Lễ Lồng tồng (xuống đồng) của người Tày, Nùng
- Lễ của các dân tộc
- Lễ vật và cách cúng
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Về lễ này: làm lúc nào, cúng ai
Còn gọi: Lồng tông, Lồng thồng, Hội xuống đồng, Lễ hội Lồng Tồng
Lễ cầu mùa đầu xuân: các nhà mang mâm cỗ ra đồng, thầy mo khấn tạ trời đất, vẩy nước cầu mưa, rải hạt giống, rồi cày cấy những đường đầu tiên và tung còn. Lời khấn chỉ được các nguồn nêu ý.
- Làm lúc nào
- Tháng Giêng âm lịch, từ mùng 4 tới 25 tùy nơi
- Cúng ai
- Thần Nông, trời đất, thần linh của bản
Lễ vật và cách cúng
Theo nếp thường gặp mà các nguồn ghi lại. Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Đông Bắc, Người Người Tày, Dân gian
- Làm lúc nào
- Tháng Giêng âm lịch, từ mùng 4 tới 25 tùy nơi
- Đặt lễ ở đâu
- Bãi đất rộng, cánh đồng, triền đồi hay ven suối
- Ai cúng
- Thầy Tào hoặc thầy Mo (pú mo) chủ trì; mỗi nhà một mâm, bản có mâm chung
Lễ vật
| Lễ vật | Ghi chú |
|---|---|
| Mâm cỗ mỗi gia đình: gà luộc, thịt lợn, bánh chưng, bánh khảo, chè lam | |
| Bánh hoa nhiều màu và đôi quả còn vải, trong có hạt giống | đặt trên mỗi mâm |
| Mâm lễ chung của bản có thủ lợn | Phải có. nguồn ghi mâm chung không thể thiếu thủ lợn |
| Hương, rượu |
Trình tự
- Xếp các mâm lễ thành hàng
- Pú mo đứng trước mâm của bản khấn tạ ơn trời đất, thần linh; dân bản thắp hương, rót rượu
- Cầu mưa: một người phụ lễ đội chậu nước, những người khác cầm tàu lá cọ; hết lời khấn pú mo vẩy nước ra chung quanh
- Pú mo rải hạt giống từ các mâm lễ; dân bản nhặt về trộn với giống nhà mình
- Đàn ông cày những đường đầu tiên, phụ nữ cấy lúa
- Tung còn và các trò chơi
Đông Bắc, Người Người Tày, Người Nùng, xã Đại Đồng, Tràng Định, Lạng Sơn, Dân gian
- Làm lúc nào
- Ngày 12 tháng Giêng âm lịch
- Đặt lễ ở đâu
- Bên gò đá Chẹt Khum; ban thờ Thần Nông, Thần Tiên, Thần Hoàng Trùng
- Ai cúng
- Thầy cúng và năm thầy tế lễ; 24 thôn bản mang mâm lễ
Lễ vật
| Lễ vật | Số lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Gà trống thiến hoặc thủ lợn đặt trên mâm xôi | mỗi mâm một | Phải có |
| Bánh dày, bánh chưng, khẩu sli, khẩu xà, xôi, oản | ||
| Hoa quả, rượu, vàng hương | ||
| Bỏng ngô, bỏng thóc nếp, thóc giống | dùng cho trò gieo lộc |
Trình tự
- Thầy cúng thắp hương tại các mâm lễ, xin phép các vị thần cho dân làng mở hội
- Thầy cúng khấn làm sạch các mâm lễ bằng nước thánh
- Năm thầy tế lễ bái, đọc tên lễ vật của 24 thôn; lần lượt dâng hương, trà, tửu, thực lên các ban thờ
- Đến giờ tốt, sau hồi trống chiêng, xuống ruộng cấy những cây lúa đầu tiên
- Gieo lộc: người đóng vai Thần Nông tung bỏng và thóc giống cho người dự hội hứng
Đông Bắc, Người Người Tày, Chiêm Hóa, Lâm Bình, Tuyên Quang, Dân gian
- Làm lúc nào
- Mùng 8 tháng Giêng (Chiêm Hóa, năm 2026)
- Đặt lễ ở đâu
- Đền Bách Thần rồi sân vận động (Chiêm Hóa); đền Pú Bảo rồi đàn tế dưới chân cột còn (Lâm Bình)
Lễ vật
| Lễ vật | Số lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Chín mâm tồng | 9 | Phải có. Chiêm Hóa |
| Mâm xôi ngũ sắc | Lâm Bình | |
| Quả còn ngũ sắc |
Trình tự
- Làm lễ tại đền
- Rước các mâm lễ từ đền xuống sân hội, đặt ở đàn tế
- Cúng tế trời đất và các thần linh
- Cày tịch điền
- Phát lộc, tung còn
Tây Bắc, Người Người Tày, Người Nùng, xã Yên Thành, Lào Cai, Dân gian
- Làm lúc nào
- Mùng 6 tháng Giêng (năm 2026)
Lễ vật
| Lễ vật |
|---|
| Sản vật do bà con trong vùng làm ra |
Trình tự
- Cúng thần linh và trời đất
- Lãnh đạo xã cày tịch điền
- Hội thi cấy của phụ nữ các thôn
- Ném còn và các trò chơi
Đọc thêm về lễ Lồng tồng (xuống đồng) của người Tày, Nùng
Bài của Nhật Nguyệt về cách cúng, phong tục và việc chuẩn bị.
Nguồn
- Lễ hội Lồng Tồng (greensm.com)
- Hội Lồng tồng: Nét đẹp của một lễ hội (sggp.org.vn)
- Lễ hội lồng thồng tại Lạng Sơn (vnexpress.net)
- Lễ hội Lồng Tông Chiêm Hóa (baophapluat.vn)
- Tuyên Quang: Đặc sắc Lễ hội Lồng Tông, Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia (baophapluat.vn)
- Đặc sắc Lễ hội Lồng Tồng ở Yên Thành (baolaocai.vn)