Lễ cúng xe
Còn gọi: Cúng xe mới, Cúng xe đầu năm, cuối năm, Cúng xe hàng tháng
- Làm ăn, buôn bán
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Theo quan niệm dân gian, khi mua xe mới hay vào đầu năm, cuối năm, chủ xe bày lễ trước đầu xe trình thần linh và cầu đi lại bình an. Người dùng xe để làm ăn thường cúng đều hằng tháng.
Tóm tắt
- Làm ngày nào
- Ngày nhận xe mới; đầu năm, cuối năm; người chạy xe làm ăn cúng mùng 1 và rằm, ở miền Nam mùng 2 và 16
- Nơi làm khác ngày
- Miền Nam cúng mùng 2 và 16 hằng tháng
- Cúng ai
- Thần linh, Thổ địa, Thành hoàng bản cảnh nơi đỗ xe; gia tiên; các vong linh quanh vùng
- Nơi cúng
- Sân, ngoài trời
- Ai cúng
- Chủ xe
Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Mâm cúng
.jpg){kind=link}
_(1).jpg){kind=link}
Cả nước
- Làm lúc nào
- Ngày nhận xe mới; người chạy xe làm ăn cúng thêm mùng 1 và rằm hằng tháng, đầu năm và cuối năm (cuối năm thường vào 23 tháng Chạp)
- Đặt lễ ở đâu
- Ngoài sân, trước đầu xe; đầu xe quay ra đường. Chỗ hẹp thì cúng trong nhà
| Lễ vật | Số lượng | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Hoa | |||
| Bình hoa | 1 bình | Hoa cúc vàng, cát tường, đồng tiền | |
| Quả | |||
| Đĩa trái cây | 1 đĩa | Chay | |
| Món mặn | |||
| Món mặn: heo quay, gà luộc; hoặc món chay | 1 đĩa | Mặn | |
| Vàng mã | |||
| Giấy tiền vàng bạc | 1 xấp | ||
| Gạo, muối | |||
| Gạo muối | 1 đĩa | Chay | |
| Trà, rượu, nước | |||
| Rượu | 3 hoặc 5 chung | ||
| Trà | 3 hoặc 5 chung | Chay | |
| Nước lọc | 1 ly | Chay | |
| Hương, đèn, nến | |||
| Nhang | |||
| Đèn cầy đỏ | 2 cây | ||
| Xôi, bánh | |||
| Xôi, chè | Chay | Theo một số hướng dẫn | |
Miền Nam
- Làm lúc nào
- Người làm dịch vụ vận tải ở miền Nam cúng xe định kỳ vào mùng 2 và 16 âm lịch hằng tháng (các nơi khác: mùng 1 và rằm)
- Đặt lễ ở đâu
- Ngày thường thắp hương trên bàn thờ nhỏ đặt sau kính trước trong xe (theo Báo Tin tức)
| Lễ vật | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Trà, rượu, nước | ||
| Muối, trà, nước lã, rượu trắng, tiền vàng mã ("tiền âm phủ") | Chay | Phải có. Báo Tin tức: dù cúng cách nào cũng kèm theo |
| Xôi, bánh | ||
| Mâm mặn: gà xé, heo quay, bánh mì, bánh hỏi, xôi gà | Mặn | Tuỳ nhà. Người làm ăn quy mô lớn |
| Mâm chay: cháo, đường, bánh ngọt | Chay | Tuỳ nhà |
| Món mặn | ||
| Thịt heo, tôm, hột vịt luộc | Mặn | Tuỳ nhà |
| Cúng xe mới: 1 bình hoa tươi, 1 dĩa trái cây, 1 dĩa thịt heo quay hay gà luộc, heo luộc, 1 xấp tiền vàng mã, 3 chung rượu, 3 chung trà, 1 dĩa muối trắng | Mặn | |
| Hoa | ||
| Bình bông Trang đỏ (nông thôn); ở thành thị nhiều loại bông như vạn thọ, cúc, huệ trắng | ||
| Ngày thường: hoa và một đĩa hoa quả trên bàn thờ trong xe | Chay | |
Nghi thức
Dùng chung cả nước, Dân gian
- Bày lễDọn chỗ làm lễ, đỗ xe quay đầu ra ngoài, bày mâm trước đầu xe
- KhấnChâm trà, rót rượu, thắp đèn nhang, đọc văn khấn
- Hoá vàngNhang cháy chừng hai phần ba thì hóa vàng
- Rải muối gạo quanh xe
Miền Nam, Dân gian
- Chuẩn bịTheo lời một tài xế xe tải ở Cần Thơ (Báo Tin tức): trước khi cúng rửa xe sạch, sắp đồ cúng gọn trong mâm
- Mở đèn xe suốt thời gian cúng; cúng xong bóp kèn xe 3 lần rồi mới dọn mâm (cùng lời kể)
Lưu ý
Dùng chung cả nước, Dân gian
- An toàn (lửa, hoá vàng)Thạc sĩ Trần Thị Kim Hoa (VnExpress) lưu ý không đặt trên xe tượng thú dữ, đồ sắc nhọn, vật quá khổ che tầm nhìn hay chai lọ dễ cháy nổ
Miền Nam, Dân gian
- An toàn (lửa, hoá vàng)Theo Báo Tin tức, nay nhiều chủ xe không còn thắp nhang trên bàn thờ trong xe như trước, để cẩn trọng tránh hỏa hoạn
Kiêng kỵ
- Trước khi bật lửa thắp hương nên xem có mùi xăng không (theo một số hướng dẫn)
Phong tục
Theo Báo Tin tức (Thông tấn xã Việt Nam), ở Nam Bộ người kinh doanh vận tải đường bộ giữ tục cúng xe mùng 2 và 16 âm lịch hằng tháng; nhiều cư dân Nam Bộ còn cúng xe mới mua như lời ra mắt các đấng siêu nhiên về tài sản gia đình vừa sắm.
Thạc sĩ Việt Nam học Trần Thị Kim Hoa (VnExpress) cho biết lễ cúng xe không phải xin chiếc xe phù hộ mà là báo với gia tiên thành quả lao động, tạ ơn và cầu bình an, đồng thời gửi niềm tin mong thần linh che chở khi đi đường.
Chỗ các nguồn nói khác nhau
- Số mâm: có hướng dẫn ghi nhiều nơi đặt hai mâm, một hướng vào nhà trình thần linh, tổ tiên, một hướng ra ngoài cho các vong hồn ngoài đường; có hướng dẫn ghi một mâm ở bàn thờ trong nhà, một mâm ngoài sân trước đầu xe; VOH chỉ tả một mâm.
Hỏi đáp
Cúng xe vào ngày nào trong tháng?
Người làm vận tải thường cúng xe vào mùng 1 và ngày rằm hằng tháng; riêng miền Nam cúng mùng 2 và 16 (theo VOH). Báo Tin tức (Thông tấn xã Việt Nam) cũng ghi người kinh doanh vận tải đường bộ ở Nam Bộ giữ tục cúng mùng 2 và 16 âm lịch.
Ở Nam Bộ, cúng xe mới mua gồm những gì?
Theo Báo Tin tức, lễ cúng xe mới ở Nam Bộ thường có 1 bình hoa tươi, 1 dĩa trái cây, 1 dĩa thịt heo quay hay gà luộc, heo luộc, 1 xấp tiền vàng mã, 3 chung rượu, 3 chung trà, 1 dĩa muối trắng.
Cúng xe ở đâu, đầu xe quay hướng nào?
Thường cúng ngoài sân; không gian hạn chế thì làm trong nhà. Đầu xe thường hướng ra đường lớn (theo VOH).
Cúng xe có cúng chay được không?
Theo Báo Tin tức, ở Nam Bộ có chủ xe cúng mâm chay gồm cháo, đường, bánh ngọt; lễ vật cúng xe không có quy định bắt buộc, nhưng cúng cách nào cũng kèm muối, trà, nước lã, rượu trắng, tiền vàng mã.
Cộng đồng và vùng
Nguồn
- Văn khấn cúng xe cuối năm, đầu tháng, cúng xe mới (voh.com.vn)
- Bài cúng xe mới, bài cúng xe hàng tháng (hoatieu.vn)
- Mâm cúng xe (docungtamlinh.com.vn)
- Văn khấn cúng xe máy mới mua (docungtamlinh.com.vn)
- Nên cúng ôtô mới như thế nào? (vnexpress.net)
- Tục cúng xe ở Nam Bộ (baotintuc.vn, Thông tấn xã Việt Nam)
Thuộc bộ dữ liệu mở Loại lễ cúng Việt Nam và Nghi thức cúng Việt Nam, giấy phép CC BY 4.0.
Xem các lễ khácGiỗ chạp, Tết, nhà cửa, làm ăn, vòng đời, lễ làng và lễ các dân tộc.Mở