Lễ cúng giếng đầu năm
Còn gọi: Tết Giếng, Cúng tạ giếng, Cúng thần giếng, Lấy nước đầu năm, Cúng giếng đêm giao thừa
- Nhà cửa, đất đai
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Theo tục, đêm giao thừa hay sáng đầu năm người ta bày lễ bên giếng làng, giếng nhà để tạ thần giếng và lấy gáo nước đầu năm. Có nơi gộp vào các lễ Tết Nhà, Tết Vườn, Tết Giếng ngày mùng 3.
Tóm tắt
- Làm ngày nào
- Đêm giao thừa hoặc sáng mùng 1 Tết; có nơi mùng 3 Tết
- Cúng ai
- Thần Giếng, Thành hoàng làng, Thổ địa, Long mạch và các thần cai quản nguồn nước
- Nơi cúng
- Bên giếng làng hoặc giếng nhà; giếng khoan thì đặt mâm ở chỗ sạch gần giếng
- Ai cúng
- Mỗi nhà một người đại diện
Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Mâm cúng
- Làm lúc nào
- Đêm giao thừa sau lễ cúng ngoài trời, hoặc sáng mùng 1 Tết; có nơi cúng vào mùng 3 cùng lễ tạ năm mới (Tết Nhà, Tết Vườn, Tết Giếng)
| Lễ vật | Số lượng | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Hương, đèn, nến | |||
| Đèn cầy | 1 cặp | ||
| Hoa | |||
| Bình hoa | 1 bình | ||
| Quả | |||
| Chuối chín | 1 nải | Chay | Có nơi ghi mâm ngũ quả |
| Xôi, bánh | |||
| Xôi, chè | Chay | ||
| Trầu cau | |||
| Trầu cau | Chay | Có nơi ghi 5 lá trầu, 5 quả cau | |
| Trà, rượu, nước | |||
| Rượu | Có hướng dẫn ghi "rượu thuốc"; có hướng dẫn ghi rượu trắng, trà, nước lọc | ||
| Vàng mã | |||
| Tiền vàng | |||
| Gạo, muối | |||
| Gạo muối | Chay | ||
Nghi thức
- Chiều 30 Tết múc nước đổ đầy lu, ghè để dự trữ
- Bày lễ, đọc bài cúng giếng
- Đốt giấy vàng bạc, bỏ ba đồng tiền xuống giếng
- Múc nước đầu năm (tục lấy nước kéo dài chừng nửa giờ từ lúc giao thừa)
- Mang nước về, làm lễ ở nhà
Kiêng kỵ
- Không đổ rượu, muối, gạo xuống lòng giếng (theo một số hướng dẫn)
- Chưa cúng và hóa vàng xong thì chưa múc gáo nước đầu tiên
Chỗ các nguồn nói khác nhau
- Thứ tự lấy nước và làm lễ: cả hai hướng dẫn đều có câu "cúng xong, đốt giấy vàng bạc và bỏ ba đồng tiền xuống giếng rồi mới múc nước", nhưng cũng có câu "lấy nước xong, làm lễ ở bàn thờ giếng rồi mới về nhà".
Cộng đồng và vùng
Nguồn
- Bài cúng Giếng đêm Giao thừa, đầu năm (hoatieu.vn)
- Bài cúng giếng đầu năm (docungtamlinh.com.vn)
Thuộc bộ dữ liệu mở Loại lễ cúng Việt Nam và Nghi thức cúng Việt Nam, giấy phép CC BY 4.0.
Xem các lễ khácGiỗ chạp, Tết, nhà cửa, làm ăn, vòng đời, lễ làng và lễ các dân tộc.Mở