Lễ vía Bà Ngũ Hành

Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.

Về lễ này: làm lúc nào, cúng ai

Còn gọi: Cúng miễu Bà, Ngũ Hành nương nương, 5 Mẹ Ngũ Hành, Chúa Bà Ngũ Hành, Miếu Năm Cô

Tục thờ năm Bà Ngũ Hành phổ biến ở Nam Bộ và Nam Trung Bộ, gắn với việc cầu mưa thuận gió hòa của nhà nông và người đi biển. Lễ vía ở miễu Bà ở Nam Bộ có múa bóng rỗi; ngày lễ và lễ vật khác nhau theo từng nơi.

Làm lúc nào
Mỗi nơi một ngày: 18 tới 21 tháng Giêng (Long Thượng, Long An), 16 tới 18 tháng Mười (Vũng Tàu, Côn Đảo), 14 tháng Hai (Tu Lễ, Hội An)
Cúng ai
Ngũ Hành Nương Nương: năm Bà Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ

Văn khấn 5 Mẹ Ngũ Hành

  • Dùng chung cả nước
  • Dân gian

Điền trước khi vào lễ

Tên và địa chỉ hiện ngay trong lời khấn bên dưới, chỉ lưu trên máy này.

Lựa chọn phong tục của anh chị

Đang hiện bản dùng chung cả nước.

Điền thêm 2 chỗ khác

(Đọc rõ những điều mong muốn như: sức khỏe dồi dào, bình an, tài lộc, may mắn, công việc làm ăn thuận lợi, gia đình hòa thuận, con cái ngoan ngoãn, học hành tấn tới…)

Lễ vật và cách cúng

Theo nếp thường gặp mà các nguồn ghi lại. Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.

Dùng chung cả nước, Dân gian

Làm lúc nào
Rằm tháng Giêng, mồng một, ngày rằm hằng tháng, đầu năm, cuối năm hoặc khi nhà có việc
Đặt lễ ở đâu
Miếu Ngũ Hành, đền Mẫu, chùa có thờ, hoặc ban thờ trong nhà

Lễ vật

Lễ vậtSố lượngGhi chú
Hoa tươi (cúc, sen, đồng tiền)
Nhang và đèn hoặc nến5 câysố năm ứng với ngũ hành
Trầu cau
Xôi gấc hoặc xôi đậu xanh
Trái cây
Rượu, trà, nước
Oản theo màu từng vị: trắng (Kim), xanh lá (Mộc), xanh dương (Thủy), đỏ (Hỏa), nâu đất (Thổ)Tuỳ nhà
Heo quay, gà luộc hoặc món chayTuỳ nhà. tùy điều kiện và tập quán từng nơi

Trình tự

  1. Lau dọn nơi thờ, bày lễ
  2. Thắp nhang, đọc văn khấn
  3. Hạ lễ, chia lộc cho người thân

Điều kiêng

  • Không dùng lễ vật ôi, dập
  • Ăn mặc gọn gàng, kín đáo

Tây Nam Bộ, miếu Bà Ngũ Hành Long Thượng, Cần Giuộc, Long An, Tế lễ đình làng

Làm lúc nào
Từ 18 tới 21 tháng Giêng âm lịch
Đặt lễ ở đâu
Miếu Bà Ngũ Hành Long Thượng
Ai cúng
Ban hội hương của miếu; người dân trong vùng và khách thập phương cúng viếng

Trình tự

  1. Lễ cầu an
  2. Tấu nhạc, múa bóng rỗi, múa lân
  3. Dâng hương, địa nàng
  4. Lễ cúng bế đàng

Đông Nam Bộ, Ngư dân, người làm nghề biển, miếu Bà Ngũ Hành, đình Thắng Tam (Vũng Tàu), miếu Bà Ngũ Hành, Côn Đảo, Tế lễ đình làng

Làm lúc nào
Ngày 16, 17, 18 tháng Mười âm lịch
Đặt lễ ở đâu
Miếu Bà Ngũ Hành trong khu đình Thắng Tam; lễ Nghinh Bà xuất phát từ miếu Hòn Bà ở Bãi Sau

Trình tự

  1. 6 giờ sáng ngày 16: lễ Nghinh Bà, rước kiệu từ miếu Hòn Bà về miếu chính
  2. Cúng giỗ tiền hiền, hậu hiền
  3. Buổi trưa: chính lễ cúng Ngũ Hành
  4. Ở Côn Đảo, cùng ba ngày ấy có các lễ rước nước, rước kiệu, vía Bà

Nam Trung Bộ, miếu Ngũ Hành Tu Lễ (Hội An), lăng Bà Cẩm An (Hội An), Tế lễ đình làng

Làm lúc nào
Miếu Ngũ Hành Tu Lễ: mỗi năm một lần vào 14 tháng Hai âm lịch. Lăng Bà Cẩm An: 18 tháng Giêng
Đặt lễ ở đâu
Trong miếu và ngoài sân miếu
Ai cúng
Nhân dân địa phương; ở Tu Lễ do các vị cao niên của tộc Trần Thanh lo việc cúng tế

Lễ vật

Lễ vậtSố lượngGhi chú
Mâm chaymột mâmPhải có. cúng Bà, đặt trong miếu (Tu Lễ)
Mâm mặnmột mâmPhải có. đặt ở ngoài miếu (Tu Lễ)
Hương, hoa quả, bánh trái, trầu caungười dân dâng vào rằm, mồng một

Trình tự

  1. Kỳ tế mỗi năm một lần theo phong tục cổ truyền
  2. Ở lăng Bà Cẩm An: lễ cúng cầu an ngày 18 tháng Giêng, cùng lễ tế có đua ghe, kéo co

Lời văn giữ nguyên chữ theo bản đã đăng ở nguồn. Chỗ in nghiêng có gạch chấm là chỗ anh chị điền.

Nguồn

  • Gợi ý cách sắm lễ và văn khấn 5 Mẹ Ngũ Hành (voh.com.vn)
  • Về Long An dự lễ hội Vía Bà Ngũ Hành Long Thượng (baophapluat.vn)
  • Lễ hội Miếu Bà Ngũ Hành cùng dấu ấn văn hóa tâm linh Vũng Tàu (sunparadiseland.com)
  • Miếu Bà Ngũ Hành (Miếu Năm Cô) Côn Đảo (mia.vn)
  • Lý lịch di tích miếu Ngũ Hành Tu Lễ, Hội An (Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An, hoianheritage.net)
  • Lệ Xuân, Lăng Bà Cẩm An, Bản tin Bảo tồn Di sản số 01(05) năm 2009 (hoianheritage.danang.gov.vn)
Xem thêm văn cúng khácGiỗ chạp, Tết, nhà cửa, làm ăn, vòng đời và các lễ theo vùng.