫu thị trường đã có sẵn. Tùng Dương chọn đi vào khu vực đó và trụ lại lâu dài, nên tên tuổi anh gắn với một phân khúc khán giả nhất định chứ không phải dòng nhạc đại chúng. Cách gọi "DIVO nhạc Việt" mà truyền thông trong nước dành cho anh phản ánh vị trí đó: một giọng ca được nhìn nhận như biểu tượng của sự khác biệt, không chỉ là một ca sĩ hát hay.
Sự nghiệp âm nhạc
Tùng Dương bắt đầu được chú ý với các sản phẩm âm nhạc mang dấu ấn cá nhân. Năm 2007, anh phát hành album thứ hai mang tên "Những ô màu khối lập phương", thực hiện cùng nhạc sĩ Đỗ Bảo. Album này được thu âm vào ban đêm để giữ trọn tinh thần sáng tạo, với nhiều tiếng hát và tiếng hú được ứng tác ngay trong phòng thu.
Vì sao "Những ô màu khối lập phương" lại đáng kể?
Đây là album đánh dấu bước chuyển trong cách Tùng Dương tiếp cận phòng thu: anh không hát theo một khuôn đã định sẵn mà để phần ứng tác diễn ra ngay trong quá trình thu. Việc thu vào ban đêm là một lựa chọn có chủ đích, nhằm giữ được trạng thái sáng tạo đặc thù mà ban ngày khó tái hiện. Sự hợp tác với Đỗ Bảo cho thấy anh tìm đến những nhạc sĩ có cá tính riêng thay vì chạy theo công thức an toàn.
Một trong những ca khúc gắn liền với tên tuổi Tùng Dương là "Con cò". Anh chia sẻ rằng bài hát này đã chạm tới tâm khảm người Việt Nam, với hình ảnh con cò biểu trưng cho những gam màu sáng tối và cảm xúc hỉ, nộ, ái, ố của đời người.
Điều gì khiến "Con cò" trở thành dấu mốc?
Hình ảnh con cò đã ăn sâu vào văn hóa dân gian Việt Nam qua ca dao và đồng dao, nên khi đưa nó vào nhạc đương đại, người hát đứng trước một biểu tượng đã có sẵn sức nặng. Tùng Dương không giữ hình ảnh đó ở dạng trang trí, mà mở nó ra thành những gam màu sáng tối và các cung bậc cảm xúc hỉ, nộ, ái, ố. Chính cách khai thác nhiều tầng nghĩa ấy giúp ca khúc được đông đảo công chúng biết đến và gắn chặt với tên tuổi anh.
Trong những năm gần đây, Tùng Dương tiếp tục làm mới mình qua các sản phẩm như "Một vòng Việt Nam" và "Tái sinh". "Tái sinh" được sáng tác bởi Tăng Duy Tân và Drum7, ra mắt với mục tiêu chinh phục khán giả trẻ. Tùng Dương cho biết anh đã đề nghị Tăng Duy Tân sáng tác một bài hát mà ở lứa tuổi nào cũng có thể nghe được. Ca khúc này sau đó trở thành hiện tượng và được đông đảo công chúng đón nhận.
Việc "Tái sinh" do người trẻ sáng tác có ý nghĩa gì với một nghệ sĩ đã hoạt động lâu năm?
Yêu cầu Tùng Dương đặt ra với Tăng Duy Tân rất cụ thể: một bài hát mà ở lứa tuổi nào cũng nghe được, tức là không tự giới hạn khán giả vào nhóm nào. Kết quả cho thấy một nghệ sĩ gắn với nhạc thể nghiệm vẫn có thể chạm tới công chúng rộng nếu bài hát đủ sức đi qua nhiều thế hệ người nghe. Việc ca khúc trở thành hiện tượng và được đông đảo công chúng đón nhận là dấu hiệu cho thấy hướng đi đó đã phát huy tác dụng.
Quan điểm nghệ thuật
Tùng Dương chia sẻ rằng anh quan niệm làm nhạc là để mọi người được hạnh phúc. Anh cũng bày tỏ sự cởi mở trong việc hợp tác với các nghệ sĩ trẻ, cho rằng cần lắng nghe và hòa nhập vào thế giới của họ thay vì áp đặt suy nghĩ của mình. Anh nhận định rằng sự kết hợp giữa các thế hệ nghệ sĩ có thể tạo ra đột phá trong âm nhạc.
Vì sao quan điểm hợp tác liên thế hệ của anh đáng chú ý?
Ở một ngành mà nghệ sĩ lâu năm thường được đặt ở vị trí truyền đạt kinh nghiệm một chiều, cách Tùng Dương nói về hợp tác đi theo hướng ngược lại: lắng nghe và hòa nhập vào thế giới của người trẻ. Đây không chỉ là thái độ lịch sự, mà còn là điều kiện để một người làm nhạc thể nghiệm tiếp tục có chất liệu mới. Quan điểm này giải thích vì sao các sản phẩm gần đây của anh vẫn tìm được đường tới khán giả trẻ thay vì khép lại trong một nhóm người nghe trung thành.
Giải thưởng
Tại Giải âm nhạc Cống hiến 2025, Tùng Dương nhận chiếc cúp Cống hiến thứ 14 trong sự nghiệp ở hạng mục Bài hát của năm với "Tái sinh". Anh cho biết anh đã nghĩ bộ sưu tập của mình dừng ở chiếc cúp thứ 13, và quyết định dành chiếc cúp này cho người em họ, nhạc sĩ Tăng Duy Tân.
Con số 14 ở Giải Cống hiến nói lên điều gì?
Giải Cống hiến do báo chí văn hóa trong nước tổ chức và được xem là một trong những giải có trọng lượng với người làm nhạc ở Việt Nam. Việc một ca sĩ theo đuổi nhạc thể nghiệm tích lũy được số cúp ở mức đó cho thấy sự ghi nhận không chỉ đến từ một sản phẩm đơn lẻ mà trải dài qua nhiều năm. Chi tiết Tùng Dương nói anh từng nghĩ bộ sưu tập của mình dừng ở chiếc cúp thứ 13, rồi dành chiếc thứ 14 cho Tăng Duy Tân, cho thấy anh nhìn giải thưởng gắn với cả ê-kíp đứng sau ca khúc chứ không tách riêng phần của người hát.
Phần nào là ghi chép chắc chắn, phần nào là giai thoại?
Những dữ kiện có mốc rõ ràng gồm năm sinh, album "Những ô màu khối lập phương" năm 2007 cùng nhạc sĩ Đỗ Bảo, các ca khúc "Con cò", "Một vòng Việt Nam", "Tái sinh", cùng việc "Tái sinh" đoạt hạng mục Bài hát của năm tại Giải âm nhạc Cống hiến 2025 và là chiếc cúp Cống hiến thứ 14 của anh. Các chi tiết như việc thu âm ban đêm, tiếng hát và tiếng hú ứng tác trong phòng thu, hay lời kể về việc anh đề nghị Tăng Duy Tân viết một bài hát nghe được ở mọi lứa tuổi, đều là lời kể lại từ chính nhân vật hoặc từ báo chí, nên nên đọc như giai thoại nghề nghiệp hơn là dữ kiện kiểm chứng độc lập. Cách gọi "DIVO nhạc Việt" là cách truyền thông trong nước gọi anh, không phải một danh hiệu chính thức do tổ chức nào trao.