Lễ Chúc thực, cúng cơm cho người mới mất
Còn gọi: Dâng cơm, Triêu tịch điện, Triệu tịch điện văn, Chiêu tịch diện, Cúng cơm trong 100 ngày, Hiến thực, Tiến linh
- Tang ma
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Theo tục, con cháu dâng cơm cho người mới mất như khi còn sống: lúc linh cữu còn ở nhà gọi là chúc thực, sau khi chôn gọi là triêu tịch điện, cúng tới tuần tốt khốc thì thôi. Ở Nam Bộ việc này gọi là hiến thực, ngày mùng một và rằm làm cỗ lớn hơn gọi là cúng tuần.
Tóm tắt
- Làm ngày nào
- Mỗi ngày hai buổi sớm chiều, từ lúc linh cữu còn ở nhà tới tuần 100 ngày (nhà chùa: tới 49 ngày)
- Cúng ai
- Người mới mất
Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Mâm cúng
Vùng:
Cả nước
Dân gian
- Làm lúc nào
- Mỗi ngày hai buổi sớm và chiều, từ sau lễ thành phục tới tuần tốt khốc (100 ngày)
- Đặt lễ ở đâu
- Linh tọa; nhà đại gia rước hồn bạch từ linh sàng ra linh tọa
- Ai cúng
- Con cháu trong nhà
| Lễ vật | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Đồ vật | ||
| Chậu nước, khăn mặt, cau trầu buổi sáng | Chay | Phụng như khi người còn sống |
| Khác | ||
| Cơm, canh, vài món theo bữa ăn của nhà | ||
| Trà, rượu, nước | ||
| Hương, đèn, nước, trà hoặc rượu | Chay | |
Phật giáo
- Làm lúc nào
- Mỗi ngày ba buổi khi chưa chôn; sau đó tới hết 49 ngày
- Đặt lễ ở đâu
- Bàn thờ linh (bàn vong)
| Lễ vật | Chay, mặn |
|---|---|
| Trà, rượu, nước | |
| Trà buổi sáng | Chay |
| Khác | |
| Cơm buổi trưa và chiều | |
Miền Nam
Nam Bộ (nguồn không nói rõ hơn), Dân gian
- Làm lúc nào
- Mỗi ngày hai hoặc ba bữa sau khi an táng, tới lễ tốt khốc 100 ngày
| Lễ vật | Ghi chú |
|---|---|
| Khác | |
| Cơm cúng hằng ngày | Phải có |
| Cỗ bàn trọng hậu hơn vào ngày sóc, vọng | Gọi là cúng tuần |
Nam Bộ (nguồn không nói rõ hơn), Phật giáo
- Làm lúc nào
- Ngày hai bữa sáng và tối trong thời gian quan tài còn quàn tại nhà (lễ triêu tịch)
- Đặt lễ ở đâu
- Trước quan tài
- Ai cúng
- Thân nhân quỳ trước quan tài; nhà sư làm lễ tụng kinh và đọc bài văn tế Triêu tịch
| Lễ vật |
|---|
| Khác |
| Cơm cúng mỗi bữa |
Nghi thức
Dùng chung cả nước, Dân gian
- Buổi sáng bưng chậu nước, khăn mặt, cau trầu vào chỗ giường nằm, khóc ba tiếng, rước hồn bạch ra linh tọa rồi dâng cúng
- Buổi tối dâng cúng xong rước vào linh sàng, buông màn đắp chăn
- Tới tuần tốt khốc tế một tiệc rồi thôi cúng hai buổi
Dùng chung cả nước, Phật giáo
- Sáng cúng trà, trưa và chiều cúng cơm theo nghi đơn giản gọi là tiến linh
- Gần ngày đưa đám có lễ triêu điện buổi sáng (bà con đọc ai điếu) và tịch điện buổi tối (con cháu nội tộc)
Nam Bộ (nguồn không nói rõ hơn), Dân gian
- Tang chủ cúng cơm hằng ngày, gọi là lễ hiến thực
- Mùng một và rằm dọn cỗ lớn hơn (cúng tuần)
- Dứt hiến thực sau 100 ngày, dịp tốt khốc
Nam Bộ (nguồn không nói rõ hơn), Phật giáo
- Dọn cơm cúng
- Thân nhân tới quỳ trước quan tài
- Sư tụng kinh và đọc Triêu tịch văn
Chỗ các nguồn nói khác nhau
- Cúng cơm tới bao giờ: sách Việt Nam phong tục và một số hướng dẫn văn khấn nói tới 100 ngày; hướng dẫn của Phật giáo trả lời theo tinh thần đạo Phật chỉ cần cúng tới hết 49 ngày.
Cộng đồng và vùng
Nguồn
- Việt Nam phong tục, thiên I chương IX Tang ma (vi.wikisource.org)
- Văn khấn trong lễ tang (vankhan.vn)
- Sau 49 ngày, có cần để bàn vong và cúng cơm hàng ngày? (phatgiao.org.vn)
- Nghi thức tang lễ theo truyền thống Phật giáo (phatgiao.org.vn)
- Sự hỗn dung văn hóa trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở Nam bộ (giacngo.vn)
- Lý Việt Dũng, Nghi thức và văn cúng đám tang ở Nam Bộ, Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, số 2 (73), 2009 (vjol.info.vn)
Thuộc bộ dữ liệu mở Loại lễ cúng Việt Nam và Nghi thức cúng Việt Nam, giấy phép CC BY 4.0.
Xem các lễ khácGiỗ chạp, Tết, nhà cửa, làm ăn, vòng đời, lễ làng và lễ các dân tộc.Mở