Giới thiệu
Văn Cao, tên thật là Nguyễn Văn Cao, sinh ngày 15/11/1923 tại Hải Phòng trong một gia đình viên chức. Ông được biết đến là nhạc sĩ có nhiều đóng góp cho hoạt động âm nhạc, nghệ thuật Việt Nam, đặc biệt với vai trò tác giả bài "Tiến quân ca", Quốc ca Việt Nam.
Quá trình hoạt động và sự nghiệp
Thuở niên thiếu, ông đi học và làm việc ở Hải Phòng. Từ năm 1943, ông tham gia hoạt động Việt Minh, trong đội trừ gian. Trong thời gian này, ông sáng tác nhiều ca khúc yêu nước, nổi tiếng như "Đống Đa", "Thăng Long hành khúc ca", "Tiếng rừng"... Ông cũng làm phóng viên viết báo, làm thơ, vẽ tranh.
Ông tham gia Hội Văn hoá Cứu quốc, viết cho báo Độc Lập, tham gia Hội Văn Nghệ Việt Nam, Hội nhạc sĩ Việt Nam.
Sự ra đời của "Tiến quân ca"
Theo lời kể lại vào năm 1976 của tác giả về hoàn cảnh ra đời của bài Quốc ca, đó là vào những ngày mùa đông năm 1944, khi cuộc đấu tranh cách mạng của dân tộc đang sục sôi khí thế. Văn Cao gặp Vũ Quý, là một cán bộ Việt Minh, cũng là một người vẫn theo dõi những hoạt động nghệ thuật của Văn Cao. Ông Vũ Quý hỏi như đề nghị Văn Cao thoát ly hoạt động cách mạng và giao nhiệm vụ đầu tiên cho Văn Cao là sáng tác một bài hát cho quân đội cách mạng.
Văn Cao lúc ấy chưa biết đến chiến khu, chỉ biết những con đường Phố Ga, đường Hàng Bông, đường Bờ Hồ (Hà Nội) theo thói quen đi và cũng chưa gặp các chiến sĩ quân đội cách mạng trong khóa quân chính đầu tiên và không biết họ hát như thế nào. Tác giả đang nghĩ cách viết một bài hát thật giản dị cho họ có thể hát được. Ông đã trăn trở, tìm kiếm những âm thanh, hình ảnh trong buổi chiều đi dọc các con phố Hà Nội và viết được những nét nhạc đầu tiên của bài "Tiến quân ca". Ông đã chỉnh sửa và hoàn thiện bài hát nhiều ngày sau đó tại căn gác số 45 Nguyễn Thượng Hiền, Hà Nội trong những ngày đông ảm đạm, đói, rét, khổ cực.
Khi bài hát viết xong, ông Vũ Quý đã rất hài lòng. "Tiến quân ca" là bài ca cách mạng, với âm hưởng hào hùng, thôi thúc, cổ vũ tinh thần, nhiệt huyết và lòng yêu nước của bộ đội, nhân dân Việt Nam cùng đứng lên đấu tranh giành độc lập dân tộc.
Ngày 17/8/1945, bài hát "Tiến quân ca" đã vang lên giữa bầu trời Hà Nội với hàng ngàn giọng hát cất lên, vang theo những đoạn sôi nổi. Ngày 19/8/1945, một cuộc mít-tinh lớn họp tại quảng trường Nhà hát Lớn, dàn đồng ca của Thiếu niên Tiền phong hát "Tiến quân ca" chào lá cờ đỏ sao vàng.
Quốc ca Việt Nam
Cách mạng Tháng Tám thành công, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập, năm 1946, Quốc hội khóa I đã chính thức quyết định chọn "Tiến quân ca" làm Quốc ca Việt Nam. Trong bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam năm 1946, tại Điều 3, ghi rõ: Quốc ca là bài "Tiến quân ca".
Bài "Tiến quân ca" được đánh giá không những chỉ là một bản nhạc hay so với nhiều bài quốc ca của các nước khác mà nó còn có đầy đủ giá trị tiêu biểu, vì nó đã gắn bó tình cảm với nhiều thế hệ nối tiếp nhau trải qua nhiều chặng đường gian nan và vinh quang của lịch sử dân tộc Việt Nam.
Vinh danh và cuối đời
Với những đóng góp của ông trong hoạt động nghệ thuật, đặc biệt trong việc sáng tác bài "Tiến quân ca", theo Sắc lệnh số 32-SL ngày 25/4/1949, ông đã vinh dự được tặng thưởng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất, Huân chương Độc lập hạng Nhất.
Ông mất ngày 10/7/1995 tại Hà Nội.