Cúng giao thừa trong nhà
Còn gọi: Cúng giao thừa gia tiên, Giao thừa tại cơ quan, cửa hàng, Văn khấn giao thừa trong nhà
- Tết Nguyên đán
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Theo phong tục, lúc giao thừa các gia đình làm hai lễ: một mâm ngoài trời tiễn vị quan Hành khiển coi việc năm cũ và đón vị của năm mới, một lễ trong nhà trước ban thờ gia tiên. Các bản văn khấn chia theo hai nơi cúng ấy.
Tóm tắt
- Làm ngày nào
- Đêm 30 (hoặc 29) tháng Chạp, lúc chuyển sang giờ Tý ngày mùng một Tết
- Cúng ai
- Gia thần và gia tiên
- Nơi cúng
- Bàn thờ gia tiên
- Ai cúng
- Gia chủ
Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Mâm cúng
_(1).jpg){kind=link}
Cả nước
Dân gian, Cúng trong nhà
- Làm lúc nào
- Lúc giao thừa, sau khi đã dọn nhà, sửa ban thờ từ chiều 30
- Giờ theo tục
- hết giờ Hợi ngày 30 sang giờ Tý ngày mùng Một
- Đặt lễ ở đâu
- Trong nhà: ban thờ gia tiên
| Lễ vật | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Hương, đèn, nến | ||
| Hương hoa, vàng mã, đèn nến | Phải có | |
| Trầu cau | ||
| Trầu cau, rượu, bánh kẹo | Chay | |
| Món mặn | ||
| Mâm cỗ mặn ngày Tết | Mặn | Theo hướng dẫn của nhà chùa: cỗ chay, có thêm bàn thờ Phật với hương hoa, trái cây, thức ăn chay |
Miền Trung
Dân gian, Cúng trong nhà
- Làm lúc nào
- Đêm giao thừa
- Đặt lễ ở đâu
- Mâm trong nhà dâng gia tiên; nhiều gia đình bày thêm một mâm ngoài trời tiễn vị thần cai quản năm cũ, đón vị thần mới
| Lễ vật | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Hương, đèn, nến | ||
| Hương hoa, đèn nến, trầu cau, trà rượu, mâm ngũ quả | Chay | Dùng chung cho mâm ngoài trời và mâm trong nhà |
| Xôi, bánh | ||
| Bánh chưng hoặc bánh tét | Mặn | Báo Thanh Niên viết gần như không thể thiếu; dùng chung cho hai mâm |
| Món mặn | ||
| Gà luộc, giò lụa, miến, thịt heo, cá kho | Mặn | Dùng chung cho mâm ngoài trời và mâm trong nhà |
Nghi thức
- Chuẩn bịChiều 30 quét dọn, sửa ban thờ, bỏ chân nhang cũ chỉ để lại 1 hoặc 3 chân nhang
- Một người ra nghĩa địa thắp hương mời tiên tổ về chứng giám ngày Tết (không thắp hương mả mới)
- KhấnBày lễ lên bàn thờ, đốt nến, thắp hương, khấn
Lưu ý
- Chay hay mặnTheo bản hướng dẫn Phật giáo, mâm cỗ Tết dùng thức ăn chay; bàn thờ Phật bày hương hoa, trái cây, đèn nến, thức ăn chay, bàn thờ gia tiên chầu hướng về bàn Phật
Kiêng kỵ
- Lời nóiTừ phút giao thừa trở đi, con cháu không cãi cọ, không nói tục chửi bậy; cha mẹ cũng không quở mắng con em
Phong tục
Theo tục, giao thừa là lúc năm cũ chuyển sang năm mới, hết giờ Hợi đêm 30 tháng Chạp sang giờ Tý ngày mùng Một. Sách Việt Nam phong tục (Phan Kế Bính, 1915) chép rằng người ta tin mỗi năm có một vị Hành khiển coi việc nhân gian, hết năm thì bàn giao cho vị mới, nên cúng tế để tiễn vị cũ, đón vị mới.
Cùng lúc ấy, lễ trong nhà dâng trước bàn thờ gia tiên và thần linh trong nhà, mời ông bà tổ tiên về chứng giám ngày Tết. Ở miền Trung, nhiều gia đình làm hai mâm: mâm ngoài trời tiễn vị thần năm cũ, đón vị thần năm mới, và mâm trong nhà dâng gia tiên.
Hỏi đáp
Cúng giao thừa trong nhà vào lúc mấy giờ?
Theo tục, lễ làm đúng lúc giao thừa, hết giờ Hợi đêm 30 tháng Chạp sang giờ Tý ngày mùng Một. Năm tháng Chạp thiếu thì là đêm 29: tháng Chạp năm Bính Ngọ chỉ có 29 ngày, nên giao thừa đón Tết Đinh Mùi là đêm 29 tháng Chạp, rạng sáng 6/2/2027.
Cúng giao thừa trong nhà gồm những gì?
Lễ trong nhà thường có hương hoa, vàng mã, đèn nến, trầu cau, rượu, bánh kẹo và mâm cỗ mặn ngày Tết, bày lên bàn thờ gia tiên. Bản hướng dẫn Phật giáo dùng cỗ chay và bày thêm bàn thờ Phật. Ở miền Trung, lễ vật cơ bản có hương hoa, đèn nến, trầu cau, trà rượu, mâm ngũ quả, bánh chưng hoặc bánh tét, gà luộc, giò lụa, thịt heo, cá kho.
Cúng giao thừa trong nhà có hóa vàng không?
Theo tục, vàng mã dâng gia tiên được để trên bàn thờ suốt mấy ngày Tết, tới lễ hóa vàng cuối Tết (phần đông nhà làm mùng 3) mới hóa. Ở lễ ngoài trời tiễn, đón quan Hành khiển thì tờ văn khấn được hóa cùng vàng mã sau ba tuần hương.
Cộng đồng và vùng
Nguồn
- Lễ cúng giao thừa, lễ Trừ tịch ngày 30 Tết (vankhan.vn)
- Lễ Tết Nguyên đán (Lễ đầu năm mới) (vankhan.vn)
- Mâm cúng giao thừa 3 miền gồm những gì? Chuyên gia văn hóa giải đáp chi tiết (thanhnien.vn)
- Việt Nam phong tục, mục XII Tứ thời tiết lạp, Phan Kế Bính, 1915 (vi.wikisource.org)
- Lễ hóa vàng đầu năm mới là gì? (vtcnews.vn)
Thuộc bộ dữ liệu mở Loại lễ cúng Việt Nam và Nghi thức cúng Việt Nam, giấy phép CC BY 4.0.
Xem các lễ khácGiỗ chạp, Tết, nhà cửa, làm ăn, vòng đời, lễ làng và lễ các dân tộc.Mở