Cúng Giỗ Tổ Hùng Vương tại nhà
Còn gọi: Giỗ Tổ mùng 10 tháng 3, Mâm cơm giỗ Tổ, Cúng vua Hùng tại gia
- Gia tiên, giỗ chạp
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Giỗ Tổ Hùng Vương là quốc lễ; ngoài lễ ở Đền Hùng, nhiều gia đình làm mâm cơm dâng hương tại nhà để tưởng nhớ công dựng nước của các Vua Hùng. Từ năm 2018 Phú Thọ khuyến khích mỗi nhà làm mâm cơm tri ân đúng ngày mùng 10 tháng Ba.
Tóm tắt
- Làm ngày nào
- Mùng 10 tháng Ba âm lịch
- Năm nay (2026)
- Năm sau (2027)
- Cúng ai
- Các Vua Hùng, Quốc Tổ của người Việt
- Nơi cúng
- Bàn thờ gia tiên
- Ai cúng
- Cả nhà, con cháu anh em tụ họp cùng làm mâm cơm
Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Mâm cúng
Cả nước
- Làm lúc nào
- Mùng 10 tháng Ba âm lịch, ngày Nhà nước và nhân dân làm nghi lễ Giỗ Tổ (Báo Lai Châu)
- Đặt lễ ở đâu
- Ban thờ trong nhà
| Lễ vật | Số lượng | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Xôi, bánh | |||
| Bánh chưng | 18 chiếc | Mặn | Có nơi ghi tượng trưng 18 đời vua Hùng |
| Bánh giầy | 18 chiếc | Chay | |
| Món mặn | |||
| Lễ mặn: gà trống luộc hoặc thịt heo, xôi gấc hoặc xôi vò, nem rán, giò lụa, canh măng hoặc canh mọc | Mặn | ||
| Hương, đèn, nến | |||
| Hương, hoa, trà, ngũ quả | Chay | ||
| Trà, rượu, nước | |||
| Rượu, nước sạch, gạo, muối | Chay | ||
Miền Bắc
Phú Thọ, Việt Trì, xã Chu Hóa, Dân gian
- Làm lúc nào
- Đúng ngày mùng 10 tháng Ba âm lịch, cùng lúc với lễ Giỗ ở điện Kính Thiên
- Đặt lễ ở đâu
- Ban thờ gia đình
| Lễ vật | Số lượng | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Xôi, bánh | |||
| Bánh chưng | Mặn | Phải có | |
| Bánh giầy | Chay | Phải có | |
| Cơm tẻ | 4 bát đặt bốn góc mâm | Chay | Phải có |
| Món mặn | |||
| Bát nước chấm | 1 bát đặt giữa mâm tròn | Mặn | |
Nghi thức
Dùng chung cả nước, Dân gian
- Bày lễBày mâm lễ lên ban thờ
- KhấnThắp hương, đọc văn khấn
- Thụ lộcHạ lễ, cả nhà thụ lộc
Miền Bắc, Phú Thọ, Việt Trì, xã Chu Hóa, Dân gian
- Chuẩn bịCon cháu tụ họp nấu mâm cơm cúng
- Bày lễDâng mâm cơm lên ban thờ, tưởng nhớ công đức các Vua Hùng
- Người lớn kể cho con cháu về tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương
Kiêng kỵ
Chưa có nguồn nói về điều kiêng của lễ này.
Phong tục
Theo bài của ThS Nguyễn Tiến Khôi (Hội Khoa học Lịch sử Phú Thọ), người Việt chọn mùng 10 tháng Ba âm lịch làm ngày Giỗ Tổ; từ thờ tổ tiên của từng nhà, từng họ, từng làng, người Việt thờ chung các Vua Hùng là tổ tiên của cả dân tộc.
Ngày 6/12/2012, UNESCO ghi danh "Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ" vào Danh sách Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại (Báo Văn hoá).
Hỏi đáp
Ngày giỗ Tổ Hùng Vương là ngày mấy?
Giỗ Tổ Hùng Vương là ngày mùng 10 tháng Ba âm lịch hằng năm (Báo Lai Châu, Báo Văn hoá). Năm 2027 (Đinh Mùi), mùng 10 tháng Ba âm lịch rơi vào ngày 16 tháng 4 năm 2027 dương lịch.
Mâm cúng giỗ Tổ Hùng Vương gồm những gì?
Bài báo về Phú Thọ (TTXVN, đăng trên Báo Hà Tĩnh) ghi mâm cơm cúng Vua Tổ cần bánh chưng, bánh giầy và cơm tẻ, bát nước chấm đặt giữa mâm tròn, bốn bát cơm ở bốn góc. Có hướng dẫn kể thêm hương, hoa, trà, ngũ quả, rượu, nước, gạo, muối và lễ mặn như gà luộc, xôi gấc, nem rán, giò lụa.
Cúng giỗ Tổ Hùng Vương tại nhà làm thế nào?
Ở Phú Thọ, con cháu tụ họp nấu mâm cơm, dâng lên ban thờ gia đình đúng ngày mùng 10 tháng Ba âm lịch, cùng lúc lễ Giỗ trên điện Kính Thiên; việc làm mâm cỗ tri ân tại gia bắt đầu từ năm 2018 ở hai xã Chu Hóa, Hy Cương (TP Việt Trì) rồi lan rộng (Báo Hà Tĩnh dẫn TTXVN).
Cộng đồng và vùng
Nguồn
- Văn khấn Giỗ Tổ Hùng Vương tại nhà, đền thờ (dienmayxanh.com)
- Giỗ Tổ Hùng Vương: nguồn gốc, ý nghĩa, phong tục cần biết (vankhan.vn)
- Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn của người Việt, ThS Nguyễn Tiến Khôi, đăng lại từ baophutho.vn (baolaichau.vn)
- Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương: di sản mang đậm bản sắc cội nguồn dân tộc Việt (baovanhoa.vn)
- Mâm cơm giỗ Tổ Hùng Vương, nét đẹp văn hóa người dân Phú Thọ (baohatinh.vn)
Thuộc bộ dữ liệu mở Loại lễ cúng Việt Nam và Nghi thức cúng Việt Nam, giấy phép CC BY 4.0.
Xem các lễ khácGiỗ chạp, Tết, nhà cửa, làm ăn, vòng đời, lễ làng và lễ các dân tộc.Mở