Bốc bát hương, chuyển bàn thờ
Còn gọi: Dời bàn thờ, An vị bát hương, Thay bát hương, Thay bàn thờ mới, Thiên di linh vị, Hạ bát hương
- Thần linh thờ trong nhà
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Theo tục, trước khi hạ bát hương để dời bàn thờ gia chủ làm lễ xin phép, tới nơi mới làm lễ an vị. Báo Giác Ngộ ghi bốc bát hương là tín niệm dân gian thịnh hành ở miền Bắc, các vùng khác cuối năm chỉ lau bát hương, thay cát; đạo Phật không có nghi thức bốc bát hương.
Tóm tắt
- Làm ngày nào
- Khi về nhà mới, thay bàn thờ, thay bát hương hay dời bàn thờ sang chỗ khác trong nhà; chọn ngày giờ theo tục
- Cúng ai
- Thần linh, Thổ Công, Thần Tài cai quản trong nhà; gia tiên nội ngoại, Bà Cô Ông Mãnh có bát hương được dời
- Nơi cúng
- Lễ xin dời tại bàn thờ nhà cũ; lễ an vị tại bàn thờ nhà mới
- Ai cúng
- Thầy hoặc pháp sư được nhờ bốc, chú nguyện
Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Mâm cúng
Vùng:
Cả nước
Dân gian
- Làm lúc nào
- Ngày giờ chọn theo tuổi gia chủ; khi về nhà mới làm lễ nhập trạch trước rồi mới an vị bát hương
| Lễ vật | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Trà, rượu, nước | ||
| Tại nhà cũ: trái cây, hoa tươi, nước sạch, rượu, trầu cau | Chay | Mâm lễ đơn giản |
| Xôi, bánh | ||
| Tại nhà mới: xôi, chè, hương, đèn, trà rượu, vàng mã | Chay | Sắm tươm tất hơn |
| Xôi, gà trống luộc nguyên con, một chai rượu, ba chén nhỏ, trầu 3 lá, cau 3 quả | Mặn | |
| Khác | ||
| Một cặp ngựa giấy một đỏ một vàng, đủ áo mũ kiếm, và một đôi áo quan | Có nơi ghi để cúng Thổ Công thần linh | |
| Đồ vật | ||
| Bát hương mới, bộ cốt (thất bảo, giấy dị hiệu), tro nếp hoặc cát trắng, rượu gừng | Khi bốc bát hương mới | |
Phật giáo
| Lễ vật | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Khác | ||
| Không sắp lễ | Tuỳ nhà. Khi hạ bát hương để đổi bàn thờ mới hoặc để lau dọn rồi đặt lại (theo hướng dẫn của nhà chùa) | |
| Quả | ||
| Hoa quả, bát cơm trắng, nước | Chay | Lễ đơn giản khi hạ bát hương để chuyển đi (theo hướng dẫn của nhà chùa) |
| Đồ vật | ||
| Cốt bát hương: tro hoặc cát sạch | Gói thất bảo tuỳ duyên có hoặc không | |
Miền Bắc
- Làm lúc nào
- Có nhà bốc bát hương vào dịp cuối năm đón năm mới
Nghi thức
Dùng chung cả nước, Dân gian
- Tại nhà cũ bày lễ, thắp 3 nén hương, khấn xin dời, nói rõ tên, địa chỉ cũ, địa chỉ mới, lý do
- Hương tàn khoảng hai phần ba thì hoá vàng, hạ bát hương
- Phủ vải đỏ hoặc đặt bát hương trong thùng dán giấy đỏ khi mang ra ngoài; lau đồ thờ bằng rượu gừng
- Bốc bát hương mới: rửa và lau bát bằng rượu gừng, hơ bát, viết dị hiệu, đặt cốt, bốc từng nắm tro vào bát
- Đặt bát hương lên bàn thờ mới theo vị trí đã định
- Thắp hương, đọc văn khấn an vị; thắp hương liên tục 49 tới 100 ngày đầu
Dùng chung cả nước, Phật giáo
- Cắm hương, chắp tay bạch xin phép hạ bát hương
- Bài trí bàn thờ mới hoặc thỉnh bát hương tới nơi mới
- Bạch lễ dâng đặt bát hương, cúng thực, hồi hướng, hạ lễ
Miền Bắc, Dân gian
- Nhờ thầy bốc bát hương, chú nguyện, thỉnh Phật thánh hay vong linh về an vị nơi bát hương
Kiêng kỵ
- Không để bát hương lộ thiên khi di chuyển
- Sau khi an vị hạn chế xê dịch bát hương
Chỗ các nguồn nói khác nhau
- Có bốc lại bát hương khi về nhà mới hay không: có hướng dẫn ghi bát hương cũ còn lành, nhà cũ làm ăn thuận thì giữ, chỉ tỉa chân nhang; bát đã cũ, sứt mẻ thì nhân dịp này bốc mới
- Báo Giác Ngộ ghi đạo Phật không có tín niệm bốc bát hương nên không có nghi thức nào, bát hương chỉ là vật để cắm hương; có nhà chùa hướng dẫn nghi thức riêng cho việc hạ và dâng đặt bát hương khi chuyển đổi ban thờ
Cộng đồng và vùng
Đọc thêm về bốc bát hương, chuyển bàn thờ
Nguồn
- Văn khấn và thủ tục bốc bát hương về nhà mới (docungtamlinh.com.vn)
- Chuẩn bị thủ tục chuyển bàn thờ về nhà mới (docungtamlinh.com.vn)
- Văn khấn chuyển bàn thờ gia tiên (hoatieu.vn)
- Có nên bốc bát hương? (giacngo.vn)
- Quan điểm Phật giáo về bốc bát hương để đón mừng năm mới (giacngo.vn)
Thuộc bộ dữ liệu mở Loại lễ cúng Việt Nam và Nghi thức cúng Việt Nam, giấy phép CC BY 4.0.
Xem các lễ khácGiỗ chạp, Tết, nhà cửa, làm ăn, vòng đời, lễ làng và lễ các dân tộc.Mở